Иридий

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Иридий, 77Ir
Pieces of pure iridium
Иридий
Талаффуз/ɪˈrɪdiəm/ (i-RID-ee-əm)
Номи дигарiridium
Намуди зоҳирӣсафеди нуқрагун
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(Ir)192.217(2)[1]
Иридий дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон
Rh

Ir

Mt
осмийиридийплатина
Рақами атомӣ (Z)77
Гурӯҳгурӯҳи 9
Даврдаври 6
Блокd-блок
Категорияи элемент  Металли гузаранда
Конфигуратсияи электрон[Xe] 4f14 5d7 6s2
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд2, 8, 18, 32, 15, 2
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМсахт
Нуқтаи гудозиш2719 K ​(2446 °C, ​4435 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш4403 K ​(4130 °C, ​7466 °F)
Зичӣ (наздик ба ҳ.х.)22.56 гр/см3
ҳангоми моеъ будан (дар н.г.)19 гр/см3
Ҳарорати гудозиши хос41.12 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос564 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ25.10 Ҷ/(мол·К)
Буғи сершуда
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 2713 2957 3252 3614 4069 4659
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ−3, −1, 0, +1, +2, +3, +4, +5, +6, +7, +8, +9[2]
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: 2.20
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 880 кҶ/мол
  • 2-юм: 1600 кҶ/мол
Радиуси атомэмпирикӣ: 136 пм
Радиуси ковалентӣ141±6 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Иридий
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣface-centered cubic (fcc)
Face centered cubic crystal structure for иридий
Суръати овоз thin rod4825 м/с (дар 20 °C)
Васеъшавии ҳароратӣ6.4 µm/(m·K)
Гармигузаронандагӣ147 W/(m·K)
Муқобилияти нисбӣ47.1 nΩ·m (дар 20 °C)
Тартибории магнитӣпарамагнетик </ref>
Таъсирпазирии магнитӣ+25.6·10−6 см3/мол (298 K)[3]
Модули Юнг528 ГПа
Модули ғеҷонидан210 ГПа
Модули чандирии ҳаҷмдор320 ГПа
Коэффисиенти Пуассон0.26
Сахтии Моос6.5
Сахтии Виккерс1760–2200 МПа
Сахтӣ аз рӯи Бринелл1670 МПа
Рақами CAS7439-88-5
Таърих
Discovery and first isolationСмитсон Теннант (1803)
Изотопҳои асосии иридий
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
188Ir синт 1.73 d ε 188Os
189Ir syn 13.2 d ε 189Os
190Ir syn 11.8 d ε 190Os
191Ir 37.3% собит
192Ir syn 73.827 d β 192Pt
ε 192Os
192m2Ir syn 241 y IT 192Ir
193Ir 62.7% собит
193mIr syn 10.5 d IT 193Ir
194Ir syn 19.3 h β 194Pt
194m2Ir syn 171 d IT 194Ir
| пайвандҳо
77
Иридий
192,22
4f145d76s2

Ири́дий (лот. Iridium) — унсури кимиёвӣ бо шумораи атомии 77 дар системаи даврии унсурҳои кимиёвии Д. И. Менделеев. Иридий — металли ниҳоят сахт, душворгудохташаванда ва сафеди нуқрагуни гурӯҳи платина. Иридий зичии баланди танҳо бо унсури кимиёвии осмий муқоисашаванда дорад. Яъне металли вазнинтарин ба шумор меравад.

Эзоҳ[вироиш]

  1. (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  2. Wang, Guanjun (2014). «Identification of an iridium-containing compound with a formal oxidation state of IX». Nature 514 (7523): 475–477. doi:10.1038/nature13795. PMID 25341786. Bibcode2014Natur.514..475W.
  3. Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4.