Иқтисодиёти Туркманистон

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search

Иктисодиёти Туркманистон дар миёни давлатњои чахон аз руи хачми ММД љойи 94-ро ишѓол менамояд, ки он баробар ба 45млрд доллар мебошад. Асоси иќтисодиёти Туркманистонро соњањои гуногуни саноат аз љумла Комплекси сузишворї – энергетики, саноати бофандаги, кимиёвї, металлурги ва киштисозї ташкил медињанд.

1.Комплекси сузишворї – энергетики[вироиш]

Комплекси сузишворї – энергетики аз соњаи истихрољи газу нафт ва энергетика иборат аст. Мувофиќи маълумотњо аз 1.10.2011 њаљми умумии захирањои геологии сузишвори ба 71,2 млрд т. ва захираи газ ба 25,213 трлн м3 баробар аст. Дар соли 2012 истихрољи газ зиёда аз 75 млрд м3 –ро ташкил кард, ки аз он 60 млрд м3 ба содирот равона шуда буд. Дар ояндаи наздик Туркманистон метавонад истихрољи газро дар як сол ба180 млрд м3 расонад ва 80% -и онро ба содирот равона созад, чун ки дар дохили љумњури ниёз ба газ кам аст. То соли 2008 харидори асосии гази Туркманистон Русия буд, вале соли 2016 Газпром харидори намудани гази Туркманистонро ќатъ намуд. Газ асосан ба Осиёи марказї, Гурљистон ,Украина ва Эрон содирот карда мешавад.

1.1.Сохаи коркарди нафт[вироиш]

Истихрољи нафт назар ба соли 1990 40% зиёд гардида, имрўз бошад 10 млн т. нафт истихрољ карда мешавад ва аз ин миќдор 6,5 млн т. ба содирот нигаронида шудааст. Корхонаи истихрољи нафт «Туркменнефт» мебошад. Мувофиќи маълумоти ширкати Лукойл захирањои нафтии Туркманистон ба 400 млн тонн баробар аст. Содироти нафт тавасути наќлиёти бањри, роњи оњан анљом дода мешавад. Содироти газ бошад тавасути ќубурњои газї дар шимол ва ѓарб ба роњ монда шудааст.

1.2.Электроэнергетика[вироиш]

Дар њудуди Туркманистон 10 НБО бо иќтидори 3984 МВт фаъолият мекунанд. Азбаскит тавозуни сузишвори ќариб пурра аз гази табии иборат аст, кувваи барќ содирот карда мешавад. Ќувваи барќ ба Эрон, Афѓонистон, Туркия ва Тољикистон содирот мешавад.

2.Кишоварзӣ[вироиш]

Дар соњаи хољагии ќишлоќ пахтакорї, парвариши ѓалладона махсусан гандум наќши муњимро мебозанд. Дар соњилњои Амударё шоликорї ба роњ монда шудааст. Шоликорї даромади асосии дењконон мебошад. Майдони обёри шуда айни замон 1.5 млн гектар ва масоњати умумии заминњои кишоварзї 39 млн гектар аст. Пахтакори яке аз соњахои асосии кишоварзии мамлакат ба њисоб меравад. Майдони умумии кишти пахта дар соли 2012 - 550њ гектаро ташкил медод. Дар соли 2012 – 1млн 235њ. тон пахта љамъовари карда шуд. Инчунин парвариши меваю сабзавоти гуногун дар Туркманистон хеле хуб ба роњ монда шудааст.

3.Металургия ва киштисози[вироиш]

Металургия ва киштисозї Соли 2009 дар мамлакат аввалин заводи металлурги ба фаъолияти шуруъ намуд, ки дар он истењсоли мањсулоти сохмони аз љумла арматур ба роњ монда шудааст. Дар моњи майи соли 2012 байни Хадамоти давлатии наќлиёти бањрии Турманистон ва ширкати Олмонї Inros Lackner AG созишнома оиди сохтмони заводи киштисозї баста шуд.