Ҷаҳиш ба мӯҳтаво

Ҳифозати тандурустии ҷаҳонӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Татбиқи ёрии тиббии ҳамагонӣ аз рӯи кишварҳо (2010)

Ёрии тиббии ҳамагонӣ (инчунин фарогирии ҳамагонии тиббӣ, фарогирии умумӣ ё нигоҳубини ҳамагонӣ) — низоми ҳифзи саломатӣ мебошад, ки дар он ба ҳамаи сокинони як кишвар ё минтақаи мушаххас дастрасӣ ба ёрии тиббӣ кафолат дода мешавад. Он одатан дар атрофи таъмини ё ҳамаи сокинон ва ё танҳо онҳое, ки мустақилона имкони молиявӣ надоранд, бо хидматрасониҳои тиббӣ ё воситаҳои ба даст овардани онҳо ташкил карда мешавад, ки ҳадафи ниҳоӣ беҳтар кардани натиҷаҳои саломатӣ мебошад.[1]

Баъзе низомҳои ҳамагонии ҳифзи саломатӣ аз ҷониби ҳукумат маблағгузорӣ мешаванд, дар ҳоле ки дигарон ба талаботе асос ёфтаанд, ки ҳамаи шаҳрвандон суғуртаи тиббии хусусиро харидорӣ кунанд. Ёрии тиббии ҳамагониро метавон тавассути се ҷанбаи муҳим муайян кард: кӣ фаро гирифта шудааст, кадом хидматрасониҳо фаро гирифта шудаанд ва чӣ қадар хароҷот ҷуброн карда мешавад.[1] Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ онро ҳамчун вазъияте тавсиф мекунад, ки шаҳрвандон метавонанд бидуни дучор шудан ба мушкилоти молиявӣ ба хидматрасониҳои тиббӣ дастрасӣ пайдо кунанд.[2] Директори генералии онвақтаи СУТ Маргарет Чен фарогирии ҳамагонии тиббиро ҳамчун «мафҳуми аз ҳама пурқувват дар тандурустии ҷамъиятӣ» тавсиф кардааст, зеро он «хидматрасониҳоро муттаҳид карда, онҳоро ба таври ҳамаҷониба ва маҷмӯӣ пешкаш мекунад».[3] Яке аз ҳадафҳои ёрии тиббии ҳамагонӣ эҷоди низоми муҳофизатест, ки барои одамон имкониятҳои баробарро ҷиҳати баҳра бурдан аз сатҳи баландтарини имконпазири саломатӣ фароҳам меорад.[4] Мунаққидон мегӯянд, ки ёрии тиббии ҳамагонӣ боиси тӯлонитар шудани вақти интизорӣ ва бадтар шудани сифати хидматрасонии тиббӣ мегардад.[5]

Ҳамчун бахше аз Ҳадафҳои рушди устувор, кишварҳои узви Созмони Милали Муттаҳид мувофиқа карданд, ки то соли 2030 барои расидан ба фарогирии ҳамагонии тиббӣ дар саросари ҷаҳон талош кунанд.[6] Аз ин рӯ, ворид намудани фарогирии ҳамагонии тиббӣ (UHC) ба ҳадафҳои ҲРУ метавонад ба дастгирии пайвастаи СУТ алоқаманд бошад.[7]

Таърих

[вироиш | вироиши манбаъ]
Ҳамчунин бубинед: Рӯйхати кишварҳо бо ёрии тиббии ҳамагонӣ

Шарҳ: Пайвандҳо дар ҷадвал ба мақолаи «Ҳифзи саломатӣ дар КИШВАР» мебаранд.

Нахустин қадам ба сӯи низоми миллии суғуртаи тиббӣ дар Олмон дар соли 1883 бо Қонуни суғурта аз беморӣ гузошта шуд. Корфармоёни саноатӣ вазифадор шуданд, ки барои коргарони музди меҳнаташон паст суғуртаи осеб ва бемориро таъмин кунанд ва низом аз ҷониби кормандон ва корфармоён тавассути «хазинаҳои беморӣ», ки аз ҳисоби тарҳҳо аз музди меҳнати коргарон ва саҳмҳои корфармоён пур мешуданд, маблағгузорӣ ва идора мешуд. Ин модели суғуртаи иҷтимоии тиббӣ, ки ба номи канслери Пруссия Отто фон Бисмарк Модели Бисмарк номида шуд, аввалин шакли нигоҳубини ҳамагонӣ дар замони муосир буд.[8]

Кишварҳои дигар дере нагузашта ба пайравӣ оғоз карданд. Дар Подшоҳии Муттаҳида, Қонуни миллии суғуртаи соли 1911 фарогирии кумаки аввалияро (вале на кумаки махсус ё беморхонагиро) барои муздгирандагон таъмин кард, ки тақрибан сеяки аҳолиро фаро мегирифт. Империяи Русия низоми шабеҳро дар соли 1912 таъсис дод ва кишварҳои дигари саноатӣ ба пайравӣ шурӯъ карданд. То солҳои 1930-ум, низомҳои шабеҳ қариб дар тамоми Аврупои Ғарбӣ ва Марказӣ мавҷуд буданд. Ҷопон қонуни суғуртаи тиббии кормандонро дар соли 1927 ҷорӣ карда, онро дар солҳои 1935 ва 1940 боз ҳам васеътар кард.

Пас аз Инқилоби Русия дар соли 1917, болшевикон дар моҳи июли соли 1918 дар Русияи Советӣ аввалин низоми комилан ройгон ва ҳамагонии ҳифзи саломатиро дар ҷаҳон таъсис доданд.[9][10] Низом хеле мутамарказ буд ва гарчанде ки номиналӣ ҳар як шахс новобаста аз мақомаш фаро гирифта мешуд, фарогирии воқеӣ, махсусан дар минтақаҳои дурдаст ва камбизоат, амалан вуҷуд надошт.

Дар Зеландияи Нав, низоми ҳамагонии ҳифзи саломатӣ дар як қатор марҳилаҳо, аз соли 1938 то 1941 эҷод карда шуд.[11][12] Дар Австралия, иёлати Квинсленд дар соли 1946 низоми ройгони беморхонаҳои давлатиро ҷорӣ кард.

Пас аз Ҷанги ҷаҳонии дувум, низомҳои ҳамагонии ҳифзи саломатӣ дар саросари ҷаҳон ба роҳ монда шуданд. 5 июли соли 1948, Подшоҳии Муттаҳида Хадамоти миллии тандурустии ҳамагонии худро ба кор андохт. Ёрии тиббии ҳамагонӣ баъдан дар кишварҳои Скандинавия: Шветсия (1955),[13] Исландия (1956),[14] Норвегия (1956),[15] Дания (1961)[16] ва Финляндия (1964) ҷорӣ карда шуд.[17] Суғуртаи ҳамагонии тиббӣ дар Ҷопон соли 1961 ва дар Канада тавассути марҳилаҳо, аз музофоти Саскачеван дар соли 1962 оғоз шуда, дар боқимондаи Канада аз соли 1968 то 1972 ҷорӣ карда шуд.[11][18] Низоми тандурустии давлатӣ дар Миср пас аз инқилоби соли 1952 ҷорӣ шуд. Низомҳои мутамаркази тандурустии давлатӣ дар кишварҳои блоки Шарқӣ таъсис дода шуданд. Иттиҳоди Шӯравӣ ёрии тиббии ҳамагониро ба сокинони деҳоти худ соли 1969 васеъ кард.[11][19] Кувайт ва Баҳрайн низомҳои ҳамагонии ҳифзи саломатии худро мувофиқан дар солҳои 1950 ва 1957 (пеш аз истиқлолият) ҷорӣ карданд.[20] Италия «Servizio Sanitario Nazionale» (Хадамоти миллии тандурустӣ)-и худро соли 1978 таъсис дод. Суғуртаи ҳамагонии тиббӣ дар Австралия соли 1975 бо «Medibank» амалӣ карда шуд, ки боиси фарогирии ҳамагонӣ таҳти низоми кунунии Medicare аз соли 1984 гардид.

