Мамнӯъгоҳи табиӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search

Мамнӯъгоҳи табиӣ (заповедник) гуфта маконеро меноманд, ки дар он ҳамаи омилҳои табий - олами наботот, олами ҳайвонот, дарёю кулҳо дар ҳолати табий ҳифз карда мешаванд.

Шарти асосии ташкили мамнӯъгоҳ ҳифз, нигаҳдорй ва баркарор кардани экосистемаҳои табий мебошад. Дар мамнуъгоххо тамоми кисмхои замин дар шакли аслиаш нигох дошта мешаванд. Дар мамнӯъгоҳҳо шикор, чаронидани чорво, буридани дарахтон, чамъоварии растанихо, истехсол ва коркарди сарватхои табий, гаштугузори одамхо ба чуз гузаронидани корхои илмию тадкикотй манъ аст. Мамнӯъгоҳҳо дар байни чорабинихои умумии ҳифзи табиат ҷои муҳимро ишгол мекунанд. Мавзеъҳое (калонҳачм ва хурд), ки дар ихтиёри мамнӯъгоҳҳо ҳастанд, пурра ва доимй аз ихтиёри хоҷагихо баромада, бо сарватхояшон ба тобеияти онхо гузаронда мешаванд. Мамнӯъгоҳ ин лабораторияи илмии табиӣ мебошад. Ҳамаи мавзеъхои ҳифзкунанда ва ҳифзшаванда - шакли ҳифзи табиии давлатй мебошад. Ҳамчунин бояд донист, ки мамнуъгох мавзеъро дар бар мегирад, ки мувофики конун, урфу одат ё таомул хифз карда мешавад. Мамнӯъгоҳҳо, вобаста ба вазифаашон, чанд намуд доранд: мамнӯъгоҳҳои биосферавй, давлатӣ, байналмилалӣ, сарҳадӣ, пурра, таҷрибавӣ, таърихӣ, хотиравӣ ва экологӣ.

Шумораи умумии мамнӯъгоҳҳо дар сайёра дар айни замон ба 2850 (танҳо дар ИМА зиёда аз 1615) адад расидааст. Дар собиқ Иттиҳоди Шуравй, ки масоҳаташ 1/6 қисми хушкии сайёраро ташкил медод, зиёда аз 140 мамнӯъгоҳ фаъолият дошт ва масоҳати умумиашон ба 10990130 га мерасид. Ҳоло дар Россия 56, Узбекистан 11, Қазоқистон 6, Туркманистон 6, Қирғизистон 6 ва Тоҷикистон 4 мамнӯъгоҳ вуҷуд доранд.[1]

Эзоҳ[вироиш]

  1. М. Дарвозиев, И. Сафаров. Экология. Китоби дарсӣ. -Душанбе: "Ирфон", 2015, - с. 132-133