Хати овозӣ (фонография)

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search

Хати овозӣ (фонография) – ин намуди хат ҳарфҳояш овозҳо ё фонемаҳои ҷудогонаи нутқро ифода мекунанд (хатҳои финиқӣ, юнонӣ, лотинӣ, русӣ, арабӣ ва ғайра). Системаҳои ҳарфии овозӣ ба ду гурўҳ ҷудо мешаванд:

  1. Овози ҳамсадоӣ (финиқӣ, угаритӣ, ибронӣ, оромӣ, арабӣ ва ғайра), ки дар онҳо аломатҳои асосии хати (ҳарфҳо) танҳо овозҳои ҳамсадоро ифода мекунанд.
  2. Садоии овозӣ (юнонӣ, лотинӣ, русӣ ва ғайра), ки аломатҳои хати онҳо овозҳои ҳамсадо ва садонокро баробар ифода мекунанд.

Ҳамаи хатҳои ҳарфии овозӣ ва хати финиқӣ ибтидо гирифта ба ду самти асоси густариш ёфтаанд. Дар Шарқ аз хати финиқӣ хати оромӣ пайдо шуд, ки қариб ҳамаи хатҳои ҳарфии овозӣ ва баъзе системаҳои ҳиҷоии Осиё аз он сар задаанд (аз ҷумла хатҳои паҳлавӣ, суғдӣ, монавӣ, авесто, хоразмӣ, портӣ ва ғайра). Дар Ғарб (Аврупо) аз хати финиқӣ хати юнонӣ ба вуҷуд омад, ки асоси ҳамаи системаи хатҳои аврупоён гардид. Системаҳои шарқии хатӣ то андозае усули ҳамсадоии финиқиро нигоҳ доштанд. Дар Ғарб бошад ҳамаи системаҳои хатӣ бо роҳи вокалии овозӣ пеш рафтанд.

Нигаред[вироиш]

Хат

Адабиёт[вироиш]

Манбаъ[вироиш]

Энсиклопедияи Советии Тоҷик Мақола дар асоси маводи Энсиклопедияи Советии Тоҷик навишта шудааст.