Аз солҳои 1970-ум то 2000-ум, кишварҳои Аврупои Ғарбӣ ба ҷорӣ кардани фарогирии ҳамагонӣ шурӯъ карданд, ки аксари онҳо ба барномаҳои қаблии суғуртаи тиббӣ такя мекарданд, то тамоми аҳолиро фаро гиранд. Масалан, Фаронса дар заминаи низоми миллии суғуртаи тиббии соли 1928-и худ низом сохта, бо қонунгузории минбаъда фоизи торафт бештари аҳолиро фаро гирифт, то он даме ки 1%-и боқимондаи аҳолии бесуғурта дар соли 2000 фарогир шуд.[21][22] Низомҳои тандурустии яккапардохт (single-payer) дар Финляндия (1972), Португалия (1979), Қибрис (1980), Испания (1986) ва Исландия (1990) ҷорӣ шуданд. Швейтсария низоми ҳамагонии ҳифзи саломатиро дар асоси супориши ҳатмии суғурта соли 1994 ҷорӣ кард.[23][20] Илова бар ин, фарогирии ҳамагонии тиббӣ дар баъзе кишварҳои Осиё, аз ҷумла Малайзия (солҳои 1980),[24] Кореяи Ҷанубӣ (1989), Тайван (1995), Сингапур (1993), Исроил (1995) ва Таиланд (2001) ҷорӣ гардид.

Пас аз пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ, Русия низоми ҳамагонии ҳифзи саломатии худро нигоҳ дошта, ислоҳ кард,[25] ба монанди дигар ҷумҳуриҳои собиқ шӯравии ҳоло мустақил ва кишварҳои блоки Шарқӣ.

Пас аз солҳои 1990-ум, бисёр кишварҳо дар Америкаи Лотинӣ, минтақаи Кариб, Африқо ва минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором, аз ҷумла кишварҳои рӯ ба рушд, барои фарогирии ҳамагонии тиббии аҳолии худ қадамҳо гузоштанд, аз ҷумла Чин[26] ва низоми SUS-и Бразилия,[27] ки фарогириро то 80%-и аҳолӣ беҳтар кард.[28] Тайван низоми худро соли 1995 амалӣ кард.[29] Ҳиндустон низоми ғайримарказии ҳамагонии ҳифзи саломатиро, ки аз ҳисоби андозсупорандагон маблағгузорӣ мешавад, инчунин суғуртаҳои тиббии ҳамаҷонибаи давлатӣ ва хусусиро ҷорӣ кард, ки ба коҳиши шадиди сатҳи фавт ва беҳбуди қобили мулоҳизаи инфрасохтори тандурустӣ дар саросари кишвар мусоидат намуд.[30] Таҳқиқоти соли 2012 пешрафти ин кишварҳоро бо таваҷҷуҳи махсус ба нӯҳ кишвар баррасӣ кард: Гана, Руанда, Нигерия, Мали, Кения, Индонезия, Филиппин ва Ветнам.[31][32]

Дар ҳоли ҳозир, аксари кишварҳои саноатӣ ва бисёре аз кишварҳои рӯ ба рушд ягон шакли ҳифзи саломатии бо маблағгузории давлатӣ бо ҳадафи фарогирии ҳамагониро амалӣ мекунанд. Тибқи иттилои Академияи миллии тиб ва дигарон, Иёлоти Муттаҳида ягона давлати сарватманд ва саноатист, ки ёрии тиббии ҳамагониро таъмин намекунад. Ягона шаклҳои ҳифзи саломатии аз ҷониби ҳукумат таъминшаванда иборатанд аз: Medicare (барои беморони солхӯрдаи болотар аз 65-сола ва маъюбон), Medicaid (барои одамони камбизоат),[33][34] Барномаи суғуртаи тиббии кӯдакон (барои кӯдакон дар оилаҳои дорои даромади хоксорона, вале барои гирифтани Medicaid хеле баланд), Низоми тандурустии низомӣ (барои ҳайати низомии фаъол, эҳтиётӣ ва мустаъфӣ ва вобастагони онҳо) ва Хадамоти тандурустии ҳиндуҳо (барои аъзоёни қабилаҳои бумии Амрико, ки аз ҷониби федералӣ эътироф шудаанд).

Моделҳои маблағгузорӣ

[вироиш | вироиши манбаъ]
Ҳамчунин бубинед: Иқтисодиёти тандурустӣ
Хароҷоти тандурустӣ аз рӯи кишварҳо. Фоизи ММД (Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ). Барои мисол: 11,2% барои Канада дар соли 2022. 16,6% барои Иёлоти Муттаҳида дар соли 2022.[35]
Арзиши умумии ёрии тиббӣ барои як нафар. Хароҷоти давлатӣ ва хусусӣ. Доллари ИМА ҚХ. Барои мисол: $6,319 барои Канада дар соли 2022. $12,555 барои ИМА дар соли 2022.[35]

Ёрии тиббии ҳамагонӣ дар аксари кишварҳо тавассути модели омехтаи маблағгузорӣ ба даст омадааст. Даромад аз андозҳои умумӣ манбаи асосии маблағгузорӣ мебошад, аммо дар бисёр кишварҳо он бо пардохтҳои мушаххас (ки метавонанд аз шахси воқеӣ ё корфармо ситонида шаванд) ё бо имконияти пардохтҳои хусусӣ (тавассути суғуртаи мустақим ё ихтиёрӣ) барои хидматҳое, ки берун аз доираи низоми давлатӣ ҳастанд, пурра карда мешавад. Қариб ҳамаи низомҳои аврупоӣ тавассути омехтаи саҳмҳои давлатӣ ва хусусӣ маблағгузорӣ мешаванд.[36] Аксари низомҳои ёрии тиббии ҳамагонӣ асосан аз ҳисоби даромадҳои андозӣ маблағгузорӣ мешаванд (чунон ки дар Португалия,[36] Ҳиндустон, Испания, Дания ва Шветсия). Баъзе кишварҳо, аз қабили Олмон, Фаронса,[37] ва Ҷопон,[38] низоми бисёрпардохткунандаро истифода мебаранд, ки дар он ёрии тиббӣ тавассути саҳмҳои хусусӣ ва давлатӣ маблағгузорӣ мешавад. Бо вуҷуди ин, қисми зиёди маблағгузории ғайридавлатӣ аз саҳмҳои корфармоён ва кормандон ба хазинаҳои ғайритиҷоратии тандурустӣ (sickness funds) ба даст меояд. Саҳмҳо ҳатмӣ буда, мувофиқи қонун муайян карда мешаванд. Инчунин байни маблағгузории мунисипалӣ ва миллии тандурустӣ фарқ гузошта мешавад. Масалан, як модел чунин аст, ки қисми асосии ёрии тиббӣ аз ҷониби мунисипалитет маблағгузорӣ мешавад, ёрии махсуси тиббӣ аз ҷониби сохтори калонтар, ба монанди шӯрои ҳамкории мунисипалӣ ё давлат пешниҳод ва эҳтимолан маблағгузорӣ мешавад ва доруворӣ аз ҷониби як ниҳоди давлатӣ пардохт карда мешавад. Мақолаи Шерри А. Глид аз Мактаби тандурустии ҷамъиятии Колумбия нишон дод, ки низомҳои ёрии тиббии ҳамагонӣ то андозае хусусияти бозтақсимкунанда доранд ва прогрессивияти маблағгузории тандурустӣ ба нобаробарии умумии даромад таъсири маҳдуд мерасонад.[39]

