Шаффофият

Шаффофият (англ. Transparency) — онгуна ки дар илм, муҳандисӣ, касбу кор, улуми инсонӣ ва дигар заминаҳои иҷтимоӣ истифода мешавад, ба гунае рафтор гуфта мешавад, ки дар он он чӣ ки мегузарад ва иқдомоте ки анҷом мешавад ба гунае бошад, ки дигарон битавонанд онро ба осонӣ бубинанд. Шаффофият ба маънои надоштани рафтори мубҳам, ироаи иртибот, ва посухгӯ будан аст.

Шаффофият дар ширкатҳо, созмонҳо, мудириятҳои иҷроӣ (идораҳои кулл, сиёсатгузориҳо, тақсимоти вазоратхонаӣ) ва ҷомеаҳо матраҳ аст ва мавриди истифода қарор мегирад^[1]. Барои мисол, як сандуқдор пас аз анҷом гирифтани як муомилаи фурӯш бо ироаи феҳристе аз ақломи харидоришуда (ба унвони мисол як расид) ва ҳамчунин шуморши ошкори бақияи пули муштарӣ дар ҳамон ҷо, гунае аз шаффофиятро ба намоиш мегузорад.

Дар амнияти иттилоот

Истилоҳи шаффофият, маънои бисёр мутафовите дар амнияти иттилоот дорад, ки дар он; механизмҳои амниятӣ, ки барои тавсиф истифода мешавад таъаммадан қобили ташхис ҳастанд ё аз назар пинҳон мемонанд. Мисолҳо дар ин бора; пинҳон кардани имконот ва абзорҳое, ки корбар барои ба кор бурдани он ниёзе ба донистани онҳо надорад, монанди нигаҳ доштани таъйиди ҳувият аз роҳи дур ва дубора таъйиди ҳувият шудан; масалан дар протоколи чолиш — дастдеҳии таъйиди ҳувият, ки аз корбар пинҳон шудааст.

Дар ҳуқуқ ва даромад

Дар Норвеж ва Шветсия, мақомоти молиётӣ ҳар сола ба интишори расмӣ («skatteliste») ё «листи молиётӣ»; парвандаҳои молиётӣ, ки нишондиҳандаи даромади солона ва сарвати куллии тақрибан ҳар молиётпардоз аст, иқдом мекунанд^[2].

Дар Ҳонгконг муқаррарот аз бонкҳо мехоҳад, ки феҳристи даромаддоштаҳои болои худро — бидуни номи онҳо — бар мабнои радаи пардохт эълом кунад^[3].

Ҳамчунин дар соли 2009, давлати Испания барои нахустин бор иттилоотеро дар ин бораи арзиш (дороии) ҳар узви кобина, мунташир карда, аммо иттилооти марбут ба шаҳрвандон оддии ин кишвар амри хусусӣ аст.

Дар расонаҳо

Шаффофияти расонаҳо мафҳумест, ки муайян мекунад иттилоот чӣ гуна ва бо кадом сабаб тавассути воситаҳои гуногун интиқол дода мешавад. Агар расонаҳо ва ҷомеа аз ҳама рӯйдодҳое, ки дар тамоми мақомоти ҳокимият ва идораҳои маҳаллӣ сурат мегиранд, огоҳ бошанд, аз ҷониби расонаҳо ва ҷомеа саволҳо, эътирозҳо ва пешниҳодҳои зиёд ба миён меоянд. Афроде, ки ба масъалаи муайян манфиатдоранд, кӯшиш мекунанд ба қабули қарорҳо таъсир расонанд. Шаффофият иштироки ҳамарӯзаи расонаҳо ва ҷомеаро дар равандҳои сиёсӣ фароҳам меорад. Яке аз абзорҳое, ки барои афзоиши чунин иштироки ҳамарӯза истифода мешавад, қонунгузорӣ ва дархостҳо дар бораи озодии дастрасӣ ба иттилоот мебошанд. Демократияи муосир маҳз бар чунин иштироки мардум ва расонаҳо такя мекунад.

Барои ҳар шахсе, ки манфиатдор аст, роҳҳои зиёде барои таъсир расонидан ба қарорҳо дар ҳамаи сатҳҳои ҷомеа вуҷуд доранд.^[4]

Эзоҳ

↑ Opening government: A guide to best practice in transparency, accountability and civic engagement across the public sector. Transparency Initiative. Transparency & Accountability Initiative. 11 сентябри 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 18 феврали 2017.
↑ Norway Divided by Citizen Wealth Tables, The New York Times (October 23, 2009). Проверено 22 ноябри 2009.
↑ Treanor, Jill. Government retreats over naming bank top earners - Top 20 highest paid employees now unlikely to be identified unless they have boardroom roles, The Guardian (22 November 2009). Проверено 22 ноябри 2009.
↑ Openness & accountability: a study of transparency in global media outlets, Studies, International Center for Media and the Public Agenda (ICMPA). Бойгонӣ шудааст 15 май 2008 сол. Проверено 20 Январ 2026.

[1] Opening government: A guide to best practice in transparency, accountability and civic engagement across the public sector. Transparency Initiative. Transparency & Accountability Initiative. 11 сентябри 2015 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 18 феврали 2017.

[NY-2] Norway Divided by Citizen Wealth Tables, The New York Times (October 23, 2009). Проверено 22 ноябри 2009.

[retreat-3] Treanor, Jill. Government retreats over naming bank top earners - Top 20 highest paid employees now unlikely to be identified unless they have boardroom roles, The Guardian (22 November 2009). Проверено 22 ноябри 2009.

[4] Openness & accountability: a study of transparency in global media outlets, Studies, International Center for Media and the Public Agenda (ICMPA). Бойгонӣ шудааст 15 май 2008 сол. Проверено 20 Январ 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]