Мурғи ҳилол
| Мурғи ҳилол | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||
| Табақабандии илмӣ | ||||||||||||
|
ХАТО: шаблони таксономӣ вуҷуд надорад {{Tetraogallus}}. Параметрҳои parent ва rangро пур кунед.
Сарда: Мурғи ҳилол |
||||||||||||
| Номи илмӣ | ||||||||||||
| ||||||||||||
Мурғи ҳилол, кабки барфӣ, кабки ҳилол ё ҳулол (лот. Tetraogallus) — ҷинси парандаҳои мурғмонанди мансуби оилаи тазарвиҳо.
Дарозии баданаш 50-70 см, калонҷусса, пойҳояш боқувват. Мурғи ҳилол дар баландкӯҳҳои Қафқоз, Сибири Ҷанубӣ, Осиёи Хурд ва Осиёи Миёна зиндагӣ мекунад.
Гунаҳо
[вироиш | вироиши манбаъ]- Мурғи ҳилоли олтойӣ (Tetraogallus altaicus) — Олтой ва Саян[4];
- Мурғи ҳилоли ҳимолойӣ ё сиёҳшикам (Tetraogallus himalayensis) — Tиёншон, Помиру Олой, Ҳиндукуш, Кунлун, ғарби Ҳимолой[5];
- Мурғи ҳилоли қафқозӣ (Tetraogallus caucasicus) — қаторкӯҳҳои Қафқоз[6];
- Мурғи ҳилоли каспигӣ ё кабки дарӣ (Tetraogallus caspius) — Арманистону Кабуддоғ[7];
- Мурғи ҳилоли тибетӣ (Tetraogallus tibetanus) — шарқи Помир, Ҳимолой, кӯҳҳои Сино-Тибет, Кунлун[8].
Мурғи ҳилоли тибетӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Мурғи ҳилоли тибетӣ яке аз гунаҳои хурдҷуссатарин мебошад. Дар қуллаҳои баланд (болотар аз 4300 метр аз соҳили баҳр) дучор меояд. Рангаш ашҳабӣ (баъзе ҷойҳояш сафедтоб), cap, гарданаш хокистарранги тиратоб, нӯлаш нӯгкаҷи гулобӣ. Дар нишебиҳои кӯҳ хеле чобукона медавад. Дарозии болаш 258—271 миллиметр вазнаш то 2 килограмм. Мурғи ҳилоли тибетӣ берун аз ҳудуди Тоҷикистон дар Ocиёи Марказӣ, дар Шимол то Сичуани, дар Ҷануб то Ҳимолой вомехӯрад. Дар Тоҷикистон фақат дар Помир ҳаст. Миқдораш хеле кам. Паррандаи алафхӯр (гул, шохчаву барг, дон, реша, пиёзак). Дар зери сангпора, ковокии сангҳо лона месозад ва 5—6 дона тухми кабудтоби холдор мегузорад; баъди 20—22 рӯз чӯҷа мебарорад. Душмани асосии Мурғи ҳилол рӯбоҳ ва бургуг аст. Онро шикорчиён низ нобуд мекунанд. Аз ин сабаб миқдори Мурғи ҳилоли тибетӣ дар Помир ниҳоят кам шудааст. Ҳоло шикори Мурғи ҳилоли тибетт манъ аст. Онро ба «Китоби сурхи байналхалқӣ» дохил кардаанд.
Эзоҳ
[вироиш | вироиши манбаъ]- ↑ Integrated Taxonomic Information System (ингл.) — 2005.
- ↑ IOC World Bird List Version 6.3 — 2016. — doi:10.14344/IOC.ML.6.3
- ↑ World Bird List (ингл.): IOC World Bird List — 6.4 — IOU, 2016. — doi:10.14344/IOC.ML.6.4
- ↑ Tetraogallus altaicus(англ.). The IUCN Red List of Threatened Species.
- ↑ Tetraogallus himalayensis(англ.). The IUCN Red List of Threatened Species.
- ↑ Tetraogallus caucasicus(англ.). The IUCN Red List of Threatened Species.
- ↑ Tetraogallus caspius(англ.). The IUCN Red List of Threatened Species.
- ↑ Tetraogallus tibetanus(англ.). The IUCN Red List of Threatened Species.
 | |
|---|---|
| Орояшиносӣ |
Адабиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]- Мурғи ҳилол / И. А. Абдусаломов // Лениннома — Муҳит. — Д. : СИЭСТ, 1983. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик : [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир А. С. Сайфуллоев ; 1978—1988, ҷ. 4).