Моҳиҳо

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search

Моҳиҳо дар кулу обанборҳои гуногуни Тоҷикистон 47 намуди моҳиҳо во мехуранд, ки ба 11 оилаи моҳиҳо мансубанд. Солҳои охир шарқи дур боз ду намуди (амури сафед ва гуримоҳиҳои ало) оварда шудааст. ҳоло ин моҳиҳоро дар хавзҳои сунъи, ки дар заминҳои кишти зироати ҳочагии кишлок нобоб сохтаанд, бо муваффакият парвариш мекунанд.

Мохихо чунин хайвоноти сутунмухрадоранд , ки ба хаёти оби дар дарёю обанборхои шириноб ва оби бахрхо мутобикат шудаанд . Дар онхо то охири хаёташон галсамахо хамчун узви нафасгири боки мемонанд.Чогхои харакаткунанда ва бокувват доранд . Скелаташон сахт буда , аз бофтаи устухон , тагояк ва кисман устухону тагояк иборат аст. Дили духонаги ва як доираи гардиши хун доранд . Танаашон бо пулакчахо пушида шудааст . Болхои шиноварии чуфт ва ток доранд . Мохихо чудочинса мебошанд , бордоршавии тухмашон дар об мегузарад . Намудхои зиндазой низ доранд.Дар замони хозира зиёда аз 25 ҳазор намуди гуногуни мохихо дар обхои руйи замин васеъ пахн шудаанд.Мохихо 500 млн сол кабл аз ин дар оби ширин ба вучуд омадаанд ва ба оби шури бахру укёнусхо гузаштанд . Дар кулу дарёхои Точикистон 81 намуди мохихо зиндаги мекунанд , ки ба 16 оила мансубанд . Мухити зисти мохихо хеле васеъ ва гуногун мебошанд . Вобаста ба мухити зист ва омилхои гуногунтаъсири он мохихо гуногунхел мешаванд . Дар бахр аз хама бештар белугахо , тосмохихо, камбалхо , равганмохихо, шурмохихо ва амсоли инхо зиндаги мекунанд.Бисёр намуди мохихо ба зиндагии каъри бахри мутобик шудаанд.Бадани ин мохихо одатан пахн буда,пулакчахои тана надоранд,рангашон тирагун аст ва болхои шиновариашон тагйир ёфтааст.

Баъзе намуди мохихо растанихоро мехуранд ва дар байни растанихо панох шуда , худро аз душман мухофизат мукунанд. Дар дарёхои кухии Точикистон ,ки оби хунук ва тозаю шаффоф доранд , бештар гулмохи , ширмохи , лаккамохи , капурва загорамохи зиндаги мекунанд.

Танаи мохихо дукмонанд ва шоро мебошад , ки ба мухити об мувофик аст.Кисми пеши тана борик,миёна гафстар буда , дар кисми дум борик шуда меравад,ки ин шакли тана муковимати обро дар вакти харакат кардан кам мекунад. Тана ба кисми сар,тана ва дум чудо мешавад ,ки бо хамдигар ба таври яклухт пайваст шудаанд . Дар кисми нугтезшудаи пеши сар дахон чойгир шудааст . Дар кисми болотари сар як чуфт сурохии бини аён аст , ки ба узви шомма алока дорад . Дар ду пахлуи сар як чуфт чашми калон чойгир аст , ки тавассути онхо мохихо ашёи дар наздик чойгирбударо ба осони дарк мекунанд. Хамаи мохихо болхои шиновари доранд ва онхо гуногунанд . Хангоми шинокуни ахамият ва мавкеи мухим доранд . Хар як боли шиновари аз пардаи нозуки пуст иборат аст,ки онро дар байн устухонхои сихмонанд рост нигох медоранд . Хангоми васеътар чой иваз кардани устухонхои сихмонанд пусти байни онхо таранг кашида шуда , сатхи боли шиновари васеъ мешавад . Боли тахтапушти мохихо шаклан ва микдоран вобаста ба намуди мохихо гуногун мешавад . Дар нуги дум боли шиноварии дупарраи дум ва дар кисми поёнаш боли шиноварии назди макъад чой гирифтааст . Хамаи ин болхои номбурда болхои шиноварии токанд . Мохихо инчунин болхои шиноварии чуфт хам доранд . Болхои шиноварии чуфти сарисинаги дар зери тана чойгир шудаанд . Хангоми ба пеш харакат кардан боли шиновари накши асосиро мебозад . Тавассути болхои шиноварии чуфт мохихо ба тарафи чапу рост мегарданд , ба поён ё ки боло мебароянд , ба пеш охиста – охиста харакат мекунанд ва мувозинатро нигох медоранд . Болхои шиноварии тахтапушт ва макъад хангоми ба пеш харакат кардан ва ё ба як тараф гаштан ба мохихо холати устувори мебахшанд . Танаи мохихо одатан бо пулакчахои устухони пушида шудаанд.

Тарафи пеши хар як пулакча ба болои пулакчахои дигар фуру хобидааст . Чунин пушиши пуст мохиро аз таъсироти механики нигох медорад ва ба хар харакати мохи монеъ намешавад. Баробари калоншавии мохи пулакчахо низ хачман калон мешавад ва аз руйи халкахои дар пулакча хосилшуда синну соли мохиро муайян кардан мумкин аст.

Нигаред[вироиш]