IPhone
 | |
| Созанда | Foxconn[d] ва Apple Computer |
|---|---|
| Системаи омилӣ | АйОс |
| Мароҷеъ | apple.com/iphone/(англ.) |
iPhone ([ˈaɪfoʊn]) — силсилаи смартфонҳои ширкати Apple Inc. буда, бо системаи амалиётии iOS кор мекунад.[1] iPhone яке аз маъруфтарин ва фурӯхтатарин смартфонҳо дар ҷаҳон мебошад.
Аввалин iPhone 9 январи 2007 аз ҷониби Стив Ҷобс дар Macworld Conference & Expo дар Сан-Франсиско муаррифӣ шуд.[2] Ҷобс онро ҳамчун «дастгоҳе, ки телефон, iPod ва интернетро якҷо мекунад» тавсиф намуд. iPhone аввалин смартфони оммавӣ буд, ки клавиатураи физикӣ надошт ва тамоми идоракунӣ тавассути экрани лаҳмагирии ҳассос иҷро мешуд.
Дар тӯли 17 сол Apple беш аз 30 намуди iPhone нашр додааст. Охирин намуд — iPhone 16, ки дар сентябри 2024 муаррифӣ шуд — дорои чипи A18 ва функсияи зеҳни сунъии Apple Intelligence мебошад.
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]iPhone аввал ва iPhone 3G (2007–2009)
[вироиш | вироиши манбаъ]9 январи 2007 Стив Ҷобс дар Macworld Conference & Expo бо ин суханон баромад кард: «Мо имрӯз телефонро аз нав ихтироъ мекунем». Ӯ экрани дастгоҳро бо ангушт каш дод — ин лаҳза дар таърихи технология боқӣ монд.[3]
29 июни 2007 iPhone расман ба фурӯш гузошта шуд. Дар рӯзи аввал наздик ба 270,000 адад фурӯхта шуд. Нархи аввалини iPhone — 499 доллар (4 ГБ) ва 599 доллар (8 ГБ) буд.
Дар июли 2008 Apple iPhone 3G ва App Store — бозори барномаҳоро — ба як вақт нашр дод.[4] App Store дар рӯзи аввал 500 барнома дошт, ки баъди як сол ба 65,000 расид. Соли 2009 iPhone 3GS нашр шуд.
iPhone 4 то iPhone 5s (2010–2014)
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар июни 2010 Apple iPhone 4 муаррифӣ кард — бо намоишгари Retina (326 нуқта дар як дюйм) ва корпуси шишагии зебо. Намоишгари Retina иқтидори чашми одамро аз масофаи маъмул аз ҳам ҷудо кардани нуқтаҳоро дар назар дошт.[5]
Дар октябри 2011 Apple iPhone 4S бо дастёри овозии Siri нашр дод. Siri ба саволҳо ҷавоб медод, тақвим идора мекард ва паёмҳо мефиристод. Ин яке аз аввалин татбиқҳои оммавии зеҳни сунъӣ дар смартфонҳо буд.
Соли 2012 iPhone 5 бо намоишгари 4-дюймӣ, пайвандгоҳи Lightning ва дастгирии LTE нашр шуд. Соли 2013 iPhone 5s бо чипи 64-битии A7 ва скани ангуштбасҳо (Touch ID) муаррифӣ гардид — аввалин смартфоне бо чунин хусусиятҳо.
iPhone 6 то iPhone X (2014–2018)
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар сентябри 2014 Apple iPhone 6 ва iPhone 6 Plus — аввалин намудҳои бузургтар бо намоишгарҳои 4,7 ва 5,5 дюймӣ — нашр дод.[6] Дар 24 соати аввал зиёда аз 4 миллион пешфармоиш гирифта шуд — рекорди Apple. Соли 2016 iPhone 7 аввалин iPhone бе дарёфтгоҳи Audio Jack 3,5 мм буд.
