Уанкайо
| Шаҳр | |||||
Уанкайо | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Huancayo / Wankayuq | |||||
 | |||||
|
|||||
| 12°04′ а. ҷ. 75°12′ т. ғ.HGЯO | |||||
| Кишвар | Перу | ||||
| Таърих ва ҷуғрофия | |||||
| Таъсис | 1572 | ||||
| Масоҳат | 262 км² | ||||
| Баландии марказ | 3271 м | ||||
| Минтақаи замонӣ | UTC−5:00 | ||||
| Аҳолӣ | |||||
| Шумора | 456 250 тан (2017) | ||||
| Шиносаҳои ададӣ | |||||
| коди телефон | +51 Шаблон:Без начала | ||||
| Нишонаи почта | 12000 | ||||
|
|
|||||
 Парвандаҳо дар Викианбор | |||||
Уанкайо (ба испанӣ: Huancayo; ба кечуа: Wankayuq) — шаҳр дар Андҳои марказии Перу, пойтахти минтақаи Хунин, дар водии бузурги Мантаро дар баландии тахминан 3271 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст.[1] Бо агломератсия аҳолии шаҳр аз 460 ҳазор нафар мегузарад. Уанкайо маркази асосии тиҷоратии Андҳои марказӣ ба ҳисоб меравад.
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Маҳалли Уанкайо қадим аз тарафи тамаддуни ҳуанка маскун буд, ки бо империяи Инкоҳо зиёда аз 100 сол ҷанг кард ва танҳо асри XV дар хидмати Инкоҳо мутаваккил шуд. Соли 1572 истилогарони испонӣ шаҳри Сантисима-Тринидад-де-Уанкайоро бунёд карданд. Дар асри XIX Уанкайо нақши муҳим дар ҷанги истиқлоли Перу бозид: 20 ноябри 1820 истиқлоли Перу дар Уанкайо аз ҷониби сарпарасти майдон Хосе де Сан Мартин эълон шуд (расман дар Лима 28 июли 1821).[1]
Соли 1908 кушодашавии роҳи оҳани машҳури Фер-Каррил-Сентрал (Лима–Уанкайо, бо роҳ дар баландии 4781 м — яке аз баландтарин роҳҳои оҳани мунтазами ҷаҳон) шаҳрро ба маркази тиҷоратии муҳим табдил дод.
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Уанкайо дар водии Мантаро, дар Андҳои марказии Перу, дар баландии 3271 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он баландкӯҳии нимхушк буда, ҳарорати миёнаи солона ≈12°C; тобистон (декабр–март) намнок ва зимистон хушку офтобӣ.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Аҳолии шаҳри Уанкайо аз 460 ҳазор нафар мегузарад; аксарият метис ва кечуа мебошанд. Шаҳр ҳамчун маркази шинохти ҳунармандӣ ва мусиқии кечуа дар минтақаи марказии Андҳо машҳур аст.[1]
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Иқтисоди Уанкайо бар кишоварзии водии Мантаро (картошка, гандум, ҷав, шир — водӣ яке аз бузургтарин минтақаҳои ширдории Перу), маъдан (кони бузурги мис ва нуқраи Кобраиокс дар наздикӣ), косибии анъанавии нассоҷӣ ва савдо асос меёбад.
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар Уанкайо истгоҳи машҳури роҳи оҳани Фер-Каррил-Сентрал (хатти Лима–Уанкайо, ки тариқи қуллаи Тиклио дар баландии 4781 м мегузарад) ва шоҳроҳи марказии Перу амал мекунанд; Фурудгоҳи Хауха тахминан 40 км аз шаҳр рейсҳо ба Лима пешкаш мекунад.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Маркази шаҳр бо калисои ҷомеа (1808) ва парки Конститутсия машҳур аст; ҷашни Уаконада (январ) — рақси анъанавии маскадорӣ — соли 2010 ба Феҳристи мероси ғайримоддии ЮНЕСКО ворид шуд. Бозори бузурги якшанбегии Уанкайо (Ферияи Уанкайо) бо маҳсулоти ҳунармандии анъанавӣ диққатро ҷалб мекунад.
