Саҳбо (шоир)

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
(Тағйири масир аз Саҳбо)
Jump to navigation Jump to search
Саҳбо (шоир)

Саҳбо ё Мирзоҳаити Тупчибошӣ — яке аз шоирони маорифпарвари тоҷик,

Зиндагинома[вироиш]

Саҳбо такрибан соли 1850 дар Вобканди вилояти Бухоро таваллуд ёфтааст. Таълими ибтидоиро дар зодгохаш гирифта, пас барои илмомузи ба Бухоро рафтааст. Дар дарбори амир Абдулахад (хукмронияш1885-1910) вазифахои дарбони хузури амир, мироби ва миршабиро ба ухда дошта, унвони «туксабо» ва «би»-ро соҳиб шудааст. Сахбо дар баробари соҳибмансаб буданаш камбудихои дарбор ва дарбориёнро нотарсона фош месохт. Аз ин ру, амир Сахборо барои хакгуихояш аз хама мансаб маъзул кард ва ин боиси гушанишини ихтиёр кардани шоир гардид. Сахбо дар солхои гушанишини (1903-04) хам аз танкиди аморат ва амиру дарбориён даст накашид. Уро соли 1915 Кушбеги барои ҷадиди -газетахониаш (рӯзномахониаш) истинток кард. Апрели соли 1917, баъди намоиши чавонбухориён дар арки Бухоро махбус гардид. Баъдтар бо бахонаи ҳоким тайин шудан ба Кубодиён бадарга шуда, нихоят апрели соли 1918 баъди вокеаи Колесов аз дасти одамони амир ба катл расид. Садриддин Айни дар «Намунаи адабиёти тоҷик» рочеъ ба Сахбо маълумот дода, уро соҳибдевон, «пири курбони роҳи тачаддуд, инкилоб ва хакгуй» ёд карда, зарурати нашри девонашро таъкид кардааст. Вале девони Сахбо то хол дастрас нест. Ашъораш дар баёзу тазкирахои ибтидои асри 20 зиёд ба назар мерасад. Сахбо асосан шоири лирик буда, ғазалу мухаммасхояш равону дилчаспанд ва аз махорати баланди шоирии у гувохи медиханд. У дар ашъораш аз санъатхои бадеи ва лафзи мохирона истифода бурдааст. Якчанд ғазали Сахбо ба репертуари хофизони касбии тоҷик дохил гардидааст.

Намунаҳо аз ашъори Саҳбо[вироиш]

Гуфтам: «Хама побанди ту шуд». Гуфт: «Шумо чи?»
Гуфтам: «Зи гамат сухт дилам». Гуфт: «Ба мо чи?»
Гуфтам: «Чи шавад хосили ман?» Гуфт: «Надонам».
Гуфтам: «Ба сарам даст бинех». Гуфт, ки: «По чи?».
Гуфтам: «Дихамат чавхари чон?». Гуфт: «Чи лозим?».
Гуфтам, ки «Бале гуй маро». Гуфт: «Бало чи?».
Гуфтам: «Чи кунам шод шави?» Гуфт, ки: «Фарёд».
Гуфтам, ки «Санохони туам» Гуфт: «Дуо чи?».
Гуфтам: «Ки барад дил зи барам?» Гуфт, ки: «Чашмам».
Гуфтам: «Хазаре нест туро» Гуфт: «Ибо чи».
Гуфтам: «Набувад рахм туро». Гуфт: «Чи дони?».
Гуфтам, ки: «Ту кушти хамаро», Гуфт: «Туро чи?»…
Гуфтам: «Чи дихам буса дихи?». Гуфт, ки «Чон дех».
Гуфтам: «Бикуш имрӯз маро!». Гуфт: «Пагох чи?».
Гуфтам: «Ки бувад ошики ту?». Гуфт, ки «Сахбо».
Гуфтам, ки: «Чаро зулм куни?» Гуфт: «Чаро чи?».

Муҳамасот[вироиш]

Ба хар су медави, эй дилрабо бо ишваву бози
Зи ту кабки дари омухт расми пардатаннози.
Набошад дар гулистон чун ту як сарви сарафрозе,
На холи мо ту аз лутфу карам харгиз напартози.
Маро карди ту охир нотавон охиста-охиста.
Туро дар осмони дилбари хамчу камар дидам,
Ба нахли нозуки бодоми чашматро самар дидам,
Гуруру нозу истигно туро хар дам ба бар дидам,
Туро дар кишвари хуби зи шохон хубтар дидам.
Агар гуям, гуломи даргахат Сабхост, меранчи.

Эзоҳ[вироиш]

Адабиётҳо[вироиш]

  • Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, чилди 3
  • Гулшани адаб. Чилди 5