Бриллиант

Бриллиант ( фр. Brillant – дурахшон, тобон), алмосе, ки дар натиҷаи тарошу сайқал шакли мах­суси ҷи­лои табииро гирифтааст. Ба бриллиант аз рӯйи системаи «4С» баҳо медиҳанд: cut (сайқалдиҳӣ), сlarity (тозагӣ), co­lor (ранг) ва carat (вазн).

Шарҳи таърихӣ

Усулҳои аввалини коркард хеле ибтидоӣ буданд: яке аз паҳлӯҳои сангро месоиданд ва сайқал медоданд. Соли 1465 Лодевик ван Беркем, заргари дарбори Дюки Бургундия, нахустин тарзи тарошидани алмосро бо номи «гул» (rose cut) ихтироъ кард. Дар тӯли асрҳои зиёд заргарон барои ёфтани тарзи беҳтарини тарошидани алмос — тарзе, ки инъикоси комили дохилии нурро дар дохили санг таъмин намояд — заҳмат мекашиданд.Соли 1961 Арпад Надь, ки дар ин соҳа 13 сол фаъолият дошт, тарзи нави тарошидани алмос — тарошиши профилӣ (ё тарошиши «Принцесса»)-ро ихтироъ кард. Солҳои охир ин шакли хоси алмос хеле маъмул гардидааст.

Унсурҳои алмосӣ

Ҳарчанд алмосҳо пас аз тарошидан шаклҳои гуногун мегиранд, ҷузъиёти намуди зоҳирии онҳоро метавон ба таври дақиқ тасниф ва тавсиф кард. Алмоси бо тарошиши гирд ва дорои панҷоҳу ҳафт рӯй (Kr-57) барои ин мақсад беҳтарин намуна ба шумор меравад, зеро он ин хусусиятҳоро хеле равшан нишон медиҳад.

Дар чунин алмос ду қисми асосиро ба таври возеҳ фарқ кардан мумкин аст: «тоҷ» ва «павильон», ки бо «камар» (ё ҳалқаи миёнӣ) аз ҳам ҷудо шудаанд. Камар ҳамчун як навъ тасмае амал мекунад, ки қисмҳои болоӣ ва поёнии алмосро аз ҳам ҷудо месозад ва ҳамчун нуқтаи сохтории васлкунӣ хизмат мекунад, ки тавассути он алмос маъмулан дар дохили ҷавоҳирот устувор карда мешавад.Қисми болоии санг (тоҷ) дорои як сатҳи калони болоӣ — ба اصطلاҳ «миз» (table) — мебошад, ки дар сатҳи мувозӣ бо камар (girdle)-и санг ҷойгир аст. Аз «миз» ҳашт сатҳи хурди болоӣ (маъруф ба «сатҳҳои ситорашакл» ё star facets) сарчашма гирифта, бо ҳашт сатҳи асосии тоҷ пайваст мешаванд.

Дарҳол дар паҳлӯи камар (girdle) шонздаҳ рӯи (facet)-и ҷуфтшуда ҷойгиранд, ки сохтори умумии қисми болоии алмосро пурра мекунанд. Қисми поёнии алмос (pavilion) ба самти поён тӯл кашида, аз бисту чор рӯй иборат аст. Шонздаҳ рӯй ва ҳашт рӯйи асосии қисми поёнӣ дар як нуқта — кюлет (нуқтаи нӯги поёнии алмос) — ба ҳам мепайванданд.

Нигар низ

Алмос.

Адабиёт

• Бриллиант // Боз — Вичкут. — Д. : СИЭМТ, 2014. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2026, ҷ. 3). — ISBN 978-99947-33-46-0.