Лагос
| Шаҳр | |||||
Лагос | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Lagos / Èkó | |||||
 | |||||
|
|||||
| 6°27′ с. ш. 3°24′ в. д.HGЯO | |||||
| Кишвар | Нигерия | ||||
| Роҳбар | Babajide Sanwo-Olu[d][1] ва Rilwan Akiolu[d] | ||||
| Таърих ва ҷуғрофиё | |||||
| Таъсис | 1472 | ||||
| Масоҳат | 1171 км² | ||||
| Баландии марказ | 10 м | ||||
| Минтақаи замонӣ | UTC+1:00 | ||||
| Аҳолӣ | |||||
| Аҳолӣ | ≈15 000 000 тан (2023) | ||||
| Забони расмӣ | инглисӣ | ||||
| Шиносаҳои ададӣ | |||||
| Пешшумораи телефон | +234 010 | ||||
| Нишонаи почта | 100001–112005 | ||||
|
|
|||||
| lagosstate.gov.ng | |||||
|
|
|||||
 Парвандаҳо дар Викианбор | |||||
.svg)
Лагос (ба йорубоӣ: Èkó) — бузургтарин шаҳри Нигерия ва яке аз бузургтарин шаҳрҳои Африқо ва ҷаҳон буда, маркази иқтисодию молиявии кишвар ва маркази иёлати Лагос мебошад.[2] То соли 1991 Лагос пойтахти Нигерия буд; пас аз он пойтахт ба Абуҷа кӯчонида шуд. Шаҳр дар соҳили Уқёнуси Атлас, дар атрофи кӯли соҳилии Лагос воқеъ аст; шумораи аҳолии минтақаи метрополитении он аз 15 миллион нафар мегузарад ва Лагос яке аз сераҳолитарин агломератсияҳои ҷаҳон ба ҳисоб меравад.[3]
Таърих
[вироиш | вироиши манбаъ]Лагос ҳамчун маҳалли аҳолинишини йорубоӣ бо номи Эко (Èkó) ба вуҷуд омадааст; дар асрҳои XV–XVI он зери таъсири Империяи Бенин қарор дошт. Португалиҳо онро «Лагос» (ба маънои «кӯлҳо», ба шарафи шаҳри Лагоси Португалия) номиданд. Дар асрҳои XVIII–XIX шаҳр ба яке аз марказҳои асосии савдои ғуломон табдил ёфт.[2]
Соли 1851 флоти Британияи Кабир шаҳрро тӯпборон кард ва соли 1861 Лагос ҳамчун колонияи Британия замима гардид; баъдтар он маркази колонияи Лагос, сипас Нигерияи Ҷанубӣ ва пас аз соли 1914 пойтахти тамоми Нигерия шуд. Пас аз ба даст овардани истиқлол дар соли 1960 шаҳр босуръат калон шуд; 12 декабри соли 1991 пойтахт расман ба Абуҷа кӯчонида шуд, вале Лагос ҳамчун маркази иқтисодии кишвар ба рушди худ идома дода, ба шаҳри азимтарин табдил ёфт.
Ҷуғрофия ва иқлим
[вироиш | вироиши манбаъ]Лагос дар соҳили Уқёнуси Атлас, дар замини пастхами атрофи кӯлҳо ва ҷазираҳо (ҷазираи Лагос, ҷазираи Виктория, Икойӣ, нимҷазираи Леккӣ) ва ҳамчунин дар хушкии муқимӣ (Икеҷа — маркази иёлат, Сурулере, Ябо ва ғ.) ҷойгир аст. Баландии он аз сатҳи баҳр ҳамагӣ якчанд метр буда, шаҳр ба обхезӣ ва баландшавии сатҳи баҳр осебпазир аст. Иқлими Лагос тропикии намнок буда, ду мавсими боришот дорад.
Аҳолӣ
[вироиш | вироиши манбаъ]Бино бар арзёбиҳои гуногун, аҳолии минтақаи метрополитении Лагос аз 15 то зиёда аз 20 миллион нафарро ташкил медиҳад, ки онро яке аз сераҳолитарин шаҳрҳои ҷаҳон мегардонад; аҳолии иёлати Лагос расман тақрибан 14 миллион нафар аст.[3] Шаҳр ниҳоят зуд меафзояд.
Лагос аз ҷиҳати ҳайати аҳолӣ хеле гуногун аст: дар баробари йорубоиҳо намояндагони ҳамаи халқҳои Нигерия ва Африқои Ғарбӣ зиндагӣ мекунанд; забонҳои англисӣ, йорубоӣ ва пиҷини нигериягӣ паҳн шудаанд, аз ҷиҳати дин масеҳият ва ислом густариш ёфтаанд.
Иқтисод
[вироиш | вироиши манбаъ]Лагос иқтисоди бузургтаринро дар миёни шаҳрҳои Африқо дорад. Дар шаҳр соҳаи молия ва бонкдорӣ (Биржаи саҳомии Нигерия), бандарҳои Апапа ва Тин-Кан (серкортарин дар Африқои Ғарбӣ), саноати нафту газ, саноати коркард, телекоммуникатсия ва саноати кино — «Нолливуд» — мутамарказ шудаанд. Дар маҳаллаи Ябо экосистемаи стартапҳои технологӣ ташаккул ёфтааст; дар соҳил шаҳраки нави Эко-Атлантик сохта мешавад.
Нақлиёт
[вироиш | вироиши манбаъ]Лагос гиреҳи асосии нақлиётии Нигерия мебошад. Фурудгоҳи байналмилалии Муртала Муҳаммад серодамтарин фурудгоҳи кишвар аст; бандарҳои Апапа ва Тин-Кан бузургтарин дар минтақа мебошанд. Дар шаҳр системаи роҳи оҳани шаҳрӣ (хатти Кабуд — соли 2023, хатти Сурх — соли 2024), системаи автобусҳои тезрафтор ва парромҳо амал мекунанд; Пули Сеюми Хушкӣ (Third Mainland Bridge) яке аз дарозтарин пулҳои Африқо аст. Шаҳр бо роҳбандиҳои вазнин («go-slow») машҳур аст.
Фарҳанг ва маориф
[вироиш | вироиши манбаъ]Лагос маркази фарҳангии Нигерия мебошад; шаҳр зодгоҳи мусиқии «афробитс» аст (Фела Кутӣ услуби «афробит»-ро бунёд кард; имрӯз Уизкид, Бёрна Бой, Давидо ва дигарон машҳуранд) ва маркази саноати кинои «Нолливуд». Дар шаҳр Театри миллӣ, Майдони Тафава Балева, Галереяи санъати Найк, Маркази ҳифзи табиати Леккӣ ва Донишгоҳи Лагос фаъолият мекунанд; ҷашни ниқобпӯшии «Эё» ва соҳилҳои шаҳр (Таркуа-Бей, Элегушӣ) маъруфанд.
Нигаред низ
[вироиш | вироиши манбаъ]Эзоҳ
[вироиш | вироиши манбаъ]- ↑ https://governor.lagosstate.gov.ng/
- 1 2 Lagos — Encyclopædia Britannica
- 1 2 Иёлати Лагос — сомонаи расмии давлатии иёлат
