Хушдоман

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search

Хушдоман (форсӣ: خوش دامن) модарзан; модаршавҳар.[1] Дар бораи хушдоман ва келин дар байни мардуми тоҷик қиссаву ривоятҳои зиёде дида мешавад.

Заҳр ва позаҳр[вироиш]

Духтаре бо ҷавоне издивоҷ карду муқими хонаи шавҳар шуд. Аммо ӯ ба сарзанишу маломатҳои хушдоманаш тоб наовард ва нақшаи аз хушдомани бад халос шуданро кашид. Дар наздикии онҳо як дӯсти падараш бо гиёҳфурӯшӣ машғул буд. Ба назди ин мард омаду матлабро изҳор кард: - Ман дигар наметавонам бо ин хушдомани бадкирдор зиндагӣ кунам. Ба ҳар як кору суханам эрод мегирад. Қариб мондааст, ки аз ақл бегона шавам. Мехоҳам, ки дар ин кор Шумо ба ман кӯмак кунед. Ман ҳаққи хизмати Шуморо, ҳар чӣ қадар ки хоҳед, медиҳам. - Ман чӣ хел метавонам ёрӣ расонам? – пурсид гиёҳфурӯш. Зани ҷавон ҷавоб дод: - Мехоҳам заҳре омода кунед, ки ба таомаш андозаму аз дарду ғами ӯ якбора озод шавам. Гиёҳфурӯш дуру дароз фикр карду гуфт: - Майлаш, ман ба ту кӯмак мекунам. Аммо ту бояд ду чизро ҳатман ба назар гирӣ: Аввалан, ту наметавонӣ хушдоманатро зуд заҳролуд карда кушӣ, чунки ҳама ба осонӣ мефаҳманд, ки ин кори туст ва аз ту қасос мегиранд. Ман ба ту гиёҳҳоеро медиҳам, ки ӯро на якбора, балки оҳиста-оҳиста мекушанд. Дар ин сурат ҳеҷ кас пай намебарад, ки ин кори туст. Сониян, барои он ки тамоми шубҳаро аз сари худ дур кунӣ, ту бояд аз ҳамин рӯз муносибататро бо хушдоманат ба куллӣ дигар кунӣ. Қаҳру ғазабро аз сарат дур кун, ба ҷойи баҳудаю беҳуда ранҷидан ӯро дӯст дор, гуфтаҳояшро иҷро кун, ба ҳама суханҳояш бо нармӣ ҷавоб деҳ. Сабру тоқатро пеша кун. Дар он сурат ҳеҷ кас гумон намекунад, ки кушандаи хушдоман ту ҳастӣ. Зани ҷавон розӣ шуд, ба гиёҳфурӯш арзи сипос кард, гиёҳҳоро гирифту ба хона баргашт. Ӯ ҳар рӯз ба хӯроки хушдоман аз он гиёҳҳо каме илова мекард. Дар баробари ин, акнун ба ҳамаи суханҳои хушдоманаш гӯш медод, аз қаҳру ғазаб худдорӣ мекард. Рӯзе ба хона ба муносибати маросиме занҳо ҷамъ шуданд. Зани ҷавон ба меҳмонон аз таҳти дил хизмат мекард. Ногоҳ дар паси дар суҳбати занҳоро шунид: хушдоманаш хушҳолона ба занҳо келинашро таъриф мекард, мегуфт, ки мисли духтараш дӯст медорад ва ҳамеша аз даргоҳи Худованд дуои нек мекунад, ки писару келинаш хушбахт бошанд. Зани ҷавон ҳис кард, ки ӯ ҳам хушдоманашро мисли модари худ дӯст доштааст. Дарк кард, ки муносибати хушдоман бо ӯ хеле хуб шудааст. Пас аз чанде боз ба назди марди гиёҳфурӯш омаду бо илтиҷо гуфт: - Амакҷон, аз даргоҳи Худованд илтиҷо мекунам, илтимос, хушдоманамро аз заҳре, ки ҳар рӯз медодам наҷот диҳед. Ман ӯро куштан намехоҳам! Ӯ беҳтарин хушдоман аст, ман ӯро мисли модарам дӯст медорам. Марди гиёҳфурӯш табассуме карду гуфт: - Парешонхотир нашав, ман ба ту ҳеҷ гуна заҳр надодаам. Он чизе ки ман дода будам, хӯришҳое буданд, ки хӯрокро болаззат мекарданд. Заҳр дар мағзи сари ту буд, акнун ту худат аз он раҳо ёфтӣ.(Беҳтарин масалҳо ва ривоятҳои мардуми ҷаҳон)[2]

Пайвандҳои беруна[вироиш]

  1. Хушдоман
  2. Ривоят «Заҳр ва позаҳр»