Тӯс

Аз Википедиа
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи

Тӯс (Betula), хаданг, чатқал, берёза, як ҷинси бутта ва дарахтони хазонрез. Пӯстлохаш сафед, зард, гулобӣ ва сиёҳтоб. Дар Тоҷикистон 14 намуди Т. мерӯяд: B. tianschanica, B. korscinskyi, B. Saposhnikovii, B. murgabica ва ғ. Хусусан дар қ-кӯҳҳои Зарафшон, Ҳисор, Қаротегин, Дарвоз, Пётри Якум, Ванҷ, Язгулом, Рушон ва Шуғнон (1100 – 3500 м аз с. б.) бисёр аст. Т. растании рӯшноидӯст ва сармобардор аст. Онро аз тухм ва қаламча зиёд мекунанд. Зиёда аз 100 – 150 сол умр мебинад. Муғҷа ва барги Т. хусусияти табобатӣ доранд. Дар таркиби муғҷаи он 3,5 – 6% равғани эфир ҳаст, ки чун доруи пешоброн ва буғумдард истифода мешавад. Т. барои мустаҳкам намудани соҳилҳои дарё, канал аҳамияти калон дорад. Солҳои охир дар натиҷаи муносибати беандешонаи аҳолӣ тӯсзорҳои як замонҳо ободу хуррами ҷумҳурӣ сирак ва кам шудаанд. Дар Тоҷикистон буридану дар хоҷагиҳо истифода бурдани Т. қатъиян манъ аст.

Т. хосияти давоӣ дорад. Нақеъи барг ва муғҷаҳои Т.-ро чун воситаи пешоброн, маҳви бактерияҳо ва баҳаморандаи захм, равғани муғҷаҳои онро бошад, барои табобати бемориҳои пӯст кор мефармоянд. Дар Россия аз шохчаҳои нозуки Т. ҷорӯб баста, онро дар ҳаммом бо мақсади пешгирии бемориҳо ва муолиҷаи амрози банду буғум истифода мекунанд. Бино ба ақидаи табибони халқӣ бӯи Т. бемории молихулиёро шифо мебахшад; (шира)-и дарахти Т., ки моҳҳои март ва апр. гирифта шудааст, хунро тоза мекунад.

Нигаред[вироиш]

Адабиёт[вироиш]