Биткуин

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
(Тағйири масир аз Биткоин)
Jump to navigation Jump to search
Bitcoin logo.svg
Bitcoin-core-v0.10.0.png
Навъ рамзарз, қарордод[d], лоиҳа, занҷираӣ блокӣ[d], сомонаи пардохт, Асъор ва reserve currency[d]
Муаллиф Сотушӣ Нокомуту[d]
Тавсеъадиҳанда Сотушӣ Нокомуту[d]
Навишташуда дар C++[1]
Системомил Microsoft Windows, GNU/Linux, macOS ва Android
Забони интерфейс инглисӣ, фаронсавӣ, олмонӣ, испониёӣ, нидерландӣ, итолиёӣ, португалӣ, русӣ ва чинии навишторӣ[d][2]
Нахустин нусха 3 январ 2009
Охирин нусха
Иҷозатнома MIT license[d][4][5]
Вебгоҳ bitcoin.org(англ.)
Commons-logo.svg Парвандаҳо дар Викианбор

Биткуин, биткойн (англ. Bitcoin) — рамзарз ва низоми пардохти ҷаҳонӣ[6] бо коркардҳои мушобеҳи пули бепуштвона аст, аз назари ҳуқуқӣ онро ба унвони пули қонунӣ Салвадор ба расмият шинохтааст[7][8]. Аз назари фаннӣ биткуин нахустин пули диҷитоли номутамарказ аст, чаро ки бидуни бонки марказӣ ё масъули марказӣ кор мекунад[6]. Ин шабака ҳамтобаҳамто аст ва тарокунишҳо мустақиман ва бидуни восита миёни корбарон анҷом мешавад[6].

Гиреҳҳо бо истифода аз фановарии рамзнигорӣ[9], ин тарокунишҳоро бозбинӣ мекунанд ва дар як дафтари кулли тавзеъшудаи ҳамагонӣ, ки ба он занҷираи блокӣ гуфта мешавад, сабт мекунанд. Биткуинро шахс ё гурӯҳе аз ашхоси ношинос таҳти номи Сотушӣ Нокомуту ихтироъ кард[10] ва дар соли 2009 ба унвони як нармафзори матнбоз арза шуд[11].

Дар чанд соли гузашта арзиши биткуин дар бозорҳои ҷаҳонӣ аз чанд садум доллари Америко ба чандҳазор доллар афзоиш ёфтааст[7][12]. Шумори ширкатҳои хадамотӣ ва тоҷироне, ки биткуин мепазиранд низ дар ҳоли афзоиш аст[13].

Ҳеч кас молики шабакаи биткуин нест ва монанди имейл, корбарони биткуин ҳастанд, ки онро контрол мекунанд. Корбурдҳои биткуин дар ҳеҷ кадом аз дигар сомонаҳои пардохт ёфтанӣ нест[14].

Гарчанде ҳамаи амалиётҳо ба таври оммавӣ дар блокчейн нигоҳ дошта шаванд ҳам, соҳибияти биткойнҳо бо калидҳои пӯшидаи танҳо ба соҳиб дастрас тасдиқ карда мешавад.[15] Агар калид гум шавад, биткойнҳои пайвастшуда ҳам барои соҳиб, ҳам барои тамоми шабака гум мешаванд.[16] Маблағи пулҳои бо 21 миллион биткойн маҳдудгардида, ба чунин маблағҳо кам мешавад, вале онҳо ба муҳлати номуайян дар ҳолати ёфт шудани калидҳо эътибор доранд.[17]

Интиқоли биткойнҳо байни иштирокчиён дар "амалиётҳо", ки ба монанди интиқоли бонкӣ барои истифодабаранда амал мекунад, коркард карда мешавад. Фиристанда бояд танҳо биткойн-суроғаи гирандаро донад; барои тасдиқкунии интиқол зарурият нест.[18] Ҳангоми зарурият биткойн-суроғаҳо аз ҷониби биткойн-клиент ташаккул дода мешаванд. Ҳамин тариқа, гирандаи пардохт набояд ба шабака пайваст бошад. Ба фиристанда танҳо лозим аст, ки барои фиристодани амалиёт ба вақти кӯтоҳ пайваст шавад. Ҳангоми интиқоли биткойнҳо ҳаққи хизматрасонӣ ситонида мешавад. Дар айни замон ин на камтар аз 1000 сатоши (= 10 µBTC = 0,01 mBTC = 0,00001 BTC) аст.