Суғуртаи ҳатмӣ

Мақолаи асосӣ: Суғуртаи миллии тиббӣ

Ин одатан тавассути қонунгузорӣ амалӣ карда мешавад, ки сокинонро ба харидани суғурта вазифадор мекунад, аммо баъзан ҳукумат худаш суғуртаро таъмин менамояд. Баъзан имкони интихоби якчанд хазинаҳои давлатӣ ва хусусӣ мавҷуд аст, ки хидмати стандартиро пешниҳод мекунанд (чунон ки дар Олмон) ё баъзан танҳо як хазинаи ягонаи давлатӣ вуҷуд дорад. Тандурустӣ дар Швейтсария ба суғуртаи ҳатмӣ асос ёфтааст.[40][41]

Дар баъзе кишварҳои аврупоӣ, ки суғуртаи хусусӣ ва ёрии тиббии ҳамагонӣ якҷоя мавҷуданд, ба монанди Олмон, Белгия ва Нидерланд, мушкилоти интихоби номатлуб (adverse selection) тавассути истифодаи ҳавзи ҷуброни хатарҳо барои баробар кардани хатарҳо байни хазинаҳо то ҳадди имкон ҳал карда мешавад. Ҳамин тариқ, хазинае, ки аҳолии он асосан солим ва ҷавон аст, бояд ба ҳавзи ҷубронпулӣ маблағ супорад ва хазинае, ки аҳолии он солхӯрда ва асосан камсолтар аст, аз ҳавз маблағ мегирад. Бо ин роҳ, хазинаҳои тандурустӣ аз рӯи нарх рақобат мекунанд ва аз байн бурдани одамони дорои хатари баланд ҳеҷ фоидае надорад, зеро онҳо тавассути пардохтҳои сарикасӣ (capitation), ки мувофиқи хатар танзим шудаанд, ҷуброн мешаванд. Ба хазинаҳо иҷозат дода намешавад, ки суғурташудагони худро интихоб кунанд ё фарогириро рад кунанд, балки онҳо асосан дар заминаи нарх ва хидматрасонӣ рақобат мекунанд. Дар баъзе кишварҳо, сатҳи фарогирии асосӣ аз ҷониби ҳукумат муқаррар карда мешавад ва онро тағйир додан мумкин нест.[42]

Ҷумҳурии Ирландия замоне низоми «рейтинги ҷамъиятӣ» тавассути VHI дошт, ки амалан як ҳавзи ягонаи пардохткунанда ё ҳавзи хатари умумӣ буд. Баъдтар ҳукумат VHI-ро барои рақобат боз кард, аммо бидуни ҳавзи ҷубронпулӣ. Ин боиси он гашт, ки ширкатҳои суғуртаи хориҷӣ ба бозори Ирландия ворид шуда, ба бахшҳои нисбатан солими бозор суғуртаи тиббии хеле арзонтар пешниҳод кунанд, ки баъдан аз ҳисоби VHI фоидаи зиёд ба даст оварданд. Ҳукумат баъдтар рейтинги ҷамъиятиро тавассути созишномаи ҳавзӣ (pooling arrangement) дубора ҷорӣ кард ва ҳадди аққал як ширкати калони суғурта, Bupa, аз бозори Ирландия хориҷ шуд.[citation needed]

Дар Лаҳистон, одамон вазифадоранд, ки фоизи музди миёнаи моҳонаро ба давлат пардохт кунанд, ҳатто агар онҳо таҳти суғуртаи хусусӣ бошанд.[43] Шахсоне, ки тибқи қарордоди меҳнатӣ кор мекунанд, фоизи музди меҳнаташонро месупоранд, дар ҳоле ки соҳибкорон қурби собитро дар асоси музди миёнаи миллӣ пардохт мекунанд. Шахсони бекор аз ҷониби идораи меҳнат суғурта мешаванд.

Дар байни роҳҳои ҳалли эҳтимолии аз ҷониби иқтисоддонҳо пешниҳодшуда низомҳои яккапардохткунанда ва инчунин усулҳои дигари таъмини ҳамагонӣ будани суғуртаи тиббӣ мавҷуданд, ба монанди талаб кардани хариди суғурта аз ҷониби ҳамаи шаҳрвандон ё маҳдуд кардани имконияти ширкатҳои суғурта барои рад кардани суғуртаи афрод ё тағйир додани нарх байни шахсон.[44][45]

Яккапардохткунанда

Мақолаи асосӣ: Тандурустии яккапардохткунанда

Ёрии тиббии яккапардохткунанда низомест, ки дар он ба ҷои суғуртакунандагони хусусӣ, ҳукумат тамоми хароҷоти ёрии тиббиро пардохт мекунад.[46] Низомҳои яккапардохткунанда метавонанд барои хидматрасониҳои тиббӣ бо ташкилотҳои хусусӣ шартнома банданд ё захираҳо ва кормандони соҳаи тандурустиро дар ихтиёри худ дошта бошанд ва ба кор гиранд (чунон ки дар Англия то ҷорӣ шудани Қонуни тандурустӣ ва нигоҳубини иҷтимоӣ (2012) чунин буд). Дар баъзе мавридҳо, ба монанди Италия ва Испания, ҳардуи ин воқеиятҳо метавонанд дар як вақт вуҷуд дошта бошанд.[8] Ҳамин тариқ, «яккапардохткунанда» танҳо механизми маблағгузориро тавсиф мекунад ва ба ёрии тиббие дахл дорад, ки аз ҷониби як ниҳоди ягонаи давлатӣ аз як хазинаи ягона маблағгузорӣ мешавад ва навъи пешниҳоди хидмат ё барои кӣ кор кардани табибонро мушаххас намекунад. Гарчанде ки дорандаи хазина одатан давлат аст, баъзе шаклҳои яккапардохткунанда низоми омехтаи давлатию хусусиро истифода мебаранд.[citation needed]

Маблағгузории ба андоз асосёфта

Дар маблағгузории ба андоз асосёфта, шахсон тавассути андозҳои гуногун дар пешниҳоди хидматҳои тиббӣ саҳм мегузоранд. Инҳо одатан дар сатҳи тамоми аҳолӣ муттаҳид карда мешаванд, магар ин ки ҳукуматҳои маҳаллӣ даромадҳои андозиро ҷамъоварӣ ва нигоҳ надоранд. Баъзе кишварҳо (махсусан Испания, Подшоҳии Муттаҳида, Ирландия, Зеландияи Нав, Италия, Бразилия, Португалия, Ҳиндустон ва кишварҳои Скандинавия) маблағгузории ёрии тиббии давлатиро мустақиман танҳо аз ҳисоби андозбандӣ интихоб мекунанд. Кишварҳои дигари дорои низомҳои ба суғурта асосёфта амалан хароҷоти суғуртаи онҳоеро, ки имкони суғуртаи худро надоранд, тавассути механизмҳои амнияти иҷтимоӣ, ки аз ҳисоби андозҳо маблағгузорӣ мешаванд, бо пардохти мустақими ҳисобҳои тиббии онҳо ё бо пардохти мукофотпулиҳои (premiums) суғурта барои ашхоси осебдида, таъмин мекунанд.[citation needed]