Дар сентябри 2017 Apple iPhone X (даҳ)-ро муаррифӣ кард — дар арафаи 10-солагии iPhone.[7] iPhone X инқилоби тарроҳӣ буд: намоишгари OLED аз канор то канор, бе тугмаи Home, бо Face ID (шиносоии рӯй). Нархи он 999 доллар буд.
iPhone 11 то iPhone 16 (2019–2024)
[вироиш | вироиши манбаъ]Дар соли 2019 iPhone 11 Pro аввалин iPhone бо системаи се камера — асосӣ, васеъзавия ва телефото — нашр шуд. Дар соли 2020 iPhone 12 дастгирии 5G ба iPhone овард ва нусхаи Mini барои дӯстдорони телефонҳои хурд пешниҳод шуд.[8]
Соли 2022 iPhone 14 Pro «Ҷазираи фаъол» (Dynamic Island) — намоишгоҳи тобандаи дар болои экран — ҷорӣ намуд. Дар соли 2023 iPhone 15 аввалин iPhone бо пайвандгоҳи USB-C (ба ҷои Lightning) буд ва Dynamic Island ба тамоми хатҳо расид.
Дар сентябри 2024 iPhone 16 нашр шуд — бо тугмаи нави Camera Control барои суратгирӣ ва функсияи Apple Intelligence (зеҳни сунъии iPhone). Нарх аз 799 доллар оғоз мешавад.
iOS ва App Store
[вироиш | вироиши манбаъ]iPhone бо системаи амалиётии iOS — системаи амалиётии мобилии ширкати Apple Inc. — кор мекунад. iOS дар асоси ядрои Unix — Darwin — бунёд ёфтааст ва ҳар сол нусхаи нав нашр мешавад. iOS 18 — охирин нусха — дар сентябри 2024 нашр шуд.
App Store дар июли 2008 бо 500 барнома кушода шуд. То соли 2024 дар App Store зиёда аз 1,8 миллион барнома мавҷуд аст ва истеҳсолкунандагони барнома то ин сана беш аз 320 миллиард доллар дарёфт кардаанд.[9]
Сахтафзор
[вироиш | вироиши манбаъ]Чипи Apple
[вироиш | вироиши манбаъ]Аз iPhone 4 (2010) Apple чипҳои худсохти силсилаи A-series истифода мекунад. Чипи A18 Pro дар iPhone 16 Pro — бо фановарии 3-нанометрӣ — дорои 6 ядрои CPU, 6 ядрои GPU ва 16 ядрои нейронӣ мебошад.[10]
Системаи камера
[вироиш | вироиши манбаъ]iPhone 16 Pro Max дорои системаи 4 камера мебошад: камераи асосии 48 мегапиксел, камераи васеъзавияи 48 мегапиксел, камераи телефотои 12 мегапиксел (5× зумоптикӣ) ва камераи пеши 12 мегапиксел. Тугмаи нави Camera Control суратгириро осон мекунад.
Намоишгар
[вироиш | вироиши манбаъ]iPhone 16 Pro ва Pro Max дорои намоишгари Super Retina XDR OLED бо технологияи ProMotion (1–120 Гц) ва тобишнокии то 2,000 нит мебошанд.
