Ҷамъиятшиносӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search

Ҷамъиятшиносӣ (форсӣ: جمعیت‌شناسی‎), демогра́фия (юн.-қад. δῆμος — мардум, юн.-қад. γράφω — менависам) — бахше аз илмҳои иҷтимоъист, ки баҳисобгирии аҳолӣ ва қонунҳои тараққиёти онро меомӯзад.

Истилоҳ[вироиш]

Вожаи «демография»-ро бори аввал олими фаронсави А. Гийар соли 1855 дар асари тадқиқоташ «Усули омор инсонӣ ё демографияи татбиқӣ» ба кор бурдааст. Демография қонунияти ҳодисот ва протсессхоеро, ки дар структура ва афзоиши аҳолӣ ба амал меояд, аз руи омилхои иҷтимоӣ, иқтисодӣ, инчунин биологӣ ва географӣ мушоҳида менамояд. Демография бо илмҳои мухталифи ҷамъияти, аз чумла бо сотсиология алокаманд аст. Демография проблемаи тавлиду фанои аҳолиро низ меомузад, ки он натичаи қонуниятхои табии аст. Дар дохили мамлакат шумораи аҳолӣи шахру нохияхо ба вачхи мигратсияи аҳолӣ зиёд ё кам мешаванд. Пешгуихои демографи вазифаи муҳимтарини демография буда, шумора, таркиб, ҳаракат ва тараққиёти 20 — 30-солаи пешаки муайян мекунад. Демография қонуниятхои афзоиш ва тараққиёти аҳолӣи хар як сохти ичтимоию иктисодиро алохида меомузад. Зеро қонуни афзоиши аҳолӣ, ба чараёни демографи низ бевосита таъсир мерасонад.

Маълумот дар бораи аҳолӣ барои мукаррар кардани талабот нисбати кумаки гуногуни тибби низ кор фармуда мешаванд. Вазифаи асосии демографияи тибби омӯзиши таваллуд, фавт (аз чумла фавти атфол), афзоиши табиии аҳолӣ, давомоти миёнаи умр мебошад. Афзоиши табиии аҳолӣ, ки аз руи тафовути байни таваллуд ва фавт мукаррар карда мешавад, нишондодест бахри ошкор намудани микдори аҳолӣ. Афзоиши табии манфи ва мусбат мешавад. Маълумоти демография баҳри арзёбии вазъи саломатии аҳолӣ ва кори босамари муассисахои тандурусти ахамияти калон доранд. Хусусан нишондодхо оид ба фавти умумӣ ва фавти кудакони то 1-сола муҳим мебошанд.

Эзоҳ[вироиш]