Кадмий

Кадмий, ₄₈Cd
Кадмий
Талаффуз	/ˈkædmiəm/ (KAD-mee-əm)
Номи дигар	cadmium
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(Cd)	112.414(4)
Кадмий дар ҷадвали даврӣ
	нуқра ← кадмий → индий
Рақами атомӣ (Z)	48
Гурӯҳ	гурӯҳи 12
Давр	даври 5
Блок	d-блок
Категорияи элемент	Металли гузашташуда, alternatively considered a метали гузаранда
Конфигуратсияи электрон	[Kr] 4d10 5s2
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд	2, 8, 18, 18, 2
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМ	сахт
Нуқтаи гудозиш	594.22 K (321.07 °C, 609.93 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш	1040 K (767 °C, 1413 °F)
Зичӣ (наздик ба ҳ.х.)	8.65 гр/см3
ҳангоми моеъ будан (дар н.г.)	7.996 гр/см3
Ҳарорати гудозиши хос	6.21 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос	99.87 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ	26.020 Ҷ/(мол·К)
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ	−2, +1, +2 (a mildly basic oxide)
Электроманфиият	Ҷадвали Полинг: 1.69
Қувваҳои иондоршавӣ	1-ум: 867.8 кҶ/мол ; 2-юм: 1631.4 кҶ/мол ; 3-юм: 3616 кҶ/мол ; ;
Радиуси атом	эмпирикӣ: 151 пм
Радиуси ковалентӣ	144±9 пм
Радиуси Ван дер Ваалс	158 пм
	Color lines in a spectral rangeХатҳои спектрии Кадмий
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣ	hexagonal close-packed (hcp)
Суръати овоз thin rod	2310 м/с (дар 20 °C)
Васеъшавии ҳароратӣ	30.8 µm/(m·K) (дар 25 °C)
Гармигузаронандагӣ	96.6 W/(m·K)
Муқобилияти нисбӣ	72.7 nΩ·m (at 22 °C)
Тартибории магнитӣ	диамагнетик
Таъсирпазирии магнитӣ	−19.8·10−6 см3/мол
Модули Юнг	50 ГПа
Модули ғеҷонидан	19 ГПа
Модули чандирии ҳаҷмдор	42 ГПа
Коэффисиенти Пуассон	0.30
Сахтии Моос	2.0
Сахтӣ аз рӯи Бринелл	203–220 МПа
Рақами CAS	7440-43-9
Таърих
Кашф ва ҷудогузории аввалин	Karl Samuel Leberecht Hermann and Friedrich Stromeyer (1817)Хатои ибора: Аломати нуқтагузории шинохтанашуда "ё"
Номгузорӣ аз тарафи	Friedrich Stromeyer (1817)
Изотопҳои асосии кадмий
IT	113Cd
	дидан; баҳс; вироиш; \| пайвандҳо

Кадмий ба гурӯҳи металлҳои рангаи камёб дохил мешавад. Номаш аз истилоҳи юнонӣ «kadmeia» гирифта шуда, маънояш -маъдани руҳ аст. Металли мулоими нуқрагун буда, тобиши осмонӣ, зичии баланд (8,65 г/см³) ва бо осонӣ дар 321,1⁰С гудохта шуда, дар , 766,5°С меҷӯшад. Пайвастагиҳои заҳролуд дорад (аминокислотаҳо ва ғайра). Аз ин сабаб кадмий кам истеҳсол мешавад. Чун маводи рупушкунандаи болои металлҳо ва аккумуляторҳои барқӣ (Ni-Cd, Pb-Cd, Ag-Cd, Hg-Cd) кам истифода мешавад. Ба миқдори кам (20%) ба ҷойи пигмент (CdS, CdSe ва ғайра), дар таркиби хӯлаҳо (10%) барои кафшеркунӣ, маводи нимноқилҳо, люминофорҳо барои унсурҳои расмтайёркунӣ, батареяҳои офтобӣ истифода мешавад. Нейтронҳои гармиро хуб қабулкунанда дорад, аз ин рӯ барои тайёр кардани стерженҳои танзимдароранда, барои реакторҳои атомӣ ва маводи аз шуоъҳои хавфноки нейтронӣ ҳифзкунанда истифода бурда мешавад. Пайвастагиҳояш заҳролуданд. Дорои 8 изотоп мебошад, ки дутоаш хосияти радиоактивиро дорад.

Адабиёт

Сбор и обработка вторичного сырья цветных металлов : Учебник для вузов по специальности "Металлургия металлов" / Г. А. Колобов, В. Н. Бредихин, В. М. Чернобаев. – М. : Металлургия, 1993. – 288 с.

Инҷоро ҳам бингаред

Ҷадвали даврии элементҳои химиявӣ

Ин химия мақолаи хурд аст. Бо густариши он ба Википедия кӯмак кунед.

↑ (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
↑ Lide, D. R., ed. (2005). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds". CRC Handbook of Chemistry and Physics (PDF) (86th ed.). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5.
↑ Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4.

[CIAAW2013-1] (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.

[2] Lide, D. R., ed. (2005). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds". CRC Handbook of Chemistry and Physics (PDF) (86th ed.). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5.

[3] Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4.

[1]

[2]

[3]