Ғук
Ғук | |
|---|---|
| Хатои Lua: bad argument #1 to 'find' (string expected, got nil). | |
| Text |
ҒУК, ғукҳо (Bufonidae), оилаи обхокиҳои бедум. Зиёда аз 1200 намуд дошта, дар тамоми қитъаҳои олам мавҷуданд.
Таснифот
[вироиш | вироиши манбаъ]Ба 7 зероила тақсим мешавад: Ғуки австралиягӣ (Criniinae), ғук-и кӯҳӣ (Heleophryninae), ғуки ҷанубиамрикоӣ (Pseudinae), ғуки бинидор (Rhinophryninae), ғуки сипарангушт (Elosiinae), ғуки ҳуштаккаш (Leptodactylinae), ғуки муқаррарӣ (Bufoninae).
Сохти бадан
[вироиш | вироиши манбаъ]Сохтори бадани ғуки австралиягӣ нисбат ба дигар намудҳои ғук сода буда, боқимондаи хордаи он андаруни сутунмуҳра ҷой гирифтааст.
Ҷинси ғук (Bufo) наздики 300 намуд дошта, ғайр аз Гвинеяи Нав, Полинезия, Австралия ва Мадагаскар дар дигар мавзеъҳо дучор меоянд. Дандон надоранд, муҳраи чорбанди онҳо барҷастагии паҳн дорад. Пӯсташон озахдор, пойҳояшон нисбатан кӯтоҳ. Пойҳои ақиб аз пойҳои пеш дарозтаранд, бинобар ин ғукҳо аксаран қадам зада роҳ мераванд (фақат ҳангоми эҳсоси хатар меҷаҳанд). Дарозии баъзе намуди ғукҳо ба 25 см мерасад.
Дар Тоҷикистон
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар ҳудуди Тоҷикистон ғуки сабз (Bufo viridis) мавҷуд аст. Дарозиаш то 14 см. Онро дар Ҳимолой дар баландии 4500 м аз с. б. ёфтаанд. Ғукҳо бештар дар хушкӣ зиндагӣ карда, ба об танҳо барои тухмгузорӣ медароянд (хуб шино карда наметавонанд); тухмашон ба шакли занҷира гузошта мешавад. Пардаи гӯши ғукҳо ҳам дар хушкӣ ва ҳам дар об фаъол аст. Ғукҳои нар ҳубобчаҳои садоӣ доранд. Дар 4-солагӣ ба балоғат мерасанд. Зимистонро дар зери хок мегузаронанд. ғукҳо рӯзона дар зери санг, рустаниҳо ё чуқурчаҳое, ки худашон дар хок кофтаанд, панаҳ бурда, шомгоҳон ё шабона фаъол мешаванд.
Ғизо
[вироиш | вироиши манбаъ]Ғизои ғук гамбуск, кана, мӯрча, кирмаки ҳашарот аст. Забони ғук аз ақиб озоду часпак буда, барои доштани туъма ба кор меравад. ғукҳо дар паси чашм ғадуди заҳрбарор доранд, ки барои муҳофизат аз дигар ҷонварон муҳим аст. Дар мавриди ба даҳон гирифтан ё кӯшиши фурӯ бурдани ғук, ғадудҳо ба кор даромада, моеи бадбӯйи тез хориҷ мекунанд ва ҳайвон маҷбур мешавад, ки ғукро аз даҳон берун андозад. Заҳри ғук ҷойҳои расидаи баданро озурда ва ҷонварони хурдро маҳв месозад.
Аҳаммият
[вироиш | вироиши манбаъ]Душманони ғук мори обӣ, хорпушт, калламуш ва парандаҳои соҳибчангол мебошанд. Ғукҳо ҳашароти зараррасони киштзору боғотро нест карда, ба кишоварзӣ манфиат мерасонанд.