Суғуртаи иҷтимоии тиббӣ

Мақолаи асосӣ: Модели Бисмарк

Дар низоми суғуртаи иҷтимоии тиббӣ, саҳмҳои коргарон, шахсони худкор, корхонаҳо ва ҳукуматҳо ба таври ҳатмӣ дар хазинаҳои ягона ё бисёргона ҷамъ карда мешаванд. Ин ба ҳавзи хатарҳо асос ёфтааст.[47] Модели суғуртаи иҷтимоии тиббӣ инчунин ҳамчун Модели Бисмарк ба номи Канслери Олмон Отто фон Бисмарк, ки аввалин низоми ёрии тиббии ҳамагониро дар Олмон дар асри 19 ҷорӣ карда буд, маъруф аст.[48] Хазинаҳо одатан бо омехтаи таъминкунандагони давлатӣ ва хусусӣ барои пешниҳоди маҷмӯи муайяни имтиёзҳо шартнома мебанданд. Ёрии тиббии пешгирикунанда ва ҷамъиятӣ метавонад аз ҷониби ин хазинаҳо таъмин карда шавад ё масъулият танҳо бар дӯши Вазорати тандурустӣ бимонад. Дар доираи суғуртаи иҷтимоии тиббӣ, як қатор вазифаҳо метавонанд аз ҷониби хазинаҳои тандурустии нимадавлатӣ ё ғайриҳукуматӣ, ё дар чанд маврид, аз ҷониби ширкатҳои хусусии суғуртаи тиббӣ иҷро карда шаванд. Суғуртаи иҷтимоии тиббӣ дар як қатор кишварҳои Аврупои Ғарбӣ ва торафт бештар дар Аврупои Шарқӣ, инчунин дар Исроил ва Ҷопон истифода мешавад.[49]

Суғуртаи хусусӣ

Ҳамчунин бубинед: Бозори суғуртаи тиббӣ

Дар суғуртаи хусусии тиббӣ, мукофотпулиҳо (premiums) мустақиман аз корфармоён, иттиҳодияҳо, шахсони воқеӣ ва оилаҳо ба ширкатҳои суғурта пардохт карда мешаванд, ки хатарҳоро дар байни аъзоёни худ муттаҳид мекунанд. Суғуртаи хусусӣ полисҳои аз ҷониби ширкатҳои тиҷоратии судҷӯ, ширкатҳои ғайритиҷоратӣ ва суғуртакунандагони тиббии ҷамъиятиро дар бар мегирад. Одатан, суғуртаи хусусӣ бар хилофи барномаҳои суғуртаи иҷтимоӣ, ки майл ба ҳатмӣ будан доранд, ихтиёрӣ мебошад.[50]

Дар баъзе кишварҳои дорои фарогирии ҳамагонӣ, суғуртаи хусусӣ аксар вақт баъзе ҳолатҳои саломатиро, ки гаронбаҳо ҳастанд ва низоми давлатии тандурустӣ метавонад фарогирӣ таъмин кунад, истисно менамояд. Масалан, дар Подшоҳии Муттаҳида, яке аз калонтарин таъминкунандагони хусусии ёрии тиббӣ Bupa мебошад, ки рӯйхати дарози истисноҳои умумӣ дорад, ҳатто дар полиси баландтарини фарогирии худ,[51] ки аксари онҳо ба таври муқаррарӣ аз ҷониби Хадамоти миллии тандурустӣ пешниҳод мешаванд. Дар Нидерланд, ки рақобати танзимшаванда барои низоми асосии суғуртаи худ дорад (аммо ба маҳдудияти буҷет вобаста аст), суғуртакунандагон бояд маҷмӯи асосиро барои ҳамаи номнависшудагон фаро гиранд, аммо метавонанд интихоб кунанд, ки кадом хидматҳои иловагиро дар нақшаҳои иловагӣ пешниҳод мекунанд; ки аксари одамон онҳоро доранд [citation needed].

Комиссияи банақшагирии Ҳиндустон инчунин пешниҳод кардааст, ки кишвар бояд суғуртаро барои ба даст овардани фарогирии ҳамагонии тиббӣ қабул кунад.[52] Дар ҳоли ҳозир даромади умумии андоз барои қонеъ кардани ниёзҳои муҳими саломатии ҳамаи одамон истифода мешавад.

Суғуртаи тиббии ҷамъиятӣ

Як шакли хоси суғуртаи хусусии тиббӣ, ки аксаран дар сурати таъсири маҳдуди механизмҳои муҳофизат аз хатари молиявӣ пайдо шудааст, суғуртаи тиббии ҷамъиятӣ мебошад.[53] Аъзоёни алоҳидаи як ҷомеаи мушаххас ба фонди коллективии тандурустӣ маблағ месупоранд, ки ҳангоми ниёз ба ёрии тиббӣ метавонанд аз он истифода баранд. Саҳмҳо ба хатар вобаста нестанд ва одатан сатҳи баланди иштироки ҷомеа дар пешбурди ин нақшаҳо мавҷуд аст. Суғуртаи тиббии ҷамъиятӣ одатан дар кӯмак ба кишварҳо барои ҳаракат ба сӯи фарогирии ҳамагонии тиббӣ танҳо нақши маҳдуд мебозад. Мушкилот дастрасии нобаробар аз ҷониби табақаҳои камбизоаттаринро дар бар мегирад,[54] ва он ки истифодаи хидматрасонии тиббӣ аз ҷониби аъзоён одатан пас аз номнавис шудан афзоиш меёбад.[53]

Татбиқ ва муқоисаҳо

[вироиш | вироиши манбаъ]
Ҳамчунин бубинед: Низоми тандурустӣ ва Низоми ҳифзи саломатӣ аз рӯи кишварҳо
Хароҷоти тандурустӣ ба ҳар сари аҳолӣ бо доллари ИМА бо назардошти қобилияти харидорӣ дар байни кишварҳои гуногуни OECD. Барои маълумоти навтар нигаред ба Рӯйхати кишварҳо аз рӯи ҳаҷми умумии хароҷоти тандурустӣ ба ҳар сари аҳолӣ.

Низомҳои ёрии тиббии ҳамагонӣ вобаста ба дараҷаи иштироки ҳукумат дар пешниҳоди нигоҳубин ё суғуртаи тиббӣ фарқ мекунанд. Дар баъзе кишварҳо, аз қабили Канада, Подшоҳии Муттаҳида, Италия, Австралия ва кишварҳои Скандинавия, ҳукумат дар супориш додан ё расонидани хидматҳои тиббӣ дараҷаи баланди иштирок дорад ва дастрасӣ ба ҳуқуқҳои иқомат асос ёфтааст, на ба хариди суғурта. Дигарон низоми пешниҳоди хидмати хеле гуногунанд (pluralistic) доранд, ки ба суғуртаи ҳатмии тиббӣ бо меъёрҳои саҳмгузории вобаста ба маош ё даромад ва одатан бо маблағгузории муштараки корфармоён ва баҳрагирандагон асос ёфтааст.[citation needed]

Баъзан хазинаҳои тандурустӣ аз омехтаи мукофотпулиҳои суғурта, саҳмҳои ҳатмии вобаста ба маош аз ҷониби кормандон ё корфармоён ба хазинаҳои танзимшавандаи тандурустӣ ва аз андозҳои давлатӣ ба даст меоянд. Ин низомҳои ба суғурта асосёфта майл доранд, ки хароҷоти таъминкунандагони хусусӣ ё давлатии тиббиро, аксар вақт бо нархҳои сахт танзимшаванда, тавассути суғуртакунандагони тиббии мутақобила ё давлатӣ ҷуброн кунанд. Чанд кишвар, аз қабили Нидерланд ва Швейтсария, тавассути суғуртакунандагони хусусии таҳти танзими шадид фаъолият мекунанд, ки ба онҳо иҷозат дода намешавад аз унсури ҳатмии суғурта фоида ба даст оранд, аммо метавонанд аз ҳисоби фурӯши суғуртаи иловагӣ фоида гиранд.[citation needed]

