Лабибӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Лабиби - шоир

Лабебӣ (Хатти ниёгон: لبیبی) (соли таваллуд ва вафот номаълум), шоири форс-тоҷик (асри 11). Аз порчаҳои бокияи баъзе касидахояш бармеояд, ки Лабабӣ. дар ахди Разнавиён дар Чағония зиндагй ва эҷод кардааст. Лабибӣ табъи баланд дошта, қисме аз ашъораш дар тазкира ва фархангу баёзхо чой дода шудаанд. Аз достонҳои зиёди дар бахрҳои гуногун эҷодкардааш ба чуз байтҳои пароканда чизе то айёми мо нарасидааст. Бино ба маълумоти Байҳакӣ ва Масъуди Саъди Салмон Лабибӣ дар шеър ба дарачаи устоди расида, «сайидуш-шуаро» лақаб доштааст. Хамасронаш шеърхояшро тазмин кардаанд.

Тарҷумаи ҳол[вироиш]

Лабиби шоири асри XI форсу тоҷик мебошад. Аз порчаҳои бокимондаи баъзе касидахояш маълум мегардад, ки дар ахди Газнавиен дар Чаганиен зиндаги ва эҷод кардааст. Лабиби шоири сухандони балантабъ будааст, вале аз ашъори у то замони мо микдори каме омада расидааст: панч байт аз касидае бо матлаи

«Корвоне хаме аз Рай ба сӯйи Даскада шуд,
Об пеш омаду мардум хама бар қантара шуд…»

ва 59 байт аз касидае бо матлаи

«Чу баркандам дил аз дидори дилбар,
Ниходам мухри хурсандй ба дилбар…»

ва чанд китъа. Лабиби гайр аз ин дар бахрҳои мухталиф достонхо низ гуфта будааст, вале аз онхо ба чуз байтҳои мутафаррика чизе боки намондааст. Аз ашъори бокимондаи шоир маълум мегардад, ки вай дар тасвири табиат, шикоят ва норозиги аз замон, панду ахлок ва дигар мавзӯъхо бо махорати баланд шеър навиштаст. Хамзамононаш уро устод хонда, шеърхояшро тазмин кардаанд. Аз ашъори Лабиби гайр аз як касида ва чанд байти пароканда, чизи дигаре боки намондааст.

Аз қасоид[вироиш]

Чу баркандам дил аз дидори дилбар,
Ниходам мухри хурсанди ба дилбар
Ту гуи доги сузон барниходам
Ба дил, к-аз дил ба дида дарзад озар.
Шарар дидам, ки бар руям хамечаст ,
Зи мижгон ҳамчу сузонсуниши зар.
Маро дид он нигорин чашми гирьён,
Чигар бирён пур аз хун оразу бар.
Ба чашм андар шарори оташи ишк,
Ба чанг андар инони хинг рахбар.
Маро гуфт он дилором: -Эй беором,
Хамеша тозиён бехобу бехвар!
Зи Ҷобулсо ба Ҷобулқо расиди,
Хамон аз бохтар рафти ба ховар.
Сикандар нести, лекин дубора
Бигашти дар ҷаҳон ҳамчун Сикандар.
Надонам то туро чанд озмоям,
Чи моя бинам аз кори ту кайфар.
Маро дар оташи сузон, чи сузи?
Чи дори айши ман бар ман мукаддар?

Аз мукаттаот[вироиш]

Корвоне хаме аз Рай ба суи Даскара шуд,
Об пеш омаду мардум хама бар кантара шуд.
Галаи дуздон аз дур бидиданд чу он,
Хар яке з-эшон гуфти, ки яке касвара шуд.
Он чи дуздонро рой омад бурданду шуданд,
Буд касе низ, ки бо дузд хаме яксара шуд.
Рахраве буд дар он рох дирам ёфт басе,
Чун тавонгар шуд гуфти суханаш нодира шуд.
Хар чи пурсиданд уро хама ин буд чавоб:
«Корвоне зада шуд, кори гурӯҳе сара шуд»,

Байтҳои пароканда[вироиш]

Гар Фаррухи бимурд, чаро Унсури намурд
Пире бимонд деру чавоне бирафт зуд.
Фарзонае бирафту зи рафтан –ш ҳар зиён,
Девонае бимонду зи мондан –ш хеч суд.

Адабиёт[вироиш]

Абдуллоев А., Адабиёти форсу тоҷик дар нимаи аввали асри XI, Душанбе 1979