Пизишкии гувориш

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search

Пизишкии гувориш[1], гастроэнтероло́гия (аз юн.-қад. γαστήρ, γαστρός — меъда + юн.-қад. ἔντερον — рӯда + юн.-қад. λόγος — илм) — фасли бемориҳои дарунӣ, ки сохт, вазифа, бемории узвҳои ҳозима, усулҳои ташхиси беморӣ, табобат ва пешгирии онҳоро меомӯзад.

Таърих[вироиш]

Бемориҳои аъзои ҳозима аз қадим маълуманд. Ҳанӯз Буқрот доир ба парҳезшифоӣ ақидае баён карда буд, ки он дар инкишофи Гастроэнтерология аҳаммияти калон дошт. Яке аз фаслҳои «Ал-Қонун»-и Абуалӣ ибни Сино ба меъда ва ҳолатҳои он бахшида шудааст. Дар он оид ба бемориҳо ва хуншории сурхной, мизоҷи меъда, офатҳои меъда, ки ғайримизоҷианд, бадмизоҷӣ, дард ва нотавонии меъда, офатҳо ва заъфи гувориш, дуруштӣ ва сахтии меъда, хун қай кардан маълумоти ҷолиб мавҷуд мебошад. Абуалӣ ибни Сино дар робита ба ҳолати ҷигар низ бисёр масъалаҳои муҳимро шарҳ додааст. Ақидаҳои ӯ дар баёни ташреҳи ҷигар, бемориҳои ҷигар ва муолиҷаи онҳо, чизҳои барои ҷигар зиёнкор, заъф ва суддаҳои ҷигар, сабабҳои хурдии ҷигар ва ғ. то имрӯз моҳияти хешро гум накардаанд.

Гастроэнтерология ҳамчун илм дар натиҷаи таҳқиқоти олимони австриягӣ К. Рокитанский, фаронсавӣ Ш. Крювеле ва дигарон (нимаи аввали асри 19) дар соҳаи анатомияи эътилолӣ ва ба низом даровардани бисёр бемориҳои аъзои ҳозима (захм ва саратони меъда, сиррози ҷигар ва ғ.) ба вуҷуд омад. Дар ривоҷу равнақи Гастроэнтерология олимони фаронсавӣ Р. Лаэннек, Ж. Делафуа, В. Ш. Гико ва диГастроэнтерология саҳми назаррас гузоштанд. Баъди дар амалия истифода шудани зондҳои ғафс (1867; олими олмонӣ А. Кусмаул) ва борик (1911; духтури олмонӣ М. Эйнхорн ва амрикоӣ В. Лайон) барои таҳқиқи амиқи фаъолияти меъда ва бемориҳои роҳҳои талха шароити мусоид фароҳам омад. Рушду инкишофи усулҳои рентгенологӣ барои муқаррар сохтани иллатҳои аъзои ҳозима мусоидат намуданд. Корбасти усулҳои таҳқиқи асбобӣ, яъне гастроскопия, эзофагоскопия, лапароскопия, ректороманоскопия, радиоиндикатсия, колоноскопия, радиотелеметрия ва ғ. имкониятҳои ташхисотро дар соҳаи Гастроэнтерология афзун намуданд. Дар пешрафти Гастроэнтерология саҳми олимони рус ва шӯравӣ — И. П. Павлов, С. П. Боткин, М. П. Кончаловский, М. И. Певзнер, А. Л. Мясников, Е. М. Тареев, Н. В. Коновалов, А. С. Логинов, В. Т. Ивашкин ва дигарон низ назаррас аст.

Дар Тоҷикистон[вироиш]

Дар Тоҷикистон гастроэнтерология ба маънои ҳақиқӣ баъди ташкили пажӯҳишгоҳи махсус, ки дар Иттиҳоди Шӯравӣ нахустин буд, ташаккул ёфтааст. Соли 1965 дар заминаи шуъбаи клиникии Ин-ти тибби кишварӣ Институти гастроэнтерология таъсис дода шуд. Олимони он бисёр масъалаҳои Гастроэнтерология-ро мавриди таҳқиқ қарор доданд. Бо кӯшиши гепатологҳои ҷумҳурӣ усули биопсияи сӯзании ҷигар ба роҳ монда шуд, ки комёбии бузург буд. Саҳми гастроэнтерологҳои тоҷик дар таҳқиқи иллати ҷигар ва бемориҳои вирусии он, майзадагӣ, бемории санги талхадон, бактерияи Helicobacter pylori ва амрози қисми болоии узвҳои ҳозима низ арзанда аст. Дар беморхонаҳои ш-ҳои Душанбе, Хуҷанд, Истаравшан, Кӯлоб, Норак, Турсунзода ва ғ. шуъбаҳои махсуси гастроэнтерологӣ фаъолият доранд. Дар ҷумҳурӣ аз соли 1990 маҷаллаи «Проблемы гастроэнтерологии» ба табъ мерасад.

Эзоҳ[вироиш]

  1. Пизишкии гувориш чист? Маънои пизишкии гувориш(тоҷ.). vazhaju.com. Вожаҷӯ. 7 июли 2020 санҷида шуд.

Адабиёт[вироиш]

  • Мансуров Х. Х. Успехи гастроэнтерологии в Советском Таджикистане//Наука и техника, № 10. 1972;
  • Мансуров Х. Х. Очаговые заболевания печени./Дар кит.: Руководство по гастроэнтерологии. Варшава, 1978;
  • Мак Н., Питер Р. Секреты гастроэнтерологии. М., 2005;
  • Мансуров Х. Х., Мироджов Гастроэнтерология К., Мансурова Ф. Х. Клинические очерки по гепатологии и гастроэнтерологии. Д., 2006;
  • Мироджов Гастроэнтерология К., Рахимов М. Хронический гепатит и цирроз вируса D. Д., 2014.


Сарчашма[вироиш]