Нахӯдхӯрак

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Нахӯдхӯрак
Bruchus pisorum01.jpg
Таснифоти илмӣ
Номи илмии байналмилалӣ

Гамбусаки нахӯд (лот. Bruchus pisorum), нахӯдхӯракҳашараи зараррасон аз оилаи донхӯракҳо.

Тавсифоти умумӣ[вироиш]

Дарозиаш 6 мм, танаш байзашакл, рангаш сиёҳи ҷилодор. Болаш рахҳои каҷи сафедча, синааш доғи сафеди секунҷа, зери шикамаш нақши салибмонанд дорад. Бехи мӯйлабҳо, банди аввали пойҳои пеш, панҷа ва буғуми пойҳои миёнааш зарди сурхтоб аст. Тухмаш зарди каҳраборанг, дар рӯйи дон хуб менамояд. Дарозии кирминааш 5-6 мм; рангаш зардтоб. Нахӯдхӯрак дар Тоҷикистон бисёр аст. Фақат ба нахӯд осеб мерасонад.

Тарзи зиндагӣ[вироиш]

Соле як бор афзоиш карда, ҳангоми гулшукуфти нахӯд гарду гулбарги онро мехӯрад. Нахӯдхӯрак ба ғилофаки хоми нахӯд то 35 тухм мемонад. Давраи тухмгузорӣ, одатан, то 15 рӯз давом мекунад. Умуман, гамбусакҳои модина дар тӯли ҳаёташон 170—200 тухм мегузоранд. Кирминаҳои нахӯдхӯрак пӯсти ғилофакро сӯрох карда, мағзи донро мехӯранд. Дар даруни дон чанд кирмина ҷой мегирад, вале фақат яктои онҳо инкишоф меёбад. Рушди баъдии кирминаҳо дар дохили дони нахӯд мегузарад (тақр. 35-40 рӯз). Миёнаҳои август зоча ба гамбусак табдил ёфта, зимистонро андаруни дон мегузаронад. Нахӯди зарардида барои истеъмол ва кишт кор намеояд.

Тадбирҳои мубориза[вироиш]

  • кишти зуди тухмии солим; дар давраи гулшукуфт камаш ду бор (баъди ҳар 8-10 рӯз) пошидани доруҳои заҳрнок — инсектитсидҳо (метафос, хлорофос ва ғ.);
  • бетаъхир ғундоштани ҳосил;
  • шудгори амиқи замин;
  • тоза ва безарар кардани хирманҷойҳо;
  • қаблан бо газ ва аэрозол дезинфексия кардани анбор;
  • бо хлорпикрин, дихлорэтан, бромиди метил, металлилхлорид дуд додани нахӯд;
  • як моҳ пеш аз кишт ба нахӯди тухмӣ пошидани дусти 12-фоизаи гексахлоран (2-3 кг/т) ё нафталин (1-2 кг/т);
  • дар мошинҳои махсус аз маҳлули намак (тақр. 3 кг намаки ош ё 8 кг селитраи аммиак ба 10 л об) гузаронда тоза кардани нахӯди сироятёфта.

Эзоҳ[вироиш]

Адабиёт[вироиш]

  • Муҳиддинов С. М. Энтомологияи умумӣ. Д., 1999;
  • Муминов Н. Н., Баева В. Г., Назиров В. О насекомых Таджикистана. Д., 2000;
  • Муҳитдинов С. М. Курси мухтасари энтомологияи кишоварзӣ. Д., 2009.

Сарчашма[вироиш]