Ҷаҳиш ба мӯҳтаво

Юҳон Гутенберг

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Юҳон Гутенберг
олмонӣ: Johannes Gutenberg
Ном ҳангоми таваллуд олмонӣ: Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg
Таваллуд на пештар аз 1393 и на дертар аз 1406
Даргузашт на дертар аз 26 феврал 1468
Оромгоҳ
Пеша ихтироъкор, нависанигор, ҳаккок, муҳандис, оҳангар, goldsmith, mintmaster
Падар Friele Gensfleisch zur Laden[d][1]
Модар Else Wirich[d][1]
Таҳсилот
 Парвандаҳо дар Викианбор
Портрети беном аз Юҳон Гутенберг, ки соли 1440 навишта шудааст

Юҳон Генсфлейш зум Ладен зум Гутенберг [2] ( олмонӣ: Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg (байни солҳои 1397 ва 1400, Майнтс – 3 феврали 1468, ҳамон ҷо), инчунин Гутенберг [3] – аввалин мухтареъи дастгоҳи чоп заргари олмонӣ, дар Аврупо. Дар солҳои 1440-ум, ӯ усули чопи китобҳоро бо истифода аз ҳуруфи ҳаракаткунанда омода кард, ки на танҳо ба фарҳанги Аврупо, балки ба таърихи ҷаҳон низ таъсири бузург расонд.

Гутенберг соли 1439 аввалин аврупоие буд, ки ҳарфҳои ҷудогонаи ҳаракаткунанда (литераҳои ҳаракаткунанда)-ро истифода бурд. Аз ҷумлаи саҳмҳои ӯ дар китобчопкунӣ инҳо мебошанд: ихтирои раванди истеҳсоли оммавӣ бо истифода аз литераҳои ҳаракаткунанда; истифодаи сиёҳии равғанӣ барои чопи китобҳо; матритсаи танзимшаванда; литераҳои механикии ҳаракаткунанда ва дастгоҳи чопи чӯбин, ки ба прессҳои винтии кишоварзии ҳамон давра монанд буд.

Ӯ ҳамаи ин унсурҳоро дар як низоми амалӣ муттаҳид сохт, ки имкон медод китобҳои чопӣ ба таври оммавӣ истеҳсол шаванд ва аз нигоҳи иқтисодӣ ҳам барои чопгарон ва ҳам барои хонандагон судманд бошанд.

Усули анъанавии сохтани литераҳои Гутенберг истифодаи гарт (хӯла) ва қолаби рехтагари дастиро дар бар мегирифт. Ин хӯла аз омехтаи сурб, қалъагӣ ва сурма иборат буд, ки дар ҳарорати нисбатан паст гудохта мешуд, то рехтагарӣ зудтар ва камхарҷтар анҷом ёбад, шаклгирии хуб дошта бошад ва литераҳои устувору пойдор ҳосил шаванд.

Истифодаи ҳуруфи ҳаракаткунанда як беҳбудии возеҳ дар дастнависҳо, ки усули асосии истеҳсоли китоб дар Аврупо буд, инчунин нақшҳои чӯбӣ буд ва дар чопи китобҳои аврупоӣ инқилоб ба вуҷуд овард. Фанноварии чопи Гутенберг зуд дар саросари Аврупо ва сипас дар ҷаҳон паҳн шуд.

Кори асосии ӯ, Китоби Муқаддаси Гутенберг (инчунин бо номи Китоби Муқаддаси 42-сатрӣ маъруф аст), аввалин нусхаи чопии Инҷил буд ва бо сифати баланди эстетикӣ ва техникии он эътироф шуда буд.

Зиндагинома

[вироиш | вироиши манбаъ]
Китоби Муқаддаси Гутенберг . Нусхае аз осорхонаи Майнтс.

Ҷусторҳои вобаста

[вироиш | вироиши манбаъ]
  • Китоби Муқаддаси Гутенберг
  • Типография
  • Скорина, Франсис
  • Иван Федоров
  • Костер, Лоренс Янсзон
  1. 1.0 1.1 Hessische Biografie (нем.)Hessisches Institut für Landesgeschichte.
  2. Агеенко Ф. Л., Зарва М. В. Словарь ударений для работников радио и телевидения / Под редакцией Д. Э. Розенталя. — Издание 6-е, стереотипное. — Москва: Русский язык, 1985. — С. 564.
  3. Ф. Л. Агеенко. Словарь собственных имён русского языка. — Москва, 2010.