Ёрии тиббии ҳамагонӣ мафҳуми васеъ аст, ки ба чанд роҳ амалӣ карда шудааст. Нуқтаи муштарак барои ҳамаи ин гуна барномаҳо ягон шакли иқдоми ҳукумат аст, ки ба васеъ кардани дастрасӣ ба ёрии тиббӣ то ҳадди имкон ва муқаррар кардани стандартҳои ҳадди аққал нигаронида шудааст. Аксарият ёрии тиббии ҳамагониро тавассути қонунгузорӣ, танзим ва андозбандӣ амалӣ мекунанд. Қонунгузорӣ ва танзим муайян мекунанд, ки кадом нигоҳубин бояд ба кӣ ва дар кадом асос пешниҳод шавад. Одатан, баъзе хароҷотро бемор ҳангоми истифода бар дӯш мегирад, аммо қисми асосии хароҷот аз омехтаи суғуртаи ҳатмӣ ва даромадҳои андоз ба даст меояд. Баъзе барномаҳо комилан аз ҳисоби даромадҳои андоз пардохт мешаванд. Дар дигар барномаҳо, даромадҳои андоз ё барои маблағгузории суғурта барои ашхоси хеле камбизоат ва ё барои онҳое, ки ба нигоҳубини музмини дарозмуддат ниёз доранд, истифода мешаванд.

Як мафҳуми муҳим дар пешниҳоди ёрии тиббии ҳамагонӣ ин тандурустии аҳолӣ (population healthcare) мебошад. Ин роҳи ташкили пешниҳод ва тақсими захираҳои ёрии тиббӣ (ва эҳтимолан нигоҳубини иҷтимоӣ) дар асоси аҳолӣ дар як ҷуғрофияи муайян бо ниёзи муштарак (ба монанди Астма, нигоҳубини поёни ҳаёт, Ёрии таъҷилӣ) мебошад. Низом ба ҷои таваҷҷуҳ ба муассисаҳо, аз қабили беморхонаҳо, ёрии аввалия, нигоҳубини ҷамъиятӣ ва ғайра, ба аҳолӣ бо ниёзи муштарак ҳамчун як кулл таваҷҷуҳ мекунад. Ин одамонеро дар бар мегирад, ки айни замон табобат мегиранд ва онҳое, ки табобат намегиранд, аммо бояд бигиранд (яъне дар ҷое ки нобаробарии тандурустӣ мавҷуд аст). Ин равиш нигоҳубини маҷмӯӣ ва истифодаи муассиртари захираҳоро ҳавасманд мекунад.[55]

Идораи миллии аудити Подшоҳии Муттаҳида соли 2003 муқоисаи байналмилалии даҳ низоми гуногуни ҳифзи саломатиро дар даҳ кишвари пешрафта, нӯҳ низоми ҳамагонӣ бар зидди як низоми ғайриҳамагонӣ (Иёлоти Муттаҳида), ва хароҷоти нисбии онҳо ва натиҷаҳои калидии саломатиро нашр кард.[56] Муқоисаи васеътари байналмилалии 16 кишвар, ки ҳар кадоме дорои ёрии тиббии ҳамагонӣ мебошанд, аз ҷониби Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ дар соли 2004 нашр шуд.[57] Дар баъзе ҳолатҳо, иштироки ҳукумат инчунин идоракунии мустақими низоми тандурустиро дар бар мегирад, аммо бисёр кишварҳо низомҳои омехтаи давлатию хусусиро барои пешниҳоди ёрии тиббии ҳамагонӣ истифода мебаранд.

Ҳисоботҳо оид ба фарогирии тиббӣ

[вироиш | вироиши манбаъ]

Ҳисоботи соли 2023 аз СУТ ва Бонки ҷаҳонӣ нишон медиҳад, ки пешравӣ ба сӯи Фарогирии ҳамагонии тиббӣ (UHC) то соли 2030 аз соли 2015 инҷониб пеш нарафтааст. Индекси фарогирии хидматрасонии UHC (SCI) аз соли 2019 то 2021 дар имтиёзи 68 доимӣ боқӣ мондааст. Гузориш дода мешавад, ки хароҷоти тиббии фалокатбор аз ҷайби шахсӣ (OOP) ба беш аз 1 миллиард нафар дар саросари ҷаҳон таъсир расонидааст. Илова бар ин, дар соли 2019 маълум шуд, ки 2 миллиард нафар бинобар хароҷоти тиббӣ ба мушкилоти молиявӣ дучор шудаанд, ва нобаробарии ҷиддӣ дар фарогирӣ идома дорад. Ҳисобот чанд стратегияро барои коҳиш додани ин мушкилот пешниҳод мекунад: он даъват мекунад, ки хидматрасониҳои муҳими тиббӣ суръат бахшида шаванд, таваҷҷуҳи доимӣ ба идоракунии бемориҳои сироятӣ равона карда шавад, қувваи кории тиббӣ ва инфрасохтор беҳтар карда шавад, монеаҳои молиявӣ барои нигоҳубин аз байн бурда шаванд, маблағгузории тиббии пешпардохтшуда ва муттаҳидшуда афзоиш ёбад, ташаббусҳои сиёсӣ барои маҳдуд кардани хароҷоти OOP амалӣ шаванд, таваҷҷуҳ ба ёрии аввалияи тиббӣ барои таҳкими низомҳои умумии тандурустӣ равона карда шавад ва талошҳои муштарак барои ноил шудан ба UHC тақвият дода шаванд. Ин тадбирҳо ҳадаф доранд, ки фарогирии хидматрасонии тиббиро то соли 2023 барои 477 миллион нафари иловагӣ афзоиш дода, пешрафтро барои фаро гирифтани як миллиард нафари дигар то соли 2030 идома диҳанд.[58][59]

Сиёсат

[вироиш | вироиши манбаъ]
Ҳамчунин бубинед: Сиёсати тандурустӣ ва Сиёсатгузорӣ дар тандурустӣ

Мунаққидони ёрии тиббии ҳамагонӣ иддао доранд, ки он боиси тӯлонитар шудани вақти интизорӣ ва коҳиши сифати ёрии тиббӣ мегардад.[аниқкунӣ][5] Онҳо иддао доранд, ки сифат бинобар маҳдудиятҳои буҷетӣ ва сарбории аз ҳад зиёди кормандони тиббӣ пасттар аст. Масалан, бисёр беморон дар Канада метавонанд бинобар вақти тӯлонии интизорӣ барои ёрии тиббӣ ба Иёлоти Муттаҳида раванд.[60] Баъзеҳо боварӣ доранд, ки низомҳои тандурустии аз ҷониби ҳукумат идорашаванда назар ба низомҳои хусусӣ самаранокии камтар доранд, ки ин боиси исрофкорӣ ва идоракунии нодурусти эҳтимолӣ мегардад.[61] Мунаққидони дигар ба эҳтимоли истифодаи аз ҳад зиёд ва суиистифода ишора мекунанд, ки боиси муфлисшавӣ мегардад.[62] Дар ин робита, баъзеҳо низ баҳс мекунанд, ки нигоҳ доштани ёрии тиббии ҳамагонӣ барои ҳукуматҳо метавонад хеле гарон бошад ва боиси боло рафтани андозҳо ва фишори эҳтимолӣ ба молияи давлатӣ гардад, ба монанди кишварҳои Скандинавия, Австралия ва Зеландияи Нав.[63] Барои кишварҳое, ки дар айни замон ёрии тиббии ҳамагонӣ надоранд, ба монанди Иёлоти Муттаҳида, онҳо баҳс мекунанд, ки он хароҷоти тандурустиро бинобар арзиши баланди татбиқ, ки ҳукумати Иёлоти Муттаҳида гӯё имкони пардохти онро надорад, афзоиш медиҳад.[5]

