Ҷуғрофия

Аз Википедиа
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи
Physical world.jpg

Чуғрофия, Jug‘rofiya ё География (аз калимаи юнонӣи γεωγραφία гирифташуда тасвирнамудани замин мебошад) – илм дар бораи замин, дар бораи харакати замин, ҷойгир шавии замин ҳамчун саёра дар ситема офтоби, дар бораи шакли замин, сохт ва релефи замин, дар бораи атмосфераи замин ва дар бораи хаёти органикии он маълумот медихад. География чамъи маълумот ва холат буда, аз тарафи як катор илмхо коркарда бароварда мешавад ва хаёти руи заминро хаматарафа меомузад.

Маҷмӯи ба ҳам алоқаманди илмҳо оид ба табиат (географияи табиӣ) ва ҷамъият (географияи иқтисодӣ), ки комплексҳои территориявии иабиӣ ва истеҳсолиро бо мақсадисамаранок истифода бурдани сарватҳои табиӣ ва оқилона ҷойгиркунонии истеҳсодот меомӯзад. Илмҳои табиатшиносию географи ба географияи табиии умуми (заминшиносии умуми) ва географияи табиии регионали (ландшафтшиноси) чудо мешавад.

Географияи табиии умуми конунияти умумии сохт, таркиб, динамика ва табакаи географии Замин; географияи табиии регионали конунияти комплексҳои территориявии табииро тадкик менамояд.

Географияи иктисоди бошад, конунияти чийгиркунонии истехсолот, шароит ва хусусиятҳои тараккиёти онро дар мамлакат ва нохияҳои гуногун меомузад. Объекти тадкикоти географияи табии ва иктисоди гуногун буда, яке аз руйи конунҳои табиат, дигаре дар асоси конунҳои чамъият инкишоф ёбал хам, дар байни онхо алокаи мустахкаме хаст. Асоси ин алокаманди дар он аст, ки таъсири фаъолияти инсон ба табиат ба назар гирифта шуда, ба истехсолоти чамъияти аз нуктаи назари шароитҳои реалии табии бахо дода мешавад. Дар алокамандии географияи табиию иктисоди аз як тараф ва як катор илмҳои шабех аз тарафи дигар геохимияи ландшафтхо, кишваршиноси, этнография, демография, географияи табии, таърихи ва гайра инкишоф меёбанд. География хамяун илм дар давраи сохти гуломдори дар Миср, кишварҳои Осиёи Пеш, Ҳиндустон, Хитой, дертар дар Юнон ва Рим ру ба инкишоф ниход. Он вактхо география бештар хусусияти тасвири дошт. Маълумотҳои онро баои бахрнаварди, тичораи, корҳои харби ва идораи мамлакат истифода мебурданд. Исбот гардидани куррашаклии Замин ва мавчудияти минтакаҳои иклими комёби бузурги географияи хамонвакта буд. Олтмон - географҳои машхури дунёи кадим (Ҳеродот ва Страбон), ки хануз географияро аз таърихи халқхо чудо намекарданд (инчунин Арасту, Эратосфен ва Дикеарх), аввалин бор дарозии дарачаи меридианро чен карданд. Птолемей (Батлимус) харитаи территориявие тартиб дод, ки он аз укёнуси Атлантик то ба Хинд ва аз Скандинавия то болооби Нилро дарбар мегирифт. ДАр ибтидои асрҳои миёна география махсусан дар кишварҳои шарқи Араб ва Чин равнак ёфт; дар инкишофи география хиссаи олимони Осиёи Миёна низ хеле калон аст. Нишонаҳои аввалини афкори географии халқҳои Осиёи Миёна ва Эрон дар ёдгориҳои кадими (навиштачоти кухи Бесутун, барелефҳои Исфахон, кандакории кухи Дамованди Хамадон, катибаҳои руйидевории шаҳрҳои кадимии Панчакент, Тирмиз, Марв ва Бомиён) акс ёфтаанд.

Қорраҳо (Qorraho)[вироиш]

Дигар, Digar[вироиш]