Гитор

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Гитор
Нигора
Маводди созанда maple wood[d] ва mahogany wood[d]
Ҷоизаҳо
Playing range image
Depicted by Guitar Hero[d]
Hornbostel-Sachs classification 321.322-5
Қисман монанд ба electro-acoustic chordophones[d]
Commons-logo.svg Парвандаҳо дар Викианбор

Гитор (англ. guitar), гитара (аз юн.-қад. Kitharaкифара, ситра) — сози мусиқии торӣ, ки ба гурӯҳи созҳои удмонанд мутааллиқ аст. Бо нохун ё мизроб навохта мешавад.

Он аз қуттии садобарории мудаввари дарозрӯя иборат буда, ду тарафи паҳлуяш ба шакли камон ба дарун фурӯхамида аст ва ба қисми болоии он дастаи дарозу васеи пардаҳои филиззидор (одатан 19-24 парда) пайваст шудааст. Рӯи қуттии гитор сӯрохи гирди садобарор дорад.

Таърих[вироиш]

Ба гитор аввалҳо зеҳ мекашиданд, баъдтар торҳои филиззӣ ва сунъиро истифода бурданд. Дар асри 13 дар Испания гиторе машҳур гардид, ки 4 тори ҷуфт дошт. Дар асри 17 дар Итолиё ва дигар мамлакатҳои Аврупо, инчунин Амрико гитор и 5-тора (ҷуфт) бо номи «гитори испанӣ» маъмул шуд. Гитор дар Аврупо махсусан дар миёнаи асри 18 машҳур гардид. Дар ин давра ба ҷои 5 тори ҷуфт 6 тори яккаро истифода мебурданд. Дар нимаи дуввуми асри 18 дар Русия ва Лаҳистон истифодаи гитори 7-тора («гитори русӣ») ба расмият даромад. Гитори 7-тораи русӣ бо «ре», «сол», «си»-и октаваи калон, «ре», «сол», «си»-и октаваи хурд ва «ре»-и октаваи якум ҷӯр шуда, дастааш 19 пардаи филиззӣ дорад. Нотаҳояш дар мифтоҳ (калид)-и скрипка сабт шуда, аз навишт як октава паст садо мебарорад. Диапазонаш аз «ре»-и октаваи калон то «ре»-и октаваи хурдро дар бар мегирад. Баъдтар гиторҳои бисёртора (ба торҳои иловагии басӣ) маъмул гардиданд. Гиторҳои андозаашон хурд (гитори терсия, гитори кварта) низ мавҷуданд. Гитор ҳамчун сози якканавозӣ ва ҷузъи ансамбли камеравӣ истифода мешавад. Аксар барои ҳамовозӣ вақти сурудхонӣ ба кор мебаранд. Дар як қатор мамлакатҳо чун сози халқӣ эътироф шудааст. Барои гитор скрипканавози машҳур Н. Паганини ва композиторони машҳури асри 20 М. де Фаня (Испания), Э. Вила Лобос (Бразилия) ва дигарон асарҳо навиштаанд. Дар байни гитаранавозони барҷастаи ҷаҳон номҳои М. Ҷулиани (Итолиё), Ф. Сор, Ф. Таррега, А. Сеговия (Испания), М. Л. Анидо (Аргентина), А. О. Сихра, М. Т. Висотский, М. Д. Соколовский, А. Иванов-Крамской (Русия) машҳуранд.

Дар асри 20 чанд навъи гитор (гавайӣ ва ҷазӣ)-ро ихтироъ карданд. Ҳангоми навохтани гиторҳои гавайӣ ва ҷазӣ аз қувватафзои барқӣ истифода мекунанд. Гитор дар мусиқии миллӣ ва эстрадии тоҷик солҳои 40-50 асри 20 ворид шуда, имрӯзҳо яке созҳои дӯстдоштаи ҷавонон ба ҳисоб меравад ва дар ҳамаи ансамблу гурӯҳҳои эстрадӣ истифода мешавад.

Эзоҳ[вироиш]

Адабиёт[вироиш]

  • Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. — Душанбе: Аржанг, 2019. — С.97-98. — 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2