Амир Муиззӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи
Амир Абдуллоҳ Муҳаммад Муиззи
امیر عبدالله محمد معزّی
Ном ба ҳангоми таваллуд:

امیر معزّی

Санаи таваллуд:

1072

Санаи марг:

1127

Навъи фаъолият:

шоир

Амир Абдуллоҳ Муҳаммад Муиззи (Хатти ниёгон: امیر عبدالله محمد معزّی), машҳур ва Амир Муиззи (Хатти ниёгон: امیر معزّی) шоири форсу-тоҷикӣ асри 11 ва 12 буд. Соли 1048 аз рустои Нисо, вай яке аз машҳуртарин қасиданависони форсу тоҷик буд. Вай дар дарбои Малик Шоҳ I ва Султон Санҷар зиндагӣ кардааст. Девони вай 18,000 байт иборат аст. Муиззиро писари Шоҳ сол 1125 бо сабабҳои номаълум ба қатл расонид. Амирушшуаро Абуабдулло бинни Абдулмалики Нишопури машхур бо номи Амир Муиззи дар байни солҳои 1072 - 1127 зиндаги кардааст. Боре дар ҳангоми шикор шоир хадафи пайкон Султон Санчар гардид, ки у то айёми марг аз порчпаи тири дар сари синааш чойгирифта азобу шиканча дидааст.

Мероси адабӣ[вироиш]

Эҷодиёти шоир асосан аз касида, ғазал иборат буда, китъа ва рубоиёт низ дорад. Девони у аз руйи чопи Техрон 18500 байтро дар бар мегирад. Таърихи фавти Муиззи соли 1124 - 1127 мебошад.

Намунаи ашъор[вироиш]

Эй руйи ту рахшандатар аз киблаи Зардушт,
Бе руйи ту чун зулфи куж аст маро пушт.
Ишки ту маро кушту хавои ту маро сухт,
Чаври ту маро хасту чафои ту маро кушт.
Харчанд хама чавру чафои ту кашидам,
харгиз накунам мехру вафои ту фаромушт.
Бархезу биё то зи руху зулфи ту имшаб,
Пурлола кунам доману пурмушк кунам мушт.

Аз ғазалиёт[вироиш]

Шаб намояд дар сифат зулфайни он бутруйро,
Мах намояд дар сифат рухсори он дилчуйро.
Шаб кучо чавшан бувад кофури деборангро,
Мах кучо мафраш бувад занчири анбарбуйро.
Бар замин хар кас хабар дорад, ки моху офтоб
Сачда бурданд аз фалак дидори он бутруйро.
Баргузашт он махпайкар гирди богу бустон,
Гирду ру андар ба амдо тоб дода муйро.
Муйу руйи у ба богу бустон ташвир дод,
Сунбулу шамшодрову лолаи худруйро.
Зулф холашро шиносад хар касе чавгону гуй,
Дархур омад гуй чавгонрову чавгон гуйро.
Хар кучо бошад руху хаташ набошад бас ачаб,
Гар надорад шуй занро тоату зан шуйро,
Чунки андар хонаи васл омад аз куйи фирок,
Дар кушод ин хонарову дар бубаст он куйро.
Уву ман харду ба мехрудӯсти якто дилем
Нест рох андар миёна хосиду бадгуйро

Аз ғазалиёт[вироиш]

