Дастовардҳои селексионӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search

Дастовардҳои селексионӣ — навъи наботот ва ё ҳайвоноти хонагй, ки бо роҳи интихоби сунъӣ ба даст оварда мешавад. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Қонун «Дар бораи дастовардҳои селексионии зироатҳо аз 4 ноябри соли 1995 қабул карда шудааст. Меъёрҳои қонуни номбаршуда танҳо ба фаъолияти селексионй дар соҳаи зироаткорй татбиқ карда мешаванд. Навъи зироат бо нишонаҳое муайян карда мешавад, ки ин гурӯҳи зироатҳоро аз зироатҳои ботаникй бо яке аз нишонаҳо фарқ мекунонад. Дастоварди селексионй бояд чунин нишонаҳоро доро бошад:

  1. нав бошад, яъне то лаҳзаи пешниҳод намудани дархост барои гирифтани патент барои тухмй ё зироат, барои истифода дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ё мамолики дигар дода нашудааст;
  2. фарқият, яъне аз дигар навъҳои мавҷудаи растаниҳо ва дастовардҳои
  3. селексионӣ фарқ мекунад;
  4. ҳамҷинсй, яъне навъи растаниҳо бояд ба ҳамдигар монанд бошанд;
  5. устуворй, яъне тагйирнопазир будани онҳо дар давоми солҳои тӯлонй.

Дастоварди селексионй танҳо объекти моликияти зеҳнӣ набуда, балки предмете мебошад, ки воқеан вуҷуд дорад. Ба ин сифат дастоварди селексионй ба сифати объекти ҳуқуқи моликияти хусусй ё давлатй баромад карда метавонад. Тартиби бақайдгирии дастоварди селексионй бо моддаи 10 Қонун пешбинй шудааст. Муаллиф дар асоси шартномаи литсензионӣ ҳуқуқи истифодабарии дастоварди селексиониро бо музд ё бемузд ба шахси дигар дода метавонад. Захираи давлатии озуқа дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои қонеъ гардонидани талаботи мардуми кишвар ба роҳ монда шудааст. Дар гузариш ба муносибатҳои бозаргонй низоми дурусти ташаккул ва ғункунии захираҳои озуқавории давлатӣ ҳамчун як фишанги таъсиррасонии бозор интихоб гардидааст. Ташаккулёбни захираҳои давлатии озуқа тавассутн низоми контрактатсия ба амал бароварда мешавад, ки мавҷудияти сохтори махсуси танзнмку нанда ва таҳлилкунандаи инкишофи муносибатҳои бозаргониро тақозо менамояд. Танзими давлатии ин самт бо фишангҳои иқтнсодй, аз қабили хариди давлатии маҳсулоти кишоварзӣ ба фондҳои захираи озуқаи давлатӣ, амалиётҳои давлатии гарав бо маҳсулоти асосии кишоварзӣ, усулҳои муқаррар намудани нархҳои кафолатнок, нархҳои хариди давлат ва ғайра амалӣ карда мешавад. Дар ин самт танзнми давлатии муносибатҳои шартномавиро низ қайд кардан лозим аст. Давлат шартномаҳои намунавиро оид ба харид, маҳсулотсупории маҳсулоти кишоварзй, гарави он, иҷрои маҳсулоти озуқа ба фондҳо ва захираҳои марказӣ ва маҳаллии давлатӣ тасдиқ мекунад. [1]

Нигаред[вироиш]

Манбаъ[вироиш]

  1. Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М.А. - Душанбе: ЭР-граф, 2009. - с. 145-146