Бо вуҷуди ин, аксари муқовиматҳо ба ёрии тиббии ҳамагонӣ дар Иёлоти Муттаҳида реша дар идеология доранд. Масалан, мунаққидони татбиқи ёрии тиббии ҳамагонӣ дар Иёлоти Муттаҳида иддао доранд, ки он аз одамони солим талаб мекунад, ки хароҷоти тиббии одамони носолимро пардохт кунанд, ки ин хилофи арзишҳои амрикоии масъулияти шахсӣ мебошад. Инчунин, онҳо баҳс мекунанд, ки ин дахолати нолозими ҳукумат ба ҳаёти шаҳрвандони Амрико ва корфармоён мебошад, зеро он интихоби инфиродии онҳоро рад мекунад. Ба ибораи дигар, он метавонад интихоби дастрас барои беморонро маҳдуд кунад, зеро ҳукумат метавонад назорат кунад, ки кадом табобатҳо ва доруҳо фаро гирифта мешаванд. Дар ниҳоят, ин соҳаи тандурустӣ ва суғуртаи тиббиро ноодилона маҳдуд мекунад.[5]

Мувофиқи таҳқиқоти соли 2020, ки дар The Lancet нашр шудааст, тарҳи пешниҳодшудаи Medicare for All Act метавонад ҳамасола ҷони 68,000 нафарро наҷот диҳад ва 450 миллиард доллар аз хароҷоти миллии тандурустӣ сарфа кунад.[64] Таҳқиқоти соли 2022, ки дар PNAS нашр шудааст, нишон дод, ки низоми ҳамагонии тандурустии яккапардохткунанда метавонист ҷони 212,000 нафарро наҷот диҳад ва аз беш аз 100 миллиард доллар хароҷоти тиббӣ танҳо дар соли 2020 дар давраи Пандемияи COVID-19 дар Иёлоти Муттаҳида пешгирӣ кунад.[65] Бо назардошти паҳншавии зиёди одамони бесуғурта ва камсуғурта дар Иёлоти Муттаҳида, дар сурати татбиқ, ёрии тиббии ҳамагонӣ дастрасиро ба ёрии тиббӣ барои беш аз 25 миллион амрикоиҳо афзоиш медиҳад.[66]