Якчанд маротиба пешниҳод оиди назорати биткойн баён гардид, зеро он барои фаъолияти ғайриқонунӣ истифода шуда метавонад.[19][20][21][22][23] Тибқи тадқиқоти соли 2017, тақрибан сеяки ҳамаи платформаҳои савдо барои криптоасъор аз соли 2009 шикаста шуда буданд.[24][25]

Эзоҳ[вироиш | вироиши манбаъ]

  1. https://github.com/bitcoin/bitcoin
  2. биткойн (ингл.) — 2009.
  3. Release 0.21.1 — 2021.
  4. The bitcoin Open Source Project on Open Hub: Licenses Page — 2006.
  5. https://github.com/bitcoin/bitcoin/blob/master/COPYING
  6. 6.0 6.1 6.2 Bitcoin: A Primer for Policymakers. Mercatus Center. George Mason University (2013). 22 октябри 2013 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 21 сентябри 2013.
  7. 7.0 7.1 مرکز پژوهشها - بیتکوین؛ ابزاری نوین در نظام پرداخت های الکترونیکی. rc.majlis.ir. 23 феврали 2021 санҷида шуд.
  8. Brave New Coin. bravenewcoin.com. 23 феврали 2021 санҷида шуд.
  9. What is Cryptocurrency? [Everything You Need To Know!](англ.). Blockgeeks (13 November 2016). 23 феврали 2021 санҷида шуд.
  10. Who is Satoshi Nakamoto?, The Economist (2 ноябри 2015). Проверено 23 феврали 2021.
  11. Joshua Davis. The Crypto-Currency(англ.). The New Yorker. 23 феврали 2021 санҷида шуд.
  12. ایستگاه خبر؛ دوشنبه ۱۶بهمن - BBC Persian(форсӣ). BBC News فارسی. 23 феврали 2021 санҷида шуд.
  13. Getting started - Bitcoin(англ.). bitcoin.org. 23 феврали 2021 санҷида шуд.
  14. Some things you need to know - Bitcoin(англ.). bitcoin.org. 23 феврали 2021 санҷида шуд.
  15. Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System. Bitcoin Anonymity - Is Bitcoin Anonymous?. 16 августи 2021 санҷида шуд.
  16. Lost Passwords Lock Millionaires Out of Their Bitcoin Fortunes. nytimes.com. 16 августи 2021 санҷида шуд.
  17. Bitcoin vs Litecoin for 2021. comparebrokers.co. 16 августи 2021 санҷида шуд.
  18. Table Of Contents. developer.bitcoin.org. 16 августи 2021 санҷида шуд.
  19. Why Governments Are Afraid of Bitcoin. investopedia.com. 16 августи 2021 санҷида шуд.
  20. Out of control and rising: why bitcoin has Nigeria’s government in a panic. theguardian.com. 16 августи 2021 санҷида шуд.
  21. Currency and control: why China wants to undermine bitcoin. theguardian.com. 16 августи 2021 санҷида шуд.
  22. Bitcoin Comes Under Senate Scrutiny. telegraph.co.uk. 16 августи 2021 санҷида шуд.
  23. FBI Says It's Seized $28.5 Million In Bitcoins From Ross Ulbricht, Alleged Owner Of Silk Road. forbes.com. 16 августи 2021 санҷида шуд.
  24. Exclusive: Nearly 4 Million Bitcoins Lost Forever, New Study Says. telegraph.co.uk. 16 августи 2021 санҷида шуд.
  25. A decade of cryptocurrency: from bitcoin to mining chips. telegraph.co.uk. 16 августи 2021 санҷида шуд.