Намудҳо
[вироиш | вироиши манбаъ]iPhone аввал — iPhone 4S (2007–2011)
[вироиш | вироиши манбаъ]| Намуд | Сол | Экран | Чип | Хусусияти нав |
|---|---|---|---|---|
| iPhone (аввал) | 2007 | 3,5″ TFT | Samsung ARM | Аввалин iPhone |
| iPhone 3G | 2008 | 3,5″ TFT | Samsung ARM | App Store, 3G |
| iPhone 3GS | 2009 | 3,5″ TFT | Samsung ARM | Суръат 2× |
| iPhone 4 | 2010 | 3,5″ Retina | Apple A4 | Retina, FaceTime |
| iPhone 4S | 2011 | 3,5″ Retina | Apple A5 | Siri, камераи 8 Мп |
iPhone 5 — iPhone X (2012–2018)
[вироиш | вироиши манбаъ]| Намуд | Сол | Экран | Чип | Хусусияти нав |
|---|---|---|---|---|
| iPhone 5 | 2012 | 4″ Retina | Apple A6 | Lightning, LTE |
| iPhone 5s | 2013 | 4″ Retina | Apple A7 | Touch ID, 64-бит |
| iPhone 6 / 6 Plus | 2014 | 4,7″ / 5,5″ | Apple A8 | Намудҳои бузург |
| iPhone 7 / 7 Plus | 2016 | 4,7″ / 5,5″ | Apple A10 | Зиддиоб, 2 камера |
| iPhone X | 2017 | 5,8″ OLED | Apple A11 | Face ID, бе тугмаи Home |
| iPhone XS / XR | 2018 | 5,8″–6,5″ | Apple A12 | OLED / LCD арзон |
iPhone 11 — iPhone 16 (2019–2024)
[вироиш | вироиши манбаъ]| Намуд | Сол | Экран | Чип | Хусусияти нав |
|---|---|---|---|---|
| iPhone 11 Pro | 2019 | 5,8″ OLED | Apple A13 | 3 камера |
| iPhone 12 | 2020 | 6,1″ OLED | Apple A14 | 5G, MagSafe |
| iPhone 13 Pro | 2021 | 6,1″ ProMotion | Apple A15 | 120 Гц, ProRes видео |
| iPhone 14 Pro | 2022 | 6,1″ OLED | Apple A16 | Dynamic Island |
| iPhone 15 | 2023 | 6,1″ OLED | Apple A16 | USB-C, Dynamic Island |
| iPhone 16 | 2024 | 6,1″ OLED | Apple A18 | Camera Control, Apple Intelligence |
Таъсири иҷтимоӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]iPhone тарзи истифодаи смартфонҳоро дар саросари ҷаҳон тағйир дод. Пеш аз iPhone смартфонҳо асосан абзори тиҷоратӣ буданд ва клавиатураи физикӣ доштанд. iPhone нишон дод, ки экрани лаҳмагир кифоят аст ва смартфон метавонад компютери томам бошад.
Маҷаллаи Time iPhone-ро «Ихтирои соли 2007» эълон кард.[11] Apple то соли 2024 зиёда аз 2,3 миллиард адад iPhone фурӯхтааст. iPhone дар солҳои 2010–2024 манбаи асосии даромади Apple буд — беш аз 50% фурӯши ширкатро ташкил медод.
iPhone ба пайдоиши иқтисодиёти нави рақамӣ мусоидат намуд: гигиқтисод (Uber, Airbnb), шабакаҳои иҷтимоии мобилӣ (Instagram) ва хизматҳои пардохти мобилӣ (Apple Pay) — ҳама маҳсули инқилоби смартфонӣ мебошанд, ки iPhone оғоз кард.
Пайвандҳо
[вироиш | вироиши манбаъ]Эзоҳ
[вироиш | вироиши манбаъ]- ↑ iPhone(англ.). Apple Inc.. 1 Январ 2024 санҷида шуд.
- ↑ Apple announces iPhone(англ.). Macworld (9 January 2007). 1 Январ 2024 санҷида шуд.
- ↑ 10 years ago today, Steve Jobs introduced the iPhone(англ.). The Verge (9 January 2017). 1 Январ 2024 санҷида шуд.
- ↑ iPhone 3G on Sale Tomorrow(англ.). Apple Newsroom (10 July 2008). 1 Январ 2024 санҷида шуд.
- ↑ Apple Presents iPhone 4(англ.). Apple Newsroom (7 June 2010). 1 Январ 2024 санҷида шуд.
- ↑ Apple Announces iPhone 6 & iPhone 6 Plus(англ.). Apple Newsroom (9 September 2014). 1 Январ 2024 санҷида шуд.
- ↑ iPhone X(англ.). Apple Newsroom (12 September 2017). 1 Январ 2024 санҷида шуд.
- ↑ Apple introduces iPhone 12(англ.). Apple Newsroom (13 October 2020). 1 Январ 2024 санҷида шуд.
- ↑ The App Store ecosystem facilitated over $1.1 trillion in commerce in 2023(англ.). Apple Newsroom (17 January 2024). 1 Январ 2024 санҷида шуд.
- ↑ iPhone 16 Pro — Technical Specifications(англ.). Apple Inc.. 1 Январ 2024 санҷида шуд.
- ↑ Best Inventions of 2007 — iPhone(англ.). Time (2007). 1 Январ 2024 санҷида шуд.