Хост
| Шаҳр | |
Хост | |
|---|---|
| خوست / Khōst | |
| 33°20′ а. ш. 69°55′ т. ш.HGЯO | |
| Кишвар |
 Афғонистон |
| Таърих ва ҷуғрофия | |
| Таъсис | асрҳои миёна |
| Масоҳат | 40 км² |
| Баландии марказ | 1145 м |
| Минтақаи замонӣ | UTC+4:30 |
| Аҳолӣ | |
| Шумора | 95 451 тан (2015) |
|
|
|
Хост (ба паштӯ: خوست; ба дарӣ: Хост) — пойтахти вилояти Хост дар шарқи Афғонистон, бевосита дар сарҳади Покистон (хатти Дюранд, мудолити Хост-Курам дар тахминан 20 км). Аҳолии шаҳр тахминан 95 ҳазор нафар (2015) — асосан паштунҳои қабилаҳои Мангал, Танӣ, Сабарӣ ва Замбур.[1] Хост марказ-и сиёсии шабакаи Ҳаққонӣ (Haqqani network) ва дар таърихи нав ҷое ки 30 декабри 2009 худнокушсанҷи аз Урдун дар КЭМП Чапмани СРО 7 афсари СРО-и ИМА-ро кушт — фалокатноктарин ҳамла ба СРО аз соли 1983-и Бейрут.[1]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Хост дар водии Хост-Курам (қисме аз водии Курами Покистон) воқеъ буда, таърихан марказ-и қабилаҳои паштунӣ-и Мангал ва Танӣ аст. Шаҳр дар асрҳои миёна қалъаи маҳалли ваҳдатии қабилаҳои паштун буд.[1]
Дар ҷанги шӯравӣ-афғон (1979–1989) Хост маркази шабакаи моҷоҳидони Ҷалолуддин Ҳаққонӣ гардид — Ҷалолуддин Ҳаққонӣ (1939–2018), зодаи деҳаи Зарваллаи Хост, бо дастгирии ISI-и Покистон ва СРО-и ИМА Хостро марказ-и асосии моҷоҳидони шарқии Афғонистон гардонид. 1985–1988 — муҳосираи Хост — моҷоҳидони Ҳаққонӣ Хостро 11 моҳ муҳосира карданд ва нерӯҳои ҳукуматии Наҷибулло танҳо аз ҳаво таъмин мегардид; декабри 1987 — январи 1988 — Амалиёти Маҷистрол бо роҳбарии генерал Виктор Дубинин дар натиҷа муҳосираро шикаст ва роҳи Гардез-Хостро кушод.
Августи 1998 — ҳамлаи мушакии ИМА. Президент Билл Клинтон дар ҷавоби ҳамлаҳои Ал-Қоида ба сафоратхонаҳои ИМА дар Кения ва Танзония (августи 1998) 79 мушаки крузии Томагавк ба махзанҳои омӯзишии Ал-Қоидаи Хост (нуктаи Зхавор) равон кард — Осома бен Лодин даргузар нашуд.
30 декабри 2009 — ҳамла ба КЭМП Чапмани СРО. Камп Чапман — пойгоҳи СРО-и ИМА дар фурудгоҳи Хост — аз ҷониби Хумом ал-Балавӣ (табиби урдунӣ-и ҷосуси дугона) бомбагузор ҳамла гардид: 7 афсари СРО (5 ИМА + 1 урдунӣ + 1 паймонкори Blackwater) кушта шуданд — фалокатноктарин ҳамла ба СРО аз 1983-и Бейрут (8 кушта).
Августи 2021 — Хост ба Толибон бе ҷанг ҳамроҳ шуд; писари Ҷалолуддин Сираҷуддин Ҳаққонӣ — вазири корҳои дохилии аморати толибонӣ ва зодаи Хост.
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Хост дар водии серҳосили Хост-Курам дар баландии 1145 метр воқеъ аст; иқлим мӯътадили нимхушки кӯҳсорӣ — тобистон гарм (миёнаи июл 30 °C), зимистон мӯътадил (миёнаи январ 4 °C), баъзан барф.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Аҳолии Хост қариб пурра паштун — қабилаҳои Мангал (асосан), Танӣ, Сабарӣ, Замбур ва Замарат. Забон — паштӯи лаҳҷаи Карлоҷӣ-Хатак.[1]
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Иқтисоди Хост бар кишоварзии абёришуда (гандум, зардолу, бодом, шафтолу), Донишгоҳи Шайх Зайиди Хост (2005, бо дастгирии АМИ), тиҷорати сарҳадии бо Покистон (гузаргоҳи Ангурадда-Гулом Хан), боғҳои чӯбкорӣ-и арз ва санавбар ва пойгоҳҳои собиқи ИМА (FOB Salerno, Chapman) асос меёбад.
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Фурудгоҳи Хост (Камп Чапмани собиқи СРО), шоҳроҳи Кобул — Гардез — Хост (баъди Маҷистрол 1988 кушода), гузаргоҳи сарҳадии Ангурадда-Гулом Хан бо Покистон. Бо мошин аз Гардез 2 соат.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар Хост Бола Ҳисари Хост (қалъаи асрҳои миёна), Бозори Хост (машҳур бо мевафурӯшии бодом-зардолу), Манораи Шайх Матӣ Бобо (зиёратгоҳи паштунӣ-и сарфофти асри XV) ва Боғи Шайх Зайид воқеъанд. Дар атрофи шаҳр ҳудуди ҷамоавӣ-и қабилаҳои Мангал ки то ҳол қонунҳои анъанавии Паштунвалӣ (рамзномаи маънавӣ-и паштунӣ) риоя мекунанд.
