Шибам
| Шаҳр | |
Шибам | |
|---|---|
| شبام / Shibām | |
 | |
| 15°56′ а. ш. 48°37′ т. ш.HGЯO | |
| Кишвар | Яман |
| Таърих ва ҷуғрофия | |
| Таъсис | асри III мелодӣ |
| Масоҳат | 2 км² |
| Баландии марказ | 470 м |
| Минтақаи замонӣ | UTC+3:00 |
| Аҳолӣ | |
| Шумора | 7 000 тан (2014) |
| Забони расмӣ | арабӣ |
|
|
|
 Парвандаҳо дар Викианбор | |
Шибам (ба арабӣ: شبام, Shibām) — шаҳри таърихии шарқии Яман дар вилояти Ҳазрамавт, дар водии Ҳазрамавт, машҳур бо номи «Манҳеттенитипи биёбон» ё «чикаготипи биёбон» — аз сабаби бурҷҳои нодираш аз гили мумкин-9–11 ошёна.[1] Соли 1982 маркази таърихии Шибам ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид шуд. Аҳолии шаҳр тахминан 7 ҳазор нафар аст.[1]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Шибам дар асри III мелодӣ ҳамчун пойтахти давлати ҳазрамӣ инкишоф ёфт ва аз асрҳои III до VI мелодӣ маркази муҳими тиҷорати корвонии Аравияи Ҷанубӣ буд. Шаҳр баъдан зери ҳукмронии Ҳимёр ва пас аз қабули ислом (асри VII) маркази муҳими исломии минтақа гардид.[1]
Шакли имрӯзаи Шибам — шаҳри бурҷзаминии аз девори ягонаи муҳофизатӣ иҳотакарда — асосан асри XVI шакл гирифтааст. Тахминан 500 хонаи бурҷии 5–11 ошёна аз хишти гили хушксохта (мумкин) дар майдони хурд (≈4 га) ҷамъ омадаанд, ки онро қадимтарин осмонхаросҳои ҷаҳон меҳисобанд. Иморатҳо дорои девори то 50 метр баландӣ ва дар як ҷой ҷамъ омадан — барои муҳофизат аз ҳамлаҳои бадавиҳо.
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Шибам дар водии Ҳазрамавт — водии бузурги шарқии Яман, ки байни кӯҳҳои сангистон ҳамчун даррае майдонашро бо обу хок таъмин мекунад — дар баландии 470 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он биёбонии гарм мебошад.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Аҳолии шаҳри Шибам тахминан 7 ҳазор нафар буда, асосан арабҳои ҳазрамӣ-сунниҳои шофеӣ мебошанд.[1]
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Иқтисоди Шибам пеш аз ҷанг бар сайёҳии байналмилалӣ (то соли 2011 шаҳр маҳалли муҳими сайёҳии Ямон буд), кишоварзии абёри (хурмо, мева, ҷугара) ва ҳунармандии маҳаллӣ асос меёфт.
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Шоҳроҳи Сайун–Шибам–Тарим Шибамро мепайвандад. Фурудгоҳи наздиктарин — Сайун (зиёда аз 20 км дур).
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Шибам намунаи беҳамтои меъмории сабки гилии Ҳазрамавт аст: хонаҳои 5–11 ошёна аз хишти гили хушксохта (мумкин) бо буриши бофти чӯбин — то ҳол яке аз қадимтарин намунаҳои меъмории осмонхарошии ҷаҳон. Аз соли 2009 маркази таърихии шаҳр дар феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ба сабаби зарари обхезиҳои фавқулода қарор дорад.
