Нармафзори мобилӣ

Барнома^[1], нармафзори мобилӣ, барномаи мобилӣ, барномаи корбурдӣ^[1] (русӣ: мобильное приложение, англ. mobile app) — нармафзор, ки барои кор дар смартфонҳо, планшетҳо ва дигар дастгоҳҳои мобилӣ пешбинӣ шудааст^[2], ва барои платформаи муайян (iOS, Android, Windows Phone ва ғ.) роҳандозӣ шудааст. Бисёре аз нормафзорҳои мобилӣ дар худи дастгоҳ аллакай насб шудаанд ё метавонанд ба он аз онлайн-мағозаҳои нармафзорҳо ба мисли App Store, Google Play, ва дигарон, ройгон ё пулакӣ боргирӣ (русӣ: скачать) карда шаванд.

Барномаҳо дар аввал барои кумаки маҳсулнокӣ, аз қабили дидани почтаи электронӣ, тақвим ва пойгоҳи додаҳои тамос пешбинӣ шуда буданд, аммо талаботи мардум ба барномаҳо боиси густариши босуръат дар дигар соҳаҳо, аз қабили бозиҳои мобилӣ, автоматизатсияи равандҳо, GPS ва хадамоти асосии макон, пайгирии фармоиш ва хариди билетҳо гардид, ки ҳоло барномаҳои зиёд падид омадаан ва дастраси умум ҳастанд. Бисёре аз барномаҳо ба дастрасии Интернет ниёз доранд. Барномаҳо одатан аз мағозаи барномаҳо, ки як навъи платформаҳои фароҳамсози рақамӣ мебошанд, боргирӣ карда мешаванд.

Барномаҳо ба таври васеъ ба се намуд тақсим мешаванд: барномаҳои аслӣ, барномаҳои ҳибридӣ ва веб. Барномаҳои аслӣ махсус барои системаи оператсионии мобилӣ, одатан iOS ё Android, тарҳрезӣ шудаанд. Барномаҳои веб бо забони HTML5 ё CSS навишта мешаванд ва одатан тавассути браузер кор мекунанд. Барномаҳои ҳибридӣ бо истифода аз технологияҳои веб, аз қабили JavaScript, CSS ва HTML5 сохта мешаванд ва мисли барномаҳои веб, ки дар контейнери аслӣ пинҳон шудаанд, кор мекунанд.^[3]

Ин истилоҳ аз соли 2007 хеле маъмул гаштааст ва соли 2010 аз ҷониби Ҷамъияти Диалектикии Амрико ба рӯйхати «Калимаҳои сол» шомил карда шуд^[4].

Бозори замимаҳои мобилӣ имрӯз хеле рушд кардааст ва бемайлон меафзояд. Statista пешбинӣ мекунад, ки дар соли 2020 даромади умумии саноати мобилӣ аз 189 миллиард доллар зиёд мешавад^[5].

Шарҳи умумӣ

Якчанд чунин барномаҳо барои тақлид кардани пурраи компютери фардӣ, консоли бозӣ ё ҳатто компютери асосии аз чанд даҳсола пеш мавҷуданд.

Аксари дастгоҳҳои мобилӣ бо якчанд барномаҳо ҳамчун нармафзори пешакӣ насбшуда, ба монанди браузери веб, муштарии почтаи электронӣ, тақвим, барномаи харитасозӣ ва барнома барои харидани мусиқӣ, дигар медиа ё барномаҳои бештар фурӯхта мешаванд. Баъзе барномаҳои пешакӣ насбшударо метавон бо раванди муқаррарии ҳазф кардан тоза кард, ки ин васила барои барномаҳои дилхоҳ фазои нигоҳдории бештар боқӣ мегузорад. Дар ҷойҳое, ки нармафзор инро иҷозат намедиҳад, баъзе дастгоҳҳоро метавон рут кард, то барномаҳои номатлубро нест кунад.

Намудҳо

Барномаҳои мобилӣ метавонанд бо усулҳои гуногун тасниф карда шаванд. Як схемаи маъмулӣ фарқкунандаи онҳо барномаҳои асосӣ, веб ва ҳибридӣ мебошад.

