Хирдалан

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Шаҳр
Хирдалан
озарбойҷонӣ: Xırdalan
Heydar Aliyev park in Xirdalan.jpg
Кишвар Озарбойҷон
Координатаҳо 40°26′55″ а. шим. 49°45′23″ т. ш.HGЯO
Коди телефон 12
Нишон додан/Пинҳон кардани харита
Хирдалан дар харитаи
Хирдалан
Хирдалан

Хирдалан ( озарбойҷонӣ: Xırdalan ) - шаҳр дар Озарбойҷон, маркази маъмурии ноҳияи Абшерони кишвар. Шаҳр дар қисми ғарбии нимҷазираи Абшерон, 5 километр дар шимолу ғарби Боку ҷойгир аст .

Таърих[вироиш]

Хирдалан дар ибтидои асри XX ҳамчун деҳа ба вуҷуд омадааст. Соли 1936 он мақоми шаҳраки навъи шаҳрӣ ва сипас маркази ноҳияи Абшерони ҶШС Озарбойҷонро гирифт [1] .

Пас аз гирифтани мақоми шаҳр, Хирдалан шаҳри тобеи ноҳия мебошад. 2 октябри соли 2006 Маҷлиси Миллии Озарбойҷон дар бораи ба Ҳирдалан додани мақоми шаҳр қарор қабул кард ва 30 ноябр Президенти Озарбойҷон Илҳом Алиев дар бораи татбиқи қонун "Дар бораи ба шаҳраки Хирдалан дар ноҳияи Абшерон додани мақоми шаҳр " қарор кард [2] .

Ҷуғрофия[вироиш]

Хирдалан дар харитаи нимҷазираи Абшерон

Шаҳри Хирдалан дар қисми ғарбии нимҷазираи Абшерон, қисми ҷануби обанбори Ҷейранбатан, дар байни шаҳрҳои Боку ва Сумгаит, дар баландии 71 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. Масофа то пойтахти Озарбойҷон 5 км аст. Фаъолияти сейсмикии минтақа аз рӯи ҷадвали Рихтер 8 баллро ташкил медиҳад. [3]

Иқлим[вироиш]

Дар ин минтақа иқлими гарми нимбиёбон ва хушки даштӣ бартарӣ дорад. Ҳарорати миёнаи солонаи ҳаво 13,1 дараҷа, ҳарорати миёнаи моҳона 24,6 ва ҳадди аққал 2,4 дараҷа аст. Намии ҳаво 76 %, бориши солона 163 мм. Самтҳои асосии бодҳо инҳоянд: шимол, шимол-ғарб, ҷануб ва ҷануб-ғарб. Суръати миёнаи бод дар як сония 6,8 метрро ташкил медиҳад. [4]

Топоним[вироиш]

Топоними калимаи «Хирдалан» дорои якчанд маъноҳо мебошад. Маънои пайдоиши номи маҳалро аз мавҷудияити заминҳо зиёди кишти зироат мегӯянд (заб.озарб. «хырлар»).

Аҳолӣ[вироиш]

Тибқи омори соли 2014, дар шаҳр 95200 нафар зиндагӣ мекарданд [5] [6] .

Шахсиятҳои маъруф[вироиш]

  • Наби Хазрӣ - Шоири халқии Озарбойҷон.
  • Зиёд Алиев қаҳрамони ҷаҳон оид ба гуштии озод .
  • Магомедҳусейн Адигезалов - яке аз аввалин пармачиёни нафти Озарбойҷон, раиси Шӯрои вакилони халқи Хирдалон (1918), узви Ҳизби сотсиал-демократии "Гуммет" (аз соли 1906), раиси Шӯрои инқилобии Хирдалан (1920-1921), раиси Кумитаи иҷроияи Бинагадӣ (1921)), Шевалери ордени Байраки Сурхи Меҳнат (1928). [7]
  • Абдулраҳмон Мамедҳусейн оғли Адигезалов - муҳандиси шоиста, муовини якуми вазири саноати масолеҳи сохтмонии ҶШС Озарбойҷон (1950-1957), сардори канали обии Боку-Шоллар, саринженери Шӯрои саноати халқии назди КМ ПК Ҳизби ҶШС Озарбойҷон (1958). [8]
  • Агахусейн Ҷавадов актёри театр ва кино, Ҳунарпешаи халқии ҶШС Озарбойҷон. [9]
  • Атабаба Ҳоҷибобоев - мунаққиди театр, нависанда, публисисти озарбойҷон, яке аз ҳаммуаллифони Энсиклопедияи Советии Озарбойҷон, роҳбари бадеии Иттифоқи ходимони театрҳои ҶШС Озарбойҷон (1981-1987), Корманди шоистаи маданияти Ҷумҳурии Озарбойҷон. [10]

Ҷозибаҳои гардишгарӣ[вироиш]

  • Мактаби шоҳмот (2014)
  • Осорхонаи ба номи Ҳайдар Алиев
  • Боғи ба номи Ҳайдар Алиев
  • Мактаби мусиқӣ (2014) [11]

Нигористон[вироиш]

Эзоҳ[вироиш]

  1. Азербайджанская ССР. Административно-территориальное деление на 1 января 1977 года. Четвертое издание. Б., Азернешр, 1979.(пайванди дастнорас — таърих). 8 май 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 27 ноябри 2018.
  2. Хырдалан стал городом(рус.), Day.Az (01 Декабря 2006).
  3. Xırdalan şəhərinin baş planının əsas texniki - iqtisadi göstəriciləri (Pasportu) Нусхаи бойгонишуда дар Wayback MachineШаблон:Ref-az
  4. Xırdalan şəhərinin baş planının əsas texniki - iqtisadi göstəriciləri (Pasportu) Нусхаи бойгонишуда аз 27 августи 2014 дао Wayback MachineШаблон:Ref-az
  5. Города и посёлки Азербайджана
  6. Этнографическая карта Бакинской губернии. 1886 год
  7. Məmmədhəsən Adıgözəlov – yüksək ixtisaslı ilk neft buruq ustularından biri. Нусхаи бойгонишуда аз 6 августи 2014 дао Wayback MachineШаблон:Ref-az
  8. Bakı-Şollar su kəmərinə rəhbərlik etmiş şəxsШаблон:Ref-az
  9. Mədəniyyət gündəliyi - elektron xronoqraf Нусхаи бойгонишуда аз 29 ноябри 2014 дао Wayback MachineШаблон:Ref-az
  10. Hacıbabayev AtababaШаблон:Ref-az
  11. Azərbaycan prezidenti Xırdalanda musiqi məktəbinin açılışında iştirak edibШаблон:Ref-az