Залзали Розӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Залзали Розӣ
Залзали Розӣ
Санаи таваллуд

727

Зодгоҳ

ш. Рай

Санаи марг

814 Бағдод

Касб(ҳо)

мусиқидон,навозанда

Залзали Розӣ (машҳур ба Мансури Залзал, Залзали Форс, с. тав. 727, Рай, с.ваф. 814, Бағдод), навозанда, мусиқидон , оҳангсози форс-тоҷик, зодаи Рай. Яке аз пешоҳангон, муассисони мактаби мусиқии илмии Бағдод (Фарҳангистони ҳунари Бағдод ). Мусиқиро дар зодгоҳаш аз падараш, ки аз донандагони мусиқии замони Сосониён (222-651) омӯхт. Барбатнавозиро аз навозандагони Хуросону Мовароуннаҳр омӯхта ва дар сози барбат (уд) ба мартабаи устоди барбат, таҷдидгари ин соз ва ихтироъкори пардаи Залзал (дар уд) шӯҳрат дорад. Равия, сабки бостонии барбатнавозиро аз Ҷавонияи Форс (672-761) омӯхта, бештар дар замина ва такяи анъаноти иҷроию эҷодии қадимаи мардумони эронӣ кор ва эҷод мекард, дар мактаби ҳунарии Бағдод ҳам сабк, усули пешиниёнро бо тозакориҳои иҷроию эҷодӣ идомаю таълим медодааст. Арабҳо сабки ӯро «ат-тарикат-ал-қадимат», «Ат-тарикат-ал-аҷамия», «Ат-тарикат-ал-фаҳлизӣ» (Борбадӣ) ном бурдаанд. Дар манобеи хаттии арабизабон (Исфаҳонӣ, «Китоб-ал-оғонӣ» ва ғ.) низ аз ноқилони ба устувори сабки бостонӣ (эронӣ) будани З. Р. ахбори зиёде собит шудааст. Залзали Розӣ бародар-зодаи завҷаи Исҳоқи Мавсилӣ (эронитабор, муассиси Фарҳангистони ҳунари Бағдод 742-804) буд, ба маркази хилофати Аббосиён Бағдод даъват шуда, дар боргоҳи Ҳоррунаррашид (786-804), ал-Маъмун (813-833) хидмат кардааст. Дар ҳамкорӣ бо Иброҳими Мавсулӣ зумраи зиёди ромишгарони эронитабору ғайраро дар фарҳангистони Бағдод тарбия намуда, Иброҳим ба ҳунари нотакрори барбатнавозиаш рашк мебурд. Сабки эҷодию иҷроии Залзали Розӣ дар маркази хилофат тарафдорони зиёде пайдо карда (Юнуси Форс, Муҳризи Форс, Нашити Форс, Исҳоқи Мавсилӣ ва ғ.) ва идома ёфт. Ӯ ашъори форсиро ба арабӣ баргардонида, рӯи онҳо оҳангҳо месохта, дар сози барбат (уд) тағйироти ҷиддии торию пардавӣ

Адабиёт[вироиш]

  • Дарвешалии Чангӣ, Рисолаи мусиқӣ, Р:7005-111, ИВАН Уз. ССР;
  • Раҷабов А. Афкори мусиқии тоҷик дар асри 12-15, Душанбе, 1989;
  • Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ.1, Душанбе, 1988.[1]

Ҳамчунин нигаред[вироиш]

Сарчашма[вироиш]

  1. Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - с. 72 ISBN 978-99947-49-13-3