Барномаи асосӣ

Ҳама барномаҳое, ки ба платформаи мушаххаси мобилӣ нигаронида шудаанд, ҳамчун барномаҳои асосӣ маълуманд. Аз ин рӯ, барномае, ки барои дастгоҳи Apple пешбинӣ шудааст, дар дастгоҳҳои Android кор намекунад. Дар натиҷа, аксари корхонаҳо барномаҳоро барои платформаҳои гуногун падид меоранд.

Ҳангоми таҳияи барномаҳои асосӣ, мутахассисон модулҳои беҳтарини интерфейси корбарро дар синф истифода мебаранд. Ин барои иҷрои беҳтар, мувофиқат ва таҷрибаи хуби корбарӣ мусоидат мекунад. Корбарон инчунин аз дастрасии васеътар ба интерфейси барномасозӣ баҳра мебаранд ва аз ҳамаи барномаҳо аз дастгоҳи мушаххас бемаҳдуд истифода мебаранд. Ғайр аз ин, онҳо инчунин аз як барнома ба барномаи дигар бемалол мегузаранд.

Ҳадафи асосии эҷоди чунин барномаҳо таъмини беҳтарин иҷрои системаи амалиёти мушаххаси мобилӣ мебошад.

Барномаи веб

Барои маълумоти бештар ба барномаи веб нигаред

Барномаи веб бо истифода аз технологияҳои стандартии веб мисли HTML, CSS ва JavaScriptтаҳия мешавад. Дастрасӣ ба интернет одатан барои куниши дуруст ё қобилияти истифодаи ҳамаи хусусиятҳо дар муқоиса бо истифодаи офлайн зарур аст. Аксари додаҳои корбар, дар фазои абрӣ нигоҳ дошта мешаванд.

Барномаи ҳибридӣ

Барномаи ҳибридӣ омехтаи барномаҳои асосӣ ва веб мебошад. Барномаҳое, ки бо истифода аз Apache Cordova, Flutter, Xamarin, React Native, Sencha Touch ва дигар чаҳорчӯбаҳо таҳия шудаанд, ба ин категория дохил мешаванд.

Фароҳамсозӣ

Се мағозаи бузургтарини баронаҳои мобилӣ инҳоянд: Google Play барои Android, App Store барои iOS, ва Microsoft Store барои Windows 10, Windows 10 Mobile ва Xbox One.

Ҷусторҳои вобаста

Эзоҳ

1 2 app чист? маънии app - Вожаҷӯ / واژه‌جو(тоҷ.). vazhaju.tj. 17 ноябри 2025 санҷида шуд.
↑ ПНСТ 277-2018 Российская система качества. Сравнительные испытания мобильных приложений для смартфонов, ПНСТ от 26 июня 2018 года №277-2018. docs.cntd.ru. 22 май 2020 санҷида шуд.
↑ Mobile Application Development. Amazon Web Services, Inc..
↑ » “App” voted 2010 word of the year by the American Dialect Society (UPDATED) American Dialect Society.
↑ Topic: Mobile app usage(англ.). www.statista.com. 29 октябри 2019 санҷида шуд.

Пайвандҳои беруна

[:0-1] 1 2 app чист? маънии app - Вожаҷӯ / واژه‌جو(тоҷ.). vazhaju.tj. 17 ноябри 2025 санҷида шуд.

[2] ПНСТ 277-2018 Российская система качества. Сравнительные испытания мобильных приложений для смартфонов, ПНСТ от 26 июня 2018 года №277-2018. docs.cntd.ru. 22 май 2020 санҷида шуд.

[3] Mobile Application Development. Amazon Web Services, Inc..

[4] » “App” voted 2010 word of the year by the American Dialect Society (UPDATED) American Dialect Society.

[5] Topic: Mobile app usage(англ.). www.statista.com. 29 октябри 2019 санҷида шуд.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

Фарҳангҳо ва донишномаҳо	Большая китайская Britannica (онлайн)
Дар феҳристҳои китобшинохтӣ	BNE: XX5572843 GND: 7705206-7 NDL: 001229977 NKC: ph602134