Инчунин нигаред

[вироиш | вироиши манбаъ]
Портали Иқтисодиёт


Пайвандҳо

[вироиш | вироиши манбаъ]
  1. ↑ 1.0 1.1 World Health Organization (November 22, 2010). [[1](https://web.archive.org/web/20100820120444/http://www.who.int/whr/2010/en/) The world health report: health systems financing: the path to universal coverage] Check |archive-url= value (help). Geneva: World Health Organization. ISBN 978-92-4-156402-1. Archived from [[2](https://www.who.int/whr/2010/en/) the original] Check |url= value (help) on August 20, 2010. Retrieved April 11, 2012. 
  2. ↑ [[3](https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs395/en/) Universal health coverage (UHC)].
  3. ↑ Matheson, Don * (2015-01-01). «Will Universal Health Coverage (UHC) Lead to the Freedom to Lead Flourishing and Healthy Lives? Comment on "Inequities in the Freedom to Lead a Flourishing and Healthy Life: Issues for Healthy Public Policy"». International Journal of Health Policy and Management 4 (1): 49–51. doi:10.15171/ijhpm.2015.09. PMID 25584354.
  4. ↑ (2015-07-04) «Universal health coverage from multiple perspectives: a synthesis of conceptual literature and global debates». BMC International Health and Human Rights 15. doi:10.1186/s12914-015-0056-9. ISSN 1472-698X. PMID 26141806.
  5. ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 [[4](https://www.gale.com/open-access/universal-healthcare) Universal Health Care Topic Overview](англ.). Gale (2019).
  6. ↑ [[5](https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs395/en/) Universal health coverage (UHC)]. World Health Organization (12 December 2016).
  7. ↑ {{cite web Greco, S., Putans, R., & Springe, L. (2022). Antimicrobial and antibiotic resistance in developing countries: Health economics, global governance, and sustainable development goals. In Antimicrobial Resistance: Collaborative Measures of Control (pp. 113-140). CRC Press. [6](https://doi.org/10.1201/9781003313175)}}
  8. ↑ 8.0 8.1 Butticè, Claudio (2019). [[7](https://products.abc-clio.com/abc-cliocorporate/product.aspx?pc=A5958C) Universal Health Care] Check |url= value (help). Santa Barbara, California: Greenwood Publishing Group. pp. 20, 25. ISBN 978-1-4408-6844-3. 
  9. ↑ (Fall 1991) «[[8](http://content.healthaffairs.org/content/10/3/71.full.pdf) Soviet Healthcare From Two Perspectives]» (en). Health Affairs 10 (3): 71–86. doi:10.1377/hlthaff.10.3.71. PMID 1748393.
  10. ↑ OECD Reviews of Health Systems: Russian Federation 2012 (Report). OECD Reviews of Health Systems. 31 May 2012. p. 38. ISBN 978-92-64-16808-4. doi:10.1787/9789264168091-en. 
  11. ↑ 11.0 11.1 11.2 Abel-Smith, Brian (1987). [[9](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/551402/social-security/38961/National-health-schemes) "Social welfare; Social security; Benefits in kind; National health schemes"] Check |chapter-url= value (help). The new Encyclopædia Britannica (15th ed.). Chicago: Encyclopædia Britannica. ISBN 978-0-85229-443-7. Retrieved September 30, 2013. 
  12. ↑ Richards, Raymond (1993). [[10](https://books.google.com/books?id=mPMJRVEaGqAC&pg=PA14) "Two Social Security Acts"] Check |chapter-url= value (help). Closing the door to destitution: the shaping of the Social Security Acts of the United States and New Zealand. University Park: Pennsylvania State University Press. p. 14. ISBN 978-0-271-02665-7. Retrieved March 11, 2013. 
    Mein Smith, Philippa (2012). [[11](https://books.google.com/books?id=C4WZFbNXpPMC&pg=PA165) "Making New Zealand 1930–1949"] Check |chapter-url= value (help). A concise history of New Zealand (2nd ed.). Cambridge: Cambridge University Press. pp. 164–65. ISBN 978-1-107-40217-1. Retrieved March 11, 2013. 
  13. ↑ Serner, Uncas (1980). "Swedish health legislation: milestones in reorganisation since 1945". In Heidenheimer, Arnold J.; Elvander, Nils; Hultén, Charly. The shaping of the Swedish health system. New York: St. Martin's Press. p. 103. ISBN 978-0-312-71627-1. Universal and comprehensive health insurance was debated at intervals all through the Second World War, and in 1946 such a bill was voted in Parliament. For financial and other reasons, its promulgation was delayed until 1955, at which time coverage was extended to include drugs and sickness compensation, as well. 
  14. ↑ [[12](http://www.unrisd.org/80256B3C005BCCF9/(httpPublications)/9C6E3A3338E09652C1256D8100457272?OpenDocument) The developmental welfare state in Scandinavia: lessons to the developing world]. Geneva: United Nations Research Institute for Social Development (September 1, 2004).
  15. ↑ Evang, Karl (1970). Health services in Norway. English version by Dorothy Burton Skårdal (3rd ed.). Oslo: Norwegian Joint Committee on International Social Policy. p. 23. OCLC 141033. Since 2 July 1956 the entire population of Norway has been included under the obligatory health national insurance program. 
  16. ↑ Gannik, Dorte; Holst, Erik; Wagner, Mardsen (1976). "Primary health care". The national health system in Denmark. DHEW publication; no. (NIH) 77-673. Bethesda: National Institutes of Health. pp. 43–44. hdl:2027/pur1.32754081249264. 
  17. ↑ Alestalo, Matti; Uusitalo, Hannu (1987). [[13](https://books.google.com/books?id=F16VaIYewIEC&pg=PA139) "Finland"] Check |chapter-url= value (help). In Flora, Peter. Growth to limits: the Western European welfare states since World War II, Vol. 4 Appendix (synopses, bibliographies, tables). Berlin: Walter de Gruyter. pp. 137–40. ISBN 978-3-11-011133-0. Retrieved March 11, 2013. 
  18. ↑ Taylor, Malcolm G. (1990). "Saskatchewan medical care insurance". Insuring national health care: the Canadian experience. Chapel Hill: University of North Carolina Press. pp. 96–130. ISBN 978-0-8078-1934-0. 
    Maioni, Antonia (1998). [[14](https://books.google.com/books?id=PUd7vAlbi_0C&pg=PA122) "The 1960s: the political battle"] Check |chapter-url= value (help). Parting at the crossroads: the emergence of health insurance in the United States and Canada. Princeton: Princeton University Press. pp. 121–22. ISBN 978-0-691-05796-5. Retrieved September 30, 2013. 
  19. ↑ Kaser, Michael (1976). "The USSR". Health care in the Soviet Union and Eastern Europe. Boulder, Colo.: Westview Press. pp. 38–39, 43. ISBN 978-0-89158-604-3. 
    Roemer, Milton Irwin (1993). [[15](https://books.google.com/books?id=HMa8ZP5SRUEC&pg=PA94) "Social security for medical care"] Check |chapter-url= value (help). National health systems of the world: Volume II: The issues. Oxford: Oxford University Press. p. 94. ISBN 978-0-19-507845-9. Retrieved September 30, 2013. 
    Denisova, Liubov N. (2010). [[16](https://books.google.com/books?id=vJJaBwAAQBAJ&pg=PA167) "Protection of childhood and motherhood in the countryside"] Check |chapter-url= value (help). In Mukhina, Irina. Rural women in the Soviet Union and post-Soviet Russia. New York: Routledge. p. 167. ISBN 978-0-203-84684-1. Retrieved September 30, 2013. 
  20. ↑ 20.0 20.1 Perrin, Karen (Kay) M. (2016-09-08). [[17](https://books.google.com/books?id=Hlf_DAAAQBAJ&pg=PA92) Principles of Health Navigation] Check |url= value (help) (in англисӣ). Jones & Bartlett Publishers. ISBN 978-1-284-09076-5. 
  21. ↑ [[18](http://www.dissentmagazine.org/article/austerity-and-the-unraveling-of-european-universal-health-care) Austerity and the Unraveling of European Universal Health Care]. Dissent Magazine.(пайванди дастнорас)
  22. ↑ (May 2002) «One hundred and eighteen years of the German health insurance system: are there any lessons for middle- and low-income countries?». Social Science & Medicine 54 (10): 1559–87. doi:10.1016/S0277-9536(01)00137-X. PMID 12061488.
    (2004) «[[19](http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0018/80703/E85472.pdf) Germany]». Health Care Systems in Transition 6 (9). ISSN 1020-9077.(пайванди дастнорас)
    (January 2005) «[[20](https://www.who.int/health_financing/documents/shi_key_factors.pdf) Social health insurance: key factors affecting the transition towards universal coverage]». International Social Security Review 58 (1): 45–64. doi:10.1111/j.1468-246X.2005.00209.x.
    (December 2007) «[[21](http://dess.fmp.ueh.edu.ht/pdf/Hassenteufel_2007_neo_bismarckian_health_care_states.pdf) Towards neo-Bismarckian health care states? Comparing health insurance reforms in Bismarckian welfare systems]». Social Policy & Administration 41 (6): 574–96. doi:10.1111/j.1467-9515.2007.00573.x.(пайванди дастнорас)
    [[22](http://www.civitas.org.uk/nhs/download/germany.pdf) Healthcare systems: Germany]. London: Civitas (January 23, 2013).(пайванди дастнорас)
  23. ↑ Hilmy, Ashraf A. (2012-11-14). [[23](https://books.google.com/books?id=xzp5qe54j9AC&pg=PA14) Health-Care Reform: A Surgeon'S Perspective] Check |url= value (help) (in англисӣ). iUniverse. ISBN 978-1-4759-5231-5. 
  24. ↑ Savedoff, W and Smith, A. Achieving Universal Health Coverage: Learning from Chile, Japan, Malaysia and Sweden. Working paper of the Results for Development Institute, 2011.
  25. ↑ [[24](https://www.who.int/bulletin/volumes/91/5/13-030513/en/) WHO - Rocky road from the Semashko to a new health model].
  26. ↑ (2015) «Universal health insurance coverage for 1.3 billion people: What accounts for China's success?». Health Policy 119 (9): 1145–52. doi:10.1016/j.healthpol.2015.07.008. PMID 26251322.
