Аломатҳои астрономӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search

Аломатҳои астрономӣ — ишораҳои шартии Офтоб, Моҳ, сайёраҳо ва дигар ҷирмҳои осмонӣ, инчунин бурҷҳои дувоздаҳгона, шакли сайёраҳо, авзои Моҳ ва ғайра, ки дар адабиёти доир ба астрономия ва тақвимҳо ба сифати сурати рамзӣ истифода мешаванд. Аксари аломатҳои астраномӣ дар давраҳои қадим ба вуҷуд омадаанд. Дар асарҳои астрономии олимони тоҷики асрҳои миёна ду намуди ишораҳо вомехӯранд: аломатҳо ва ҳарфҳои алифбои арабӣ. Абурайҳони Берунӣ (973—1048) дар «Китоб-ут-тафҳим ли авоили саноат-ит-танҷим» («Китоб доир ба фаҳмондани аввали санъати илми нуҷум») барои ишораи Офтоб, Моҳ ва сайёраҳо аломатҳои зеринро истифода кардааст:

Аҳмади Дониш (1826—1897) дар «Манозир ул-кавокиб» («Манзараи ситораҳо») барои ишораи Офтоб, Моҳ, сайёраҳо, бурҷҳои дувоздаҳгона ва ҳодисаҳои астрономӣ як ё ду ҳарфи охирини он истилоҳро истифода кардааст.

Аломатҳои ситораву сайёраҳо:

  • Шамс — ﺱ
  • Қамар — ﺭ
  • Миррих — ﺥ
  • Аторуд — ﺩ
  • Муштарӣ — ﻯ
  • Зӯҳра — ﻩ
  • Зуҳал — ﻝ
Аломатҳои ҳодисаҳои астрономӣ:
  • қирон — ﻥ
  • эҳтироқ — ﻕ
  • тасдис — ﺱ ﺩ
  • таслис -ﺙ
  • тарбиъ — ﻉ
  • таҳвил — ﻞﻳ
  • муқобала — ﻪﻟ
  • меҳтариқа — ﻪﻗ
  • явм — ﻡ
  • лайл — ﻝ
  • найира — ﻩ
  • рос — ﺲ ﺍ
  • занаб — ﺐ ﻧ
  • истиқомат — ﺖ ﻤ
  • руҷъат — ﺖ ﻋ
  • шараф — ﻒ
  • танозири явмӣ — ﻢ ﻆ
  • танозири матлаӣ — ﻡ ﻃ
  • ҳубут — ﻄ

Стандарти умумиҷаҳонии Юникод[вироиш | вироиши манбаъ]

Аз соли 1991 барои ишораи аломатҳо стандарти умумиҷаҳонии Юникод (англис Unicode) қабул карда шудааст. Истифодаи ин стандарт имкон медиҳад, ки аломатҳои гуногуни алифбоҳо ба рамзҳо баргардон шуда, дар тамоми ҷаҳон як хел истифода шаванд. Ҳоло тибқи Юникод Аломатҳои астраномӣ. чунин ишора карда мешаванд.

Ном Аломат Рамз дар Юникод Рамз дар HTML
комета U+2604 &9732;
Офтоб U+2609 &9737;
Офтоб U+263C &9788;
восходящий узел U+260A &9738;
нисходящий узел U+260B &9739;
соединение U+260C &9740;
противостояние U+260D &9741;
Ситора U+2605 &9733;
Затмение U+2600 &9728;

Аломатҳои Моҳ[вироиш | вироиши манбаъ]

Ном Аломат Рамз дар Юникод Рамз дар HTML Тасвир
Чоряки якум U+263D ☽ First quarter moon
Чоряки охир U+263E ☾ Last quarter Moon
Моҳи нав 🌑 U+1F311 🌑 Moon phase 0.svg
Чоряки якум 🌒 U+1F312 🌒 Moon phase 1.svg
Чоряки якум 🌓 U+1F313 🌓 Moon phase 2.svg
Чоряки якум 🌔 U+1F314 🌔 Moon phase 3.svg
Моҳи пурра 🌕 U+1F315 🌕 Moon phase 4.svg
Чоряки охир 🌖 U+1F316 🌖 Moon phase 5.svg
Чоряки охир 🌗 U+1F317 🌗 Moon phase 6.svg
Чоряки охир 🌘 U+1F318 🌘 Moon phase 7.svg
Доси Моҳ бидуни мушаххасот 🌙 U+1F319 🌙 Sunset crescent moon symbol.svg
Моҳи нав «бо рӯй» 🌚 U+1F31A 🌚
Чоряки якум «бо рӯй» 🌛 U+1F31B 🌛
Чоряки охир «бо рӯй» 🌜 U+1F31C 🌜
Моҳи пурра «бо рӯй» 🌝 U+1F31D 🌝

Аломатҳои сайёраҳо[вироиш | вироиши манбаъ]

Ном Аломат Рамз дар Юникод Рамз дар HTML Тасвир
Уторид U+263F &9791; Меркурий
Зӯҳра U+2640 &9792; Венера
Замин 🜨 U+1F728 &128808; Земля
U+2641 &9793; Земля (альтернативный символ)
Миррих U+2642 &9794; Марс
Муштарӣ U+2643 &9795; Юпитер
Зуҳал U+2644 &9796; Сатурн
Уран U+26E2 &9954; Уран
U+2645 &9797; Уран
Нептун U+2646 &9798; Нептун
U+2BC9 &11209; Нептун
Ном Аломат Рамз дар Юникод Тасвир
Церера U+26B3 Ceres symbol (fixed width).svg
Паллада U+26B4 Pallas symbol (fixed width).svg
Юнона U+26B5 Juno symbol (fixed width).svg
Веста U+26B6 Vesta symbol (fixed width).svg
Плутон U+2BD3 Плутон
U+2647 Плутон
Хирон U+26B7 Chiron symbol.svg

Эзоҳ[вироиш | вироиши манбаъ]

Сарчашма[вироиш | вироиши манбаъ]