Оила

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи
Як оилаи амрикоӣ

Оила - дар забони руси "семья", дар забони англиси "family" ва дар забони турки "aile" аст.

Оила - ин ду ва зиёда шахсоне, ки бо ҳамроҳ нияти якҷоя зиндагони доран ва аз тарафи давлат ва дар назди Худованд ин ният тасдиқ карда шудааст. Одатан оила аз ду нафар иборат аст мард ва зан. Оила аз ҳама мухимтарин тарафи сохти ҷамоати инсони ва дар хама шакл дар боло меистад.

Нигаред[вироиш]

Дар Паёми имсолаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон масоили мубрами ҷомеаро мавриди баррасӣ ва таҳлил қарор дод.ки бисёр коршиносон ва мутахассисони варзидаи соҳаҳои гуногун иштирок намуданд. Дар паёми имсола Сарвари давлат чун як барномаи мукаммали тадбирҷӯй пешниҳод гардид ки баҳри ҳалли мушкилоти ҷомеа арзёбӣ гардидааст.. Сарвари давлат имсол бисёр масъалаҳо хеле ҷиддӣ таҳлил намуда барои татбиқи сиёсати имрӯзаи Ҳукумату давлати Тоҷикистон дар самти иҷтимоиёт, иқтисодиёт ва фарҳангу маориф дастуру супоришҳои мушаххас пешниҳод намуд.Ва инчунин соли 2015-ро «Соли оила» эилон намуд. Сарвари давлат масъалаи издивоҷи хешовандӣ, никоҳи барвақтӣ, маърифати оиладорӣ ва коҳиш додани пошхӯрии оилаҳои ҷавонро ҷиддӣ ба миён гузошта ,вобаста ба ин дастур имрӯзҳо дар ҳама корхонаю муассисаҳои давлатӣ маҳфилу чорабиниҳо доир гардида истодаанд.

--

-Оила мактаби аввалинест,ки инсон дар он тарбият мегирад,донишу малакаи рузгордониро аз худ мекунад ,ҳамзисти бо атрофиёнро меомузад ,ҳамунин фарзандон,ки ҳамаруза аз ин дабистон ,ки омузгоронаш падару модар мебошад таълим мегиранд.Таъсири оила ба инкишофи минбаъдаи шахсият ҳисагузор мебошад.

Ҳар як инсон аз хурди дар дил орзуи ҳаёти хубахтиро мепарварад вале баъри расидан ба ин орзуҳо марҳилаҳои гуногунро паси сар менамояд то ки ба озуҳо ҳадафрас бошад.Яке аз ин марҳилаҳои муҳими зиндаги бунёди оила мебошад .Ба ҳамагон маълумаст,ки оила рукни асосии чомеъа ба шумор рафта ,устувории он дар заминаи муҳаббат садоқат ,изату ҳурмат ва сабру тоқат имкон пазир аст.

Аммо на ҳама аз асрори зиндагии хушу осоиштаи оилави бохабаранд.Дар ин замина бояд бояд ҳар як шахс кушиш бар он намояд,ки то баҳри такмили дониш ва фаҳмиши худ оид ба нозукиҳои оиладори маълумоти наве дарёбад то ба устувории оилаи хеш мусоидат намуда пеши роҳи чудоиву хонавайрониро бигирад.

-Одатан афсона аз буду набуд оғоз мегардад ва бо ифодаи «онҳо ба муроду мақсадашон расидан ва хушбахт шудан» ба анчом мерасад.Ҳачанд зиндаги афсона нест ,вале моро мебояд ,ки саҳифаҳои умарамонро варақгардон намоем то бубинем,ки ҳаёти оилавии мо аз чи оғоз гардиду чи гунна чараён дорад ва дар оянда чи натичае медиҳад.

Назар кардан бар гузашта қадаме ба ояндаи нек мебошад.Агар дар гузашта ғаму андуҳ ва норасоиҳо бештар будан, ин мушкилиҳоро оромона таҳлил кардан зарур меояд.Аммо фаромуш набояд,кард,ки танҳо бо ёди гузашта зиндаги карда намешавад.Андешаҳои гузашта танҳо барои беҳтар намудани оянда лозим мегардад.

