Гулбазм

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search

Гулбазм — як навъ маҳфили шеърхонӣ, ки дар базми ҷашни арӯсии тоҷикон дар шакли мусобиқа, байни ҷавонписарону ҷавондухтарон барпо мегардад. [1] Дар гулбазм иштирокчиён ҳатман дар даст гулеро ҳамчун рамз барои интихоби ҳариф мегиранд. Равиши ин маҳфил чунин аст: баъди гузаштани як ё ду силсилаи сурудхонӣ бо хоҳиши ҷавонон ровӣ гулеро ба даст гирифта, бо мисраҳои маъмулии зерин гулбазмро оғоз менамояд.

Гулбазм муҳаббатгаҳи ёрон бошад,
Аз ёр ба ёр шеърборон бошад.
Донандаи абёту сухан бурд кунад,
Мағлуб шавад, ҳар он кӣ нодон бошад.

Сипас дар зери навои шӯхи асбоби мусиқӣ, рақскунон гулро ба ягон ҷавондухтар месупорад. Духтар низ баъди гирифтани гул рақскунон ба назди баландгӯяк омада, байт ё таронае дар васфи гул, ишқ, ҷавонӣ, ё дар васфи домоду арӯс хонда, гулро ба ягон ҷавон медиҳад. Одатан духтарон кӯшиш менамоянд, ки дар ин ҳолат, ҷавонони нисбатан боодобу шеърдонро интихоб намоянд. Ҷавон ҳам айнан ҳамин амалро иҷро намуда, таронаи худро ё дар васфи духтари гулдода, ё ин ки дар васфи маҳбубаи худ, ки шояд дар ҳамон ҷо ҳузур дорад, мехонад. Ҳамин тариқ, тахминан дар ҳаҷми 15-20 дақиқа, ҳатто баъзан то як соат гул даст ба даст гузаштан мегирад ва дар охир, ё ровӣ, ё ягон нафари дигар бо байти ҷамъбастии:

Гула мондем болои бом,
Гулбазма кардем тамом.

гулбазмро ба анҷом мерасонад. Гулбазм як навъи нави изҳори муҳаббати дилдодагон мебошад ва маҳз аз ҷониби ошиқон андешида шудааст. Дар маҳфили гулбазм намунаҳои тарона, рубоӣ, дубайтӣ, байт ва ҳатто баъзан пораҳои ғазал қироат мешаванд, ки хусусияти фолклорӣ доранд. Масалан:

Гулбазм шуду ба дасти ман гул додӣ,
Садбарги шукуфтаву сунбул додӣ.
Гулҳои туро ба дасти мардум додам,
Эй кош, ба ҷои гул ба ман дил додӣ.[2]

Адабиёт[вироиш]

  • Аминов А. Таҳлили баъзе хусусиятҳои анъанаи гулбазм // Ахбори АИ ҶТ, №2, 2009. с. 180-184;
  • Раҳимов Д. Фолклори тоҷик. Д., 2009.

Нигаред[вироиш]

Пайвандҳо[вироиш]

Эзоҳ[вироиш]

  1. Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /Natioal list of intangible cultural hertage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ – Душанбе: «Аржанг» 2016, – С. 93
  2. Мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар Тоҷикистон / Мураттиб: Д. Раҳимов; муҳаррир Ш.Комилзода. – Душанбе: Эр-Граф, 2017. – С. 100. – 280 с.