Барф

Аз Википедиа
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи
Замини пӯшида аз барф

БАРФ, (паҳл. varf) оби фусурдашуда, ки ба шакли булӯрҳо (кристаллҳо)-и реза дар фасли сармо аз абрҳо ба рӯйи Замин мерезад ва рангаш сафед аст. Барф дар абрҳо дар натиҷаи дар ҳарорати аз 0°С паст ба зарраҳои чанг часпида, ях кардани қатраҳои об ба вуҷуд меояд. Ба булӯрҳои яхи дар аввал қутрашон то 0,1 мм дар вақти афтиш ба Замин дар натиҷаи конденсатсия нами ҳаво часпида, ҳаҷмашон бузург мешавад ва булӯрҳои шаклашон шашқира ба вуҷуд меоянд. Дар натиҷаи булӯрбандии молекулаҳои об байни шуоъҳои булӯр кунҷҳои 60° ва 120° ҳосил мешаванд. Булӯри асосии об дар ҳамворӣ шакли шашкунҷаи мунтазамро дорад. Ба қуллаҳои чунин шашкунҷа булӯрҳои нав часпида, шаклҳои гуногуни ситорачаҳо – барфакҳо ба вуҷуд меоянд.

Ранги сафеди барфро ҳавои дар барфак мавҷуд ҳосил мекунад. Рӯшноии басомадҳояшон гуногун дар сатҳҳои сарҳаддии байни булур ва ҳаво инъикосгардида, пароканда мешавад. Қисми зиёди таркиби барфакҳоро ҳаво ташкил медиҳад (95%), ки зичии хурд ва суръати нисбатан пасти афтиши онҳо (0,9 км/соат)-ро таъмин мекунад.

Калонтарин барфак дар ИМА ба қайд гирифта шудааст, ки қутраш 38 см буд (1887). Одатан, қутри барфак 5 мм, вазнаш 0,004 грамм мешавад (вазни барфи лаклакӣ то 0,5 граммро ташкил дода метавонад).

Ахтаршиноси поляк И. Кеплер Барфро дар асари худ «Дар бораи барфакҳои шашкунҷа» на чун ҳодисаи табиӣ, балки ҳамчун шакли ҳандасӣ баррасӣ намуд. Олими фаронсавӣ Р. Декарт дар асарҳои худ шакли барфакҳоро омӯхтааст. У. Бентли (фермери амрикоӣ) бори аввал акси саҳеҳи барфакро зери микроскоп ба даст овард (1885). Ӯ дар давоми 46 сол зиёда аз 5000 акси барфакҳоро ҳосил кард. Дар натиҷаи омӯзиши ин аксҳо маълум шуд, ки ду барфаки сохташон яксон вуҷуд надорад. Аз миқдори боридани боришот, бахусус Барф намнокии сол муайян карда мешавад.

Манбаъ[вироиш]

Энсиклопедияи миллии тоҷик, ҷилди 2 / А. Абдувалиев.