  27. ↑ Gómez, Eduardo J.. [[25](https://edition.cnn.com/2012/07/13/opinion/gomez-brazil-health-care/index.html) In Brazil, health care is a right], CNN (July 13, 2012).(пайванди дастнорас)
  28. ↑ Muzaka, Valbona (2017). «Lessons from Brazil: on the difficulties of building a universal health care system». Journal of Global Health 7 (1). doi:10.7189/jogh.07.010303. ISSN 2047-2978. PMID 28382207.
  29. ↑ (December 2010) «An overview of the healthcare system in Taiwan» (en). London Journal of Primary Care 3 (2): 115–119. doi:10.1080/17571472.2010.11493315. ISSN 1757-1472. PMID 25949636.
  30. ↑ [[26](https://www.commonwealthfund.org/international-health-policy-center/countries/india) India] (June 5, 2020).(пайванди дастнорас)
  31. ↑ Eagle, William [[27](https://www.voanews.com/a/developing-countries-strive-to-provide-universal-health-care/1512058.html) Developing Countries Strive to Provide Universal Health Care] (September 20, 2012).
  32. ↑ [[28](http://www.worldbank.org/en/news/feature/2013/02/14/universal-healthcare-latin-america) Universal Healthcare on the rise in Latin America].(пайванди дастнорас)
  33. ↑ [[29](http://www.iom.edu/?id=17848)(пайванди дастнорас)Insuring America's Health: Principles and Recommendations], Institute of Medicine at the National Academies of Science, 2004-01-14, accessed 2007-10-22
  34. ↑ [[30](http://cthealth.server101.com/the_case_for_universal_health_care_in_the_united_states.htm) The Case for Universal Health Care in the United States]. cthealth.server101.com.(пайванди дастнорас)
  35. ↑ 35.0 35.1 OECD Data. [[31](https://data.oecd.org/healthres/health-spending.htm)(пайванди дастнорас) Health resources - Health spending]. doi:10.1787/8643de7e-en. 2 bar charts: For both: From bottom menus: Countries menu > choose OECD. Check box for "latest data available". Perspectives menu > Check box to "compare variables". Then check the boxes for government/compulsory, voluntary, and total. Click top tab for chart (bar chart). For GDP chart choose "% of GDP" from bottom menu. For per capita chart choose "US dollars/per capita". Click fullscreen button above chart. Click "print screen" key. Click top tab for table, to see data.
  36. ↑ 36.0 36.1 [[32](http://www.euro.who.int/document/e82937.pdf) Health care systems in transition: Portugal]. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe on behalf of the European Observatory on Health Systems and Policies (2004).(пайванди дастнорас)
  37. ↑ Physicians for a National Health Program. [[33](http://www.pnhp.org/facts/international_health_systems.php?page=all) International health systems]. Chicago: Physicians for a National Health Program (2004).
  38. ↑ Chua, Kao-Ping [[34](http://www.amsa.org/uhc/SinglePayer101.pdf) Single payer 101]. Sterling, Virginia: American Medical Student Association (February 10, 2006).(пайванди дастнорас)
  39. ↑ Glied, Sherry A. (March 2008). «Health Care Financing, Efficiency and Equity». NBER Working Paper No. 13881. doi:10.3386/w13881.
  40. ↑ UHC Watch. [[35](https://apps.who.int/dhis2/uhcwatch/#/policy-explorer) Policy explorer: Basis for entitlement to publicly financed health services], UHC Watch, Barcelona: WHO Barcelona Office for Health Systems Financing (September 17, 2025).
  41. ↑ Roy, Avik. [[36](https://www.forbes.com/sites/aroy/2012/12/26/switzerland-a-case-study-in-consumer-driven-health-care/) Switzerland – a case study in consumer driven health care], Forbes.
  42. ↑ (2002) «[[37](http://oldwww.bmg.eur.nl/personal/varkevisser/RHFM_7(1)_sickness%20funds.pdf) Competition among social health insurers: a case study for the Netherlands, Belgium and Germany]». Research in Healthcare Financial Management 7 (1): 65–84.(пайванди дастнорас)
  43. ↑ [[38](http://www.nfz-szczecin.pl/bryzv_ubezpieczenie_dobrowolne.htm) Ubezpieczenie dobrowolne]. NFZ (January 22, 2024).
  44. ↑ (November 1976) «[[39](http://www.econ.yale.edu/~dirkb/teach/pdf/rothschild/1976%20equilibrium%20in%20competitive%20insurance.pdf) Equilibrium in competitive insurance markets: an essay on the economics of imperfect information]». Quarterly Journal of Economics 90 (4): 629–49. doi:10.2307/1885326. Bibcode: 1976QJEco..90..629R.(пайванди дастнорас)
  45. ↑ Belli, Paolo [[40](http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2001/04/13/000094946_01040505331570/Rendered/PDF/multi0page.pdf) How adverse election affects the health insurance market. Policy Research Working Paper 2574]. Washington, D.C.: World Bank (March 2001).
  46. ↑ "[[41](http://www.merriam-webster.com/dictionary/single-payer) single-payer]", Merriam Webster Dictionary.
  47. ↑ [[42](http://apps.searo.who.int/PDS_DOCS/B3457.pdf) Social Health Insurance Report of a Regional Expert Group Meeting]. World Health Organization Regional Office for South-East Asia (June 2003).(пайванди дастнорас)
  48. ↑ [[43](http://www.pnhp.org/single_payer_resources/health_care_systems_four_basic_models.php) Health Care Systems - Four Basic Models]. Physicians for a National Health Program.(пайванди дастнорас)
  49. ↑ «[[44](https://www.who.int/health_financing/documents/shi_w_europe.pdf) Social health insurance systems in western Europe]».
  50. ↑ [[45](https://www.who.int/health_financing/mechanisms/en/index3.html) Health financing mechanisms: private health insurance]. Geneva: World Health Organization.
  51. ↑ [[46](http://www.bupa.co.uk/individuals/health-life-cover/health-insurance/healthcare-select-1) Health and life cover: Health care select 1: Key features of this health insurance plan: What's covered? What's not covered?]. London: Bupa.
  52. ↑ [[47](http://www.downtoearth.org.in/content/universal-health-scare) Universal health scare]. Down To Earth. New Delhi: Society for Environmental Communications (September 30, 2012).(пайванди дастнорас)
  53. ↑ 53.0 53.1 [[48](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/community-based-health-insurance-2020) Community based health insurance](англ.). www.who.int.
  54. ↑ (2017-06-27) «[[49](https://www.ghspjournal.org/content/5/2/299) Inequitable Access to Health Care by the Poor in Community-Based Health Insurance Programs: A Review of Studies From Low- and Middle-Income Countries]» (en). Global Health: Science and Practice 5 (2): 299–314. doi:10.9745/GHSP-D-16-00286. ISSN 2169-575X. PMID 28655804.(пайванди дастнорас)
  55. ↑ (2017) «Managing population healthcare» (en). Journal of the Royal Society of Medicine 110 (11): 434–439. doi:10.1177/0141076817721099. PMID 29148874.
  56. ↑ National Audit Office. [[50](http://www.nao.org.uk/report/international-health-comparisons-a-compendium-of-published-information-on-healthcare-systems-the-provision-of-health-care-and-health-achievement-in-10-countries/) International health comparisons: a compendium of published information on healthcare systems, the provision of health care and health achievement in 10 countries]. London: National Audit Office (February 1, 2003).
  57. ↑ [[51](http://www.euro.who.int/document/e85400.pdf) Snapshots of health systems: the state of affairs in 16 countries in summer 2004]. Copenhagen: World Health Organization on behalf of the European Observatory on Health Systems and Policies (2004).(пайванди дастнорас)
  58. ↑ (2023-09-18) «[[52](https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/40348) Tracking Universal Health Coverage: 2023 Global Monitoring Report]» (en-US). Tracking Universal Health Coverage. doi:10.1596/40348.
  59. ↑ [[53](https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/40348) Tracking Universal Health Coverage: 2023 Global Monitoring Report]. Washington, DC: World Health Organization; World Bank (2023).
  60. ↑ [[54](https://www.usnews.com/news/best-countries/articles/2016-08-03/canadians-increasingly-come-to-us-for-health-care) Crossing the Border for Care]. [www.usnews.com](https://www.usnews.com) (August 3, 2016).
  61. ↑ [[55](https://www.britannica.com/procon/universal-health-care-debate) Universal Health Care - Should the U.S. Government Provide Universal Health Care?]. [www.britannica.com](https://www.britannica.com).
  62. ↑ [[56](https://theweek.com/health/pros-and-cons-of-universal-health-care) NHI to crack down on rampant abuse of health system - Taipei Times]. [www.taipeitimes.com](https://www.taipeitimes.com) (30 май 2010).
  63. ↑ [[57](https://theweek.com/health/pros-and-cons-of-universal-health-care) The pros and cons of universal health care - The Week]. [www.theweek.com](https://www.theweek.com) (April 24, 2024).
  64. ↑ (February 13, 2020) «Improving the prognosis of health care in the USA». The Lancet 395 (10223): 524–533. doi:10.1016/S0140-6736(19)33019-3. PMID 32061298.
  65. ↑ (2022) «Universal healthcare as pandemic preparedness: The lives and costs that could have been saved during the COVID-19 pandemic». PNAS 119 (25). doi:10.1073/pnas.2200536119. PMID 35696578. Bibcode: 2022PNAS..11900536G.
  66. ↑ [[58](https://www.kff.org/uninsured/issue-brief/key-facts-about-the-uninsured-population/) Key Facts about the Uninsured Population] (en-US). KFF (18 Декабри 2024).

Пайвандҳои берун

[вироиш | вироиши манбаъ]
Баргирифта аз "https://tg.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҳифозати_тандурустии_ҷаҳонӣ&oldid=1453305"