Ҳамид Бақозода

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Ҳамид Бақозода

Ҳамид Бақозода (5 майи 1910, Самарқанд16 сентябри 1943, дар оромгоҳи деҳаи Русинои ноҳ. Корочевскийи вил. Ор­лови Федератсияи Россия мадфун аст) — публитсист, омӯз­гор ва муҳаққиқи тоҷик.

Зиндагинома[вироиш]

Дар ҶБВ (1941–45) ба шаҳодат расидааст. Маълумоти ибтидоиро дар зодгоҳаш гирифта, дар Донишкадаи омӯзгории Самарқанд ва Дорулмуаллимини тоҷикии Тошканд таҳсил кардааст.

Фаъолияти корӣ[вироиш]

Аз 14-солагӣ ба кори рӯзноманигорӣ ва омӯзгорӣ машғул шудааст. Фаъолияти омӯзгории Ҳамид Бақозода солҳои 30 а. 20 дар мактаби миёнаи собиқ вил. Ӯротеппа (1925), Комбинати педа­гогӣ, Омӯзишгоҳи педагогӣ, Техникуми педагогии ба номи Баумани Самарқанд ва Омӯзишгоҳи педагогии Панҷакент ҷараён ёфтааст. Яке аз мухбирони фаъоли рӯзномаҳои «Овози тоҷик», «Бедории тоҷик», «Ҳақиқати Ӯзбекистон», маҷаллаҳои «Раҳбари дониш», «Мактаби сове­тӣ» ва корманди Нашриёти давлатии Тоҷикистон буд. Бо имзоҳои «Ҳуттӣ», «Як ҷаво­ни тоҷик», «Тоҷик», «Тоҷик­дӯст», «Ҳ. Бақозода» ва ғ. ма­қолаҳо менавишт. Аз 14 окт. 1924 то 30 дек. 1930 танҳо дар рӯзномаи «Овози тоҷик» бо имзоҳои мустаор зиёда аз 900 номгӯй навиштаҳои ӯ ба табъ расидаанд. Дар с-ҳои 1931–41, то вақти ариза дода, ихтиёран ба ҶБВ рафтан, дар матбуоти солҳои 20–30 а. 20 қариб 1000 мақола ба табъ расондааст. Оид ба масъа­ла­ҳои муҳим, аз ҷумла ҳи­мояи манфиатҳои миллии хал­­қи то­ҷик ҳангоми тақсимоти ҳудуд­ҳои миллии Осиёи Марказӣ ва ибтидои ташкилёбии ҶТ зиёда аз 30 мақо­лаи бу­нёдӣ навиш­тааст, ки «Дар арафаи мухторияти тоҷикон» (1924), «Барои маорифи тоҷикон» (1925), «Тӯдаи кашшофони тоҷик­нажод ташкил гардид» (1925), «Аҳволи зироат дар Тоҷи­кистон» (1926), «Тӯдаи сиёсӣ дар маҳаллаи тоҷи­кони шаҳри Тошканд» (1927), «Ба забони маҳаллӣ риоя кунанд» (1928), «Адабиёти тоҷик ба омма наздик мешавад» (1929), «Конференсияи илмии тоҷикони Ӯзбекис­тон» (1930) ва ғ. дар он шуморанд. Муаллифи зиёда аз 100 мақола дар бораи мактабу маориф ва зиёда аз 30 китоби дарсӣ доир ба забону адабиёти тоҷикӣ мебошад. «Сарф» (ҳамроҳи Т. Зеҳнӣ, барои синфҳои 5-и мактабҳои миёна, 1935), «Машқҳои имлоӣ» (қ. 1, барои синфҳои 1 ва 2-и мактабҳои ибтидоӣ, 1936), «Забони тоҷикӣ» (барои мак­табҳои чаласаводон, 1936–38) ва ғ. аз таълифоти ӯянд. Соли 1939 ба Сталинобод (Душанбе) омада, дар Ин-ти таҳқиқоти илмии мактабҳо ва идораи маҷаллаи «Мактаби советӣ» кор кардааст. Дар рушди соҳаи маорифи тоҷик саҳми калон гузоштааст. «Китоби дарсии забони тоҷикӣ» (барои синфҳои 3 ва 4-и мактабҳои ибтидоӣ, қ. II, 1938–40), «Машқҳои имлоӣ» (барои синфҳои 3 мактабҳои ибтидоӣ, 1937–40), «Забони тоҷикӣ. Грамматика ва ор­фография» (барои мактабҳои чаласаводон, ҳамроҳи Ҳ. Каримов, 1941), «Китоби дарсии забони тоҷикӣ. Грамматика ва имло» (қ. IV, барои синфҳои 4-и мактабҳои ибтидоӣ, 1941) ва ғ. ба қалами ӯ тааллуқ доранд. Аз зумраи аввалин равшанфикрони тоҷик буд, ки баъди таъсиси «Рӯзи Рӯдакӣ» зарурати ҷашни умумихалқии Рӯдакиро қатъӣ ба миён гузошт: «Ҷашни шоири бузургамон Абул­ҳасани Рӯдакӣ кай мешавад?» (1925), «Барои муассиси адабиётамон ҷашн лозим аст» (1925). Дар бораи устод С. Айнӣ, А. Лоҳутӣ ва диг. адибони ҷавони то­ҷик, масъала­ҳои забон ва тарҷу­маи бадеӣ дар ҳамон давра як силсила мақола навиштааст.

Ҷоизаву мукофотҳо[вироиш]

Соли 1935 барои нишон додани фаъолият­мандӣ дар мубориза барои интизом ва сифати хуби таълим бо Ифтихорномаи Комб. педагогии Самар­қанд ва унвони фахрии «Зарбдори панҷ­солаи 2» мукофотонида шудааст. Расми Б. дар албоми аввалин хатмкардагони Техникуми педагогии тоҷикии ба номи Баумани Комиссиариати халқии маорифи ҶШС Ӯзбекистон дар Самар­қанд (1931–34), дар қатори муаллимони беҳтарин ҷой гирифтааст.

Эзоҳ[вироиш]

Адабиёт[вироиш]

  • Маорифпарваре аз насли сеюм (Мураттиб Ҷ. Бақозода). Д., 2011.

Сарчашма[вироиш]