Сиёҳдона

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search

Сиёҳдона, ё Калинҷӣ, ё Сейдана, ё Седана, ё Кашниҷи римӣ  (рус. Чёрный тмин, лот. Nigēlla satīva) — Донаест аз арзани калонтари сиёҳ, ки бештар ба рӯи нон мепошанд. Ин растаниро тақрибан дар саросари ҷаҳон парвариш ва мекоранд.

Паҳншавӣ ва экология[вироиш]

Ватани сиёҳдона — Ҷанубу ғарби Осиё ва Минтақаи Баҳри Миёназамин аст. Айни замон дар Баҳри Миёназамин, нимҷазираи Балкан, Қафқоз, Осиёи Хурд мерӯяд.

Хосиятҳо[вироиш]

Табъ[вироиш]

Андар дараҷаи севвум гарми хушк аст.

Хосиятҳо[вироиш]

Тез, буррандаи балғам аст ва зудоянда буда, бодҳо ва дамишро ҳал ва танро бағоят пок кунад.

Оростагӣ[вироиш]

Озахҳои сарнагун, холҳо, баҳак ва хусусан барасро бирезонад.

Омосҳо ва табишҳо[вироиш]

Сиёҳдонаро бо сирко бар табишҳои ширӣ ниҳанд. Он омосҳои балғамӣ ва сахтро ҳал кунад.

Решҳо[вироиш]

Онро бо сирко бар решҳои балғамӣ ва гари решшуда биниҳанд.

Андомҳои сар[вироиш]

Сиёҳдонаро хусусан агар бирён карда, андар пораи катон бигиранд, аз зуком суд бахшад. Онро бар пешонии касе, ки сардарди сард дошта бошад, тило кунад. Агар онро шаб андар сирко тар кунанд ва пагоҳи совида, андар бинӣ кунанд ва ё ба бемор бидиҳанд, то ба бинӣ бикашад, аз дардҳои деринаи сар ва аз лақва суд бахшад. Сиёҳдона яке аз доруҳоест, ки суддаҳои устухони полояндаро сахт бикушоянд. Бо сирко ва хусусан бо чӯби санавбар ҷӯшонидаи онро агар мазмаза кунанд, аз дарди дандонҳо судманд бошад.

Андомҳои чашм[вироиш]

Агар совидаи онро бо равғани бехи савсани осмонгун ҳангоми ибтидои фурӯд омадани об андар бинӣ кунанд, онро суд бахшад.

Андомҳои нафаскашӣ[вироиш]

Агар онро бо натрун биошоманд, аз росто нафас гирифтан суд кунад. Андомҳои ронанда: Сиёҳдонаро ҳатто агар бар ноф тило кунанд, кирмҳо ва кирми кадудонаро бикушад ва агар як чанд рӯз истеъмол кунанд, хуни ҳайзро битозонад. Онро бо ангубин ва оби гарм аз барои санги обгаҳ ва гурда бидиҳанд.

Табҳо[вироиш]

Табҳои балғамӣ ва хусусан савдовиро ҳал карда, онҳоро нест кунад.

Заҳрҳо[вироиш]

Аз дуди он ҷунбандагони зиёнкор бигурезанд. Гурӯҳе ба таъкид гуфтаанд, ки бисёр истеъмол кардани он марговар аст. Агар аз он ба қадри як драхмӣ биошоманд, аз газидагии ғунда судманд бошад.

Адабиёт[вироиш]

  • Шаҳобуддинов С. Абӯали ибни Сино: Қонуни тиб китоби 2// Академияи илмҳои РСС Тоҷикистон//Сарредаксияи илмии энсиклопедияи советии тоҷик - Душанбе 1991