Эпифиз
Эпифиз | |
|---|---|
 | |
| Феҳрастҳо | |
 Парвандаҳо дар Викианбор |
Эпифиз (юн.-қад. epiphysis — афзоиш), ё бадани эпифиз (лот. corpus pineale, epiphysis cerebri) — ғадуди хурди эндокринӣ дар мағзи сар мебошад, ки ҳормони мелатонин, серотонин, адреногломерулотропин, диметилтриптамин ҳосил мекунад ва ба танзими ритмҳои биологӣ (хусусан хоб ва бедорӣ) таъсир мерасонад.
Мавқеъ ва сохтор
[вироиш | вироиши манбаъ]Эпифиз дар қисми миёнаи майна, байни ду нимкураи мағз ва дар болои мембрайн (майнаи миёна) ҷойгир аст. Он шакли конусмонанд дошта, андозаи тақрибан 5–8 мм ва вазни 100–180 мг дорад.
Функсияҳо ва нақши эпифиз
Истеҳсоли мелатонин – гормоне, ки ритми шабонарӯзии баданро танзим мекунад.
Танзими хоб ва бедорӣ – сатҳи мелатонин шабона зиёд ва рӯзона кам мешавад.
Таъсир ба гормонҳои дигар – ба ғадуди гипофиз таъсир расонида, рушди ҷинсӣ ва дигар равандҳои гормониро танзим мекунад.
Фаъолияти антиоксидантӣ – мелатонин метавонад ҳуҷайраҳоро аз зарари радикалҳои озод муҳофизат кунад.
Танзими фишори хун ва масуният – баъзе тадқиқотҳо нишон медиҳанд, ки эпифиз ба системаи иммунӣ ва фишори хун низ таъсир дорад.
Бемориҳои марбут ба эпифиз
Гипофунксия (коҳиши фаъолият) – метавонад боиси ихтилоли хоб ва бармаҳал оғоз шудани бавл гардад.
Гиперфунксия (афзоиши фаъолият) – метавонад ба таъхири рушди ҷинсӣ ва дигар мушкилоти гормонӣ оварда расонад.
Кистаи эпифиз – аксар вақт бемории безарар аст, вале метавонад боиси сардард ва мушкилоти биноӣ шавад. Эпифиз як узви муҳим дар системаи эндокринӣ буда, ба хоб, масуният ва дигар равандҳои физиологӣ таъсир мерасонад.