Шоҳигарии Далмотия

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Шоҳигарии Далмотия
Flag of France.svg
22 июн 1815 — 29 октябр 1918


Flag of the State of Slovenes, Croats and Serbs.svg
 
Flag of Italy (1861-1946).svg
Flag of the Kingdom of Dalmatia.svg Coat of arms of Dalmatia.svg
Дирафш[d] Нишон
Dalmatien Donaumonarchie.png
Пойтахт Zadar[d]
Забон(ҳо) Забони хорватӣ, итолиёӣ ва олмонӣ
Воҳиди пул Austro-Hungarian gulden[d]
Майдон
  • 12 831 км²
Аҳолӣ
  • 645 666 тан
Шакли ҳукмронӣ подшоҳии конститутсионӣ

Шоҳигарии Далмотия (Далматия, Далматсия) — подшоҳии вассалӣ, ки аз соли 1815 то 1918 дар зери ҳукмронии монархияи Ҳабсбург вуҷуд дошт. Пойтахти салтанат шаҳри Задар буд.

Таърих[вироиш | вироиши манбаъ]

Шоҳигарии Далматсия аз қисми вилотяҳои Иллирияи имп. Фаронса, ки ба Ҳабсбургҳо тибқи созишномаи Венаи соли 1815 баргардонда шуда буданд, таъсис дода шуд. Салтанат то соли 1918 воҳиди алоҳидаи маъмурии Утриш-Маҷористон боқӣ монд, ки пас аз он бисёр қаламравҳои Далматсия (ба истиснои Задар ва Ластово) ба Шоҳигарии Сербҳо, Хорватҳо ва Словенҳо (баъдтар Шоҳигарии Югославия) дохил шуданд.

Демография[вироиш | вироиши манбаъ]

Дар оғози давраи Утриш, ҳаёти фарҳангии Далматсия, хусусан дар соҳаи иқтисодиёти шаҳр, аз ҷониби намояндагони ҷомеаи маҳаллии итолиёӣ муайян карда шуда буд. Итолиёшавӣ диг. миллатҳои романӣ низ мешуданд (гӯяндагони забони далматӣ, ки бисёре аз калимаҳо венетсианиро истифода мебурданд). Сарфи назар аз таъсири Венетсия, аъзоёни ҷомеаи Далматияи Италия дар тӯли асри 19 таназзули дарозмуддатро аз сар гузарониданд. Паст гардидани шумораи итолиёиҳо аз сабаби хорватикунонии шаҳру деҳот рӯ мезанад.

Дар соли 1900, барӯйхатгирии аҳолии Утриш-Маҷористон гурӯҳҳои қавмии зерини салтанатро қайд кард [1] :

  • Хорватҳо - 475.000
  • Сербҳо - 95,000
  • Итолиёиҳо - 15 300

Шаҳрҳои калонтарин инҳо буданд (аз соли 1900):

  • Зара/Задар (32 506)
  • Спалато/Сплит (27 198)
  • Себеницо/Шибеник (24 751)
  • Рагуза/Дубровник (13 174)

Ҳокимон[вироиш | вироиши манбаъ]

  • Франйо Томашич (хорватӣ: Franjo Tomašić) (1813—1831)
  • Венсеслав Лилинберг Ватер (олмонӣ: Wenzeslau Lilienberg Water) (1831—1841)
  • Иван Август Туршки (лаҳӣ: Ivan August Turszky) (1841—1847)
  • Матия Рукавина (хорватӣ: Matija Rukavina) (1847)
  • Йосип Елачич (1848—1859)
  • Лазар Мамула (хорватӣ: Lazar Mamula) (1859—1865)
  • Франйо Филипович (хорватӣ: Franjo Filipović) (1865—1868)
  • Иван Вагнер (хорватӣ: Ivan Wagner) (1868—1869)
  • Готфрид Ауэрсперг (олмонӣ: Gottfried Auersperg) (1869)
  • Юлиус Флук фон Лейденкрон (олмонӣ: Julius Fluk von Leidenkron) (1869—1870)
  • Гаврило Родич (хорватӣ: Gavrilo Rodić) (1870—1881)
  • Степан Йованович (хорватӣ: Stjepan Jovanović) (1882—1885)
  • Лудовик Цомаро (хорватӣ: Ludovik Comaro) (1885—1886)
  • Драгутин Блажекович (хорватӣ: Dragutin Blažeković) (1886—1890)
  • Эмил Давид (хорватӣ: Emil David) (1890—1902)
  • Эразмус Гендел (олмонӣ: Erasmus Handel) (1902—1905)
  • Никола Нарделли (хорватӣ: Nikola Nardelli) (1905—1911)
  • Марио Аттемс (хорватӣ: Mario Attems) (1911—1918)

Эзоҳ[вироиш | вироиши манбаъ]