Манган

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Манган, 25Mn
A rough fragment of lustrous silvery metal
Манган
Талаффуз/ˈmæŋɡənz/ (MANG-gə-neez)
Номи дигарmanganese
Намуди зоҳирӣнуқрагуни метталӣ
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(Mn)54.938043(2)[1]
Манган дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон


Mn

Tc
хромманганоҳан
Рақами атомӣ (Z)25
Гурӯҳгурӯҳи 7
Даврдаври 4
Блокd-блок
Категорияи элемент  Металли гузаранда
Конфигуратсияи электрон[Ar] 3d5 4s2
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд2, 8, 13, 2
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМсахт
Нуқтаи гудозиш1519 K ​(1246 °C, ​2275 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш2334 K ​(2061 °C, ​3742 °F)
Зичӣ (наздик ба ҳ.х.)7.21 гр/см3
ҳангоми моеъ будан (дар н.г.)5.95 гр/см3
Ҳарорати гудозиши хос12.91 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос221 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ26.32 Ҷ/(мол·К)
Буғи сершуда
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 1228 1347 1493 1691 1955 2333
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ−3, −2, −1, 0, +1, +2, +3, +4, +5, +6, +7 (depending on the oxidation state, an acidic, basic, or amphoteric oxide)
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: 1.55
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 717.3 кҶ/мол
  • 2-юм: 1509.0 кҶ/мол
  • 3-юм: 3248 кҶ/мол
  • (бештар)
Радиуси атомэмпирикӣ: 127 пм
Радиуси ковалентӣLow spin: 139±5 pm
High spin: 161±8 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Манган
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣbody-centered cubic (bcc)
Body centered cubic crystal structure for манган
Суръати овоз thin rod5150 м/с (дар 20 °C)
Васеъшавии ҳароратӣ21.7 µm/(m·K) (дар 25 °C)
Гармигузаронандагӣ7.81 W/(m·K)
Муқобилияти нисбӣ1.44 µΩ·m (дар 20 °C)
Тартибории магнитӣпарамагнетик
Таъсирпазирии магнитӣ(α) +529.0·10−6 см3/мол (293 K)[2]
Модули Юнг198 ГПа
Модули чандирии ҳаҷмдор120 ГПа
Сахтии Моос6.0
Сахтӣ аз рӯи Бринелл196 МПа
Рақами CAS7439-96-5
Таърих
КашфКарл Шееле (1774)
Ҷудогузории аввалинЮҳан_Готлиб Ган (1774)
Изотопҳои асосии манган
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
52Mn синт 5.6 d ε 52Cr
β+ 52Cr
γ
53Mn trace 3.74×106 y ε 53Cr
54Mn syn 312.03 d ε 54Cr
γ
55Mn 100% собит
| пайвандҳо

Манган (лот. Manganum), Mn, элементи химиявии гурӯҳи VII ҷадвали Менделеев; рақами ат. 25, массаи ат. 54,9380; металли вазини сафеди нуқратоб. Манганро бори нахуст олими швед Ю. Ган с. 1774 дар натиҷаи гарм кардани омехтаи пиролюзит ва ангишт ҳосил намуд. Манган 0,1%-и қишри Заминро ташкил мекунад. Манган дар саноат бо усули электролиз, алоюминотермия ва электротермия ҳосил карда мешавад. Манган ва пайвастҳои он дар саноати металлургӣ, шишасозӣ, бофандагӣ ва ғ. истифода мегарданд. Ҳангоми бо пайвастҳои он кор кардан дар шакли гарду чанг, аэрозол ва буғ метавонад ба роҳи нафас ворид гардад. Пайвастҳои манган заҳрнок буда, ба силсилаи асабҳои марказӣ, ҷигар, шуш таъсири бад мерасонанд; бисёр аз пайвастҳои он боиси тағйироти патологӣ дар хун мешаванд. Барои пешгирии заҳролудӣ аз манган тоза нигоҳ доштани ҳавои ҷои кор, истифодаи респираторҳо, риояи қоидаҳои беҳдошти шахсӣ, пӯшидани либоси махсус муҳим аст.

Адабиёт[вироиш]

Сбор и обработка вторичного сырья цветных металлов : Учебник для вузов по специальности «Металлургия металлов» / Г. А. Колобов, В. Н. Бредихин, В. М. Чернобаев . — М. : Металлургия, 1993 . — 288 с.


Инҷоро ҳам бингаред[вироиш]

Commons-logo.svg
Викианбор has media related to:
  1. (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  2. Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4.