Эй руйи ту рахшандатар аз киблаи Зардушт,
Бе руйи ту чун зулфи куж аст маро пушт.
Ишки ту маро кушту хавои ту маро сухт,
Чаври ту маро хасту чафои ту маро кушт.
Харчанд хама чавру чафои ту кашидам,
Харгиз накунам мехру вафои ту фаромушт.
Бархезу биё то зи руху зулфи ту имшаб,
Пурлола кунам доману пурмушк кунам мушт.
Банда будан туро сазо бошад,
Чун ту андар ҷаҳон куҷо бошад?
Гар кунам бандагит, ҳаст савоб,
Ҷуз туро бандагӣ хатто бошад.
То ту дар шаҳр ёри мо бошӣ,
Кори дар шаҳр кори мо бошад.
Нашавад бо нишот бегона,
Ҳар кӣ бо васлат ошно бошад.
Ошиқатро нафас гусаста шавад,
Гар зи ту як нафас ҷудо бошад.
Агар ягона шавӣ, бо ту дил ягона кунам,
Зи ишқу меҳри дигар дилбарон карона кунам,
В-агар ҷафо куниву бугзарӣ зи роҳи вафо,
Ду дида тири ҷафои туро нишона кунам.
Рамида кард зи ман гардиши замона туро,
Бад-ин сабаб гила аз гардиши замона кунам.
Сиёҳхоли ту дон асту тиразулфи ту дом,
Ба дом баста шавам, гар тамаъ ба дона кунам,
Ба маҷлисе, ки рафиқон нигоҳ дорандат,
Ба чашм бо ту сухан гӯяму баҳона кунам.
Чу нангаранд рафиқон, нигаҳ кунам сӯйи ту,
Чу бингаранд, нигаҳ сӯйи остона кунам.
Агар чу мурғ барорам зи орзуи ту пар,
Ҳама ба кӯйи сарои ту ошёна кунам.
То дил бувад, эй дилбар, то ҷон бувад, эй ҷоно,
Бо меҳри ту дорам дил, бо ишқи ту дорам ҷон.
Гар дил бубарӣ, шояд, зеро ки туӣ дилбар,
В-ар ҷон бубарӣ, зебад, зеро ки туӣ ҷонон.
Хуш аз ҳама бистонӣ, чун ғамза кунӣ новак,
Гӯй аз ҳама бирбоӣ, чун зулф кунӣ чавгон.
Ҳарчанд ки султонам, охир ба ту мӯҳтоҷам,
Чун ишқ падид ояд, мӯҳтоҷ шавад султон.

Аз рубоиёт[вироиш]

Эй ёр, чу рӯзгор ёри ману туст,
Бас кас, ки ҳасуди рӯзгори ману туст,
Ин бода, ки андӯҳгусори ману туст,
Баргиру биё, ки кор кори ману туст.
Эй роҳати ҷони мо зи ду марҷонат,
Ранҷи дили мо зи чашми пурдастонат.
Моро, ки ҷароҳат аст бар синаву дил,
Бар сина зи тиру бар дил аз пайконат.
Гар нури маҳу равшании шамъ турост,
Пас сӯзишу коҳиши ман аз баҳри чарост?
Гар шамъ туӣ, маро чаро бояд сухт?
В-ар моҳ туӣ, маро чаро бояд кост?
Дилҳо ҳама дар зулфи ту овехта бод,
Ҷонҳо ҳама аз табъи ту омехта бод!
Ҳар шӯр, ки дар ҷаҳон барангезад чарх,
Он шӯр, ки ҷаъди зулфат ангехта бод!
Чашми ману чашми он бути тангдаҳон,
Дар байъу шаро шуданду дар суду зиён,
Карданд яке байъ зи мо ҳар ду ниҳон,
Он об бад-ин супурду ин хоб бад-он.
На бо манӣ, арчи ҳамнишинӣ бо ман,
Эй бас дурӣ, ки аз ту бинам бо ман,
Дар ман нарасӣ, то нашавам якпо ман,
К-андар раҳи ишқ ё ту лангӣ, ё ман.
Эй ишқ, ту умрам ба карон овардӣ,
Эй ҳаҷр, танамро ба фиғон овардӣ,
Эй дил, ту марок ор ба ҷон овардӣ,
Эй дида, диламро ба забон овардӣ.
Ёзандатар аз рӯзи шуморӣ, эй шаб,
Ториктар аз зулфи нигорӣ, эй шаб.
Аз рӯз ҳаме ёд надорӣ, эй шаб,
Гӯё, ки сапедадам надорӣ, эй шаб.

Инҷоро ҳам бингаред[вироиш]

Адабиёт[вироиш]

  • Шафеӣ Кадканӣ,Муҳаммад Ризо.Сувари хаёл дар шеъри форсӣ.-Теҳрон, Интишороти Нил, 1380
  • Jan Rypka, History of Iranian Literature. Reidel Publishing Company. ASIN B-000-6BXVT-K