-Бирав зи тачрибаи рузгор баҳра бигир , -Ки баҳри даъфи ҳаводис туро ба кор ояд.

                            ( А.Рудаки  )

-Пас аз таҳлил кардани гузата ,ба хулосаи дуруст омаданамон лозим меояд.,ки тарки гузата кунему бар зиндаги назари нек биандозем.Мард бояд ҳамеша нотакрор азиз будани ҳамсарашро бо суханҳои пар аз лутфу меҳрубони ошкор созад..Мо набояд назари худро ба канбудиҳо балки ба зебогиҳо равона созем.Бадандеширо яксу гузорему хушбин ва хайрандеширо пешаи худ намоем..,зеро,ки ҳаёт начандон тулонист,ки онро сарфи зичкорию бадрафтори гузаронем.

-Агар бихоҳем,ки рузгори оилавиамон пур аз шодию хурсади бошад ,ба руи ғаму аламҳои гузата хат бикашему онро фаромуш намоем.Дар ин навбат ба саҳифаи зиндагиямон «Хамсарамро дуст медорам ва барои у чизеро дареғ намедорам» матраҳ намуда ,хушбахтии оиларо дар мадии аввал гузорем.

-Занҳо набояд ҳамсарони худро дар ру ба руи мушкили зиндаги танҳо гузоранд.Чунки онҳо дар як хонадон зиндаги мекунанду ба як болин сар мегузоранд. Ҳарду ду бояд зери як хушбахти имзо гузоранд.Фаромуш набояд кард,ки роҳо ба тай кардан ба охир намерасад ё инки куҳо ба баромадан …Оидаори низ як пайроҳаи пуршебу барозаст,ки дар он монияҳо пеш меоянд,вале аз дидани ин монияҳо ноумед шудан дар корн ест,балки саодате,ки дар охири роҳ моро интизораст аз бияндешем.

-Агар хоҳем,ки қиссаи рузгорамон бо хурсанди ва хушбахти ба анчом рассад,хаёли орзуҳои нек карданамон зарураст.

-Афсус ки дар замони кунуни вайроншавии оилаҳо чи дар миқёси чаҳон ва чи дар сатҳи Чумҳури зиёд ба назар мерасад.Аммо сабабҳои чудошавии оилаҳо гуногунанд,масалан нофаҳмии байни зану шавҳар ,дағалию зуровари дар оила ,хиёнати яке аз ҳамсарон ,танқисии модди ва дигар норасоию мушкилиҳои рузгор ,ки боиси хотима ёфтани ҳаёти оилави мегардад..

-Вале ногуфта намонад,ки агар сабабҳои чудошави ва ё барҳам додани ақти никоҳ гунонгун бошад, аммо ин фочиъа нохуш таъсири худро на танҳо ба зану шавҳар балки ба ҳаёти минбаъдаи фарзандон низ мерасонад.Аксари ин таъсирҳо манфи буда фарзандоне,ки шоҳиди чунин ҳодисаҳо мешаванд,марҳилаҳои гуногуни мукилиҳои руҳиро аз сар мегузаронанд.

-Духтару писари чавон пеш аз оила барпо намудан бсёр андеша мекунанд ,фикру мулоизаҳои ёру наздиконро ба инофбат мегиранд ,,чунки дар чунин маслаи муҳим ба як қарори дуруст оянд,то ин ки ба хатогие роҳ надиҳанд Баҳамин хотир боян ҳар як шахс пеш аз чудошавии худ дуруст ва амиқ фигр кунад то ба хатогие роҳ надиҳад

-Аз хотир набояд баровард ки чудошави чораи охирин буда ,ҳамсарон бояд дар ин бора чидди биандешанд,то ки баъдан пушамон нагарданд.Агар қарор дода бошед,ки чудо мешавед инро ба фарзандон дар кадом маврид ва чи гунна фаҳониданатон аҳамияти зиёд додан зарур меояд.Маҳз ҳамин масҳала барои чуфтҳо мушкилии бештар меорад,ки қарори додаи хешро чи на ба чигарбандон ошкор месозед сари ин масъала андеша кардан даркор.Пушида нест,ки ҳангоми чудошави ғаму андуҳ ва мушкилоти бештар бар души фарзандон мегардад.

-Пеш аз он ки қарори худро ошкор намоед,фарзандонро ба ин омода кардадан даркор .Падару модар бояд синусолми чигарбанди худо ба ин новбат гирифта ,ба тарзи сода ва суханҳои осонфаҳм сабаби чудошавиро фаҳмонад ва дигар чорае вучуд доштанашро эзоҳ диҳанд ва дар маврид аз бадгуию гунаҳгорсозии якдигар парҳез намоянд…

-Дар ҳолати чудо шудани оила дигар гун шудани амал ва рафтори фарзанд низ мумкинаст.Ӯ метавонад хашмгин,мардумгурезу канорачуй ва зудранчу бемуросо гардад. Махсусан ин руҳия дар фарзандни хурдсол ,ки бештарашон ба падару модар эҳтиёч доранд бараъло эҳсос карда мешавад. Хамзамон нафароне,ки сину солашон ба ҳаёти мустақилона расидааст,чудошавии падару модарро назар ба хурдсолон сонтар аз сар мегузаронанд.

-Суоле ба миён меояд,ки фарзанд дар вайрон шудани оила яке аз волидоро айбдор дониста нибат ба падар ё модар ҳиси бадбини пайдо мешавад, ки барои ин падару модар бояд биандешанд,ки таъсири манфии онҳо нисбат ба фарзандон камтар бигардад.

-Хамсарони чудошаванда бояд аз хотир набароранд,ки онҳо танҳо аз якдига чудо шуда истодаанд на аз фарзандон.Фарзандон ҳамеша ба навозишу муҳаббати волидайн эҳтиёч доранд.Ҳарчанд падару модар аз ҳам чудо бошанд,хам фарзандоро набояд аз лутфу меҳрубонии худ маҳрум созанд.

-Ҳангоми чудошавии падару модар бояд бо фарзанд дуруст рафтор кард дар ин марҳила аз дуруғи худри намуда ,ҳисси боварии фарзанро нашикастан лозимаст.Набояд фарзандротарафдори худ карда уро ҳамчун силоҳ истифода барем.

Хубахтии асилро танҳо дар оилаҳои худ бичуед.Муҳаббат ягона чизест,ки ба атто кардан   кам намегардад балки зам мешавад .Кушиш бар он кунед,ки зиндагиятон бо муҳаббату садоқат оғоз гардад ва бо умеди орзуҳои нек ба ончом рассад.Дар ҳаминчо барнома «Маърифати оиладори» ба анчом мерасад . 

Мухаммадчони Бозор Мухбири тв-Кулоб

      Оила шохутуни дунё зиндагит,  ки бинои боњашамати хонаводаро  бардуш дорад. Оре оила муќадастарин нињоди арзишманд дар њаёти инсони мебошад,ки бо гузашти  њар  лањзаву сонияњо  ва ё  моњо ,солњо  зинда мебонад ё нобут мегардад.Хушбати ягона чизетст,ки на ба њар кас муясар мегардад чун ,ки њаёт худ имтињони зиндагист .Зиндаги роњои пурпечу тобе зиёд   дорад ,роњи беохир гоње дар ин равиши роњ  ба мушкилие дучор мегардему аз дастамон кори дигаре барнамеояд .Пас чи бояд кард?Мегуянд меваи сабр ширинаст сабр кардан лозим то њама мушкилињо бартараф гардад.
     Тазотњои зиндаги ба њама кас маълумаст гоње  болидаруњи ва гоњи  дигар руњафтодаги .Пас ки сарнавишти инсон чунин бошад бояд чиро интизор бошем ?Ба пеш њаракат карданамон зарураст танњо  бо љањуду талош  ва кушишњои беохир.Инсоне,ки ба мањфуми зиндаги сарфањм намеравад њељ гоњ   лаъзати онро эњсос намекунад