Ванадий

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Ванадий, 23V
Vanadium etched.jpg
Ванадий
Талаффуз/vəˈndiəm/ (və-NAY-dee-əm)
Номи дигарvanadium
Намуди зоҳирӣкабуд-нуқра-хокистарранг металлӣ
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(V)50.9415(1)[1]
Ванадий дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон


V

Nb
титанванадийхром
Рақами атомӣ (Z)23
Гурӯҳгурӯҳи 5
Даврдаври 4
Блокd-блок
Категорияи элемент  Металли гузаранда
Конфигуратсияи электрон[Ar] 3d3 4s2
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд2, 8, 11, 2
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМсахт
Нуқтаи гудозиш2183 K ​(1910 °C, ​3470 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш3680 K ​(3407 °C, ​6165 °F)
Зичӣ (наздик ба ҳ.х.)6.11 гр/см3
ҳангоми моеъ будан (дар н.г.)5.5 гр/см3
Ҳарорати гудозиши хос21.5 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос444 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ24.89 Ҷ/(мол·К)
Буғи сершуда
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 2101 2289 2523 2814 3187 3679
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ−3, −1, 0, +1, +2, +3, +4, +5 (an amphoteric oxide)
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: 1.63
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 650.9 кҶ/мол
  • 2-юм: 1414 кҶ/мол
  • 3-юм: 2830 кҶ/мол
  • (бештар)
Радиуси атомэмпирикӣ: 134 пм
Радиуси ковалентӣ153±8 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Ванадий
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣbody-centered cubic (bcc)
Body centered cubic crystal structure for ванадий
Суръати овоз thin rod4560 м/с (дар 20 °C)
Васеъшавии ҳароратӣ8.4 µm/(m·K) (дар 25 °C)
Гармигузаронандагӣ30.7 W/(m·K)
Муқобилияти нисбӣ197 nΩ·m (дар 20 °C)
Тартибории магнитӣпарамагнетик
Таъсирпазирии магнитӣ+255.0·10−6 см3/мол (298 K)[2]
Модули Юнг128 ГПа
Модули ғеҷонидан47 ГПа
Модули чандирии ҳаҷмдор160 ГПа
Коэффисиенти Пуассон0.37
Сахтии Моос6.7
Сахтии Виккерс628–640 МПа
Сахтӣ аз рӯи Бринелл600–742 МПа
Рақами CAS7440-62-2
Таърих
КашфAndrés Manuel del Río (1801)
Ҷудогузории аввалинNils Gabriel Sefström (1830)
Номгузорӣ аз тарафиNils Gabriel Sefström (1830)
Изотопҳои асосии ванадий
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
48V синт 16 d β+ 48Ti
49V syn 330 d ε 49Ti
50V 0.25% 1.5×1017 y ε 50Ti
β 50Cr
51V 99.75% собит
| пайвандҳо

Ванадий (лот. Vanadium), V, — элементи химиявии гурӯҳи V ҷадвали Менделеев; рақами ат. 23, массаи ат. 50, 942. Ванадийро с. 1801 олими мексикоӣ А.М. дел Рио дар таркиби маъдани сурб кашф намудааст. Химики шведӣ Н.Г. Сефстрём с. 1830 онро дар маъдани оҳан кашф намуд.Ванадий ба хотири номи олиҳаи зебои Скандиновия - Ванадис номгузорӣ намудааст. Метали хокистарранги пўлодин, сахт, ба туршаҳо ва об устувор буда, 6,11 г/см3 зичӣ ва 19200С ҳарорати гудозиш дорад. Дар металлургияи сиёҳ бо оҳан чун хўла истифода дорад. Иловаи ванадий бо оҳан хўлаҳоеро ҳосил мекунад, ки пўлоди зангназананда, бурранда, ба гармӣ - тобовар, қубурҳои нафту газгузаронанда, пармакунанда ва кафшериро месозанд. Хўлаҳои аз ҳад устувору хўрданашавандаи он дар релсҳои роҳи оҳан, чарху рессорҳои қатораҳо истифода мешаванд. Ванадий аз конҳои титаномагнетит, фосфорит, регсангҳои урани дорои аҳамияти саноатӣ дошта истихроҷ мешаванд. Як қисми дигари ванадий якҷоя бо бокситҳо, ҷинсҳои карбонатӣ, сланесҳои сўзанда, нафт, регҳои битумдор бо роҳи иловагӣ гирифта мешавад.


Ванадийро асосан дар металлургияи сиёҳ истифода мебаранд. Хӯлаҳои ванадийдори оҳан, титан, ниобий, алюминий ва ғ.-ро дар саноати авиатсиявӣ ва ракетасозӣ кор мефармоянд. Ванадии металлии холис дар энергетикаи атомӣ ва истеҳсоли асбобҳои электронӣ, пайвастҳои ванадий дар саноати химия ва тиб истифода мешаванд. Бисёр пайвастҳо ва хӯлаҳои ванадий заҳрнок мебошанд. Хусусан оксидҳо, намакҳо ва хлоридҳои ванадий ба организм зарари калон мерасонанд.

Бо мақсади пешгирии заҳролудӣ ҳавои коргоҳро аз чанг ва дуди пайвастҳои ванадий тоза нигоҳ доштан лозим аст. Коргарон бояд бо респиратор ва противогазҳои дорои филтри аэрозолӣ таъмин карда шаванд. Барои муҳофизати пой аз кислотаҳо мӯза мепӯшанд. Одамоне, ки бо ванадий ва пайвастҳои он сарукор доранд, баъди ҳар 2 сол як маротиба аз назорати тиббӣ мегузаранд.

Шаблон:Манобеъ Michael E. Wieser, Norman Holden, Tyler B. Coplen, John K. Böhlke, Michael Berglund, Willi A. Brand, Paul De Bièvre, Manfred Gröning, Robert D. Loss, Juris Meija, Takafumi Hirata, Thomas Prohaska, Ronny Schoenberg, Glenda O’Connor, Thomas Walczyk, Shige Yoneda, Xiang‑Kun Zhu. Atomic weights of the elements 2011 (IUPAC Technical Report) (англ.) // Pure and Applied Chemistry. — 2013. — Vol. 85, no. 5. — P. 1047-1078. — DOI:10.1351/PAC-REP-13-03-02.

Инҷоро ҳам бингаред[вироиш]

Commons-logo.svg
Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи
Ванадий дорад
  1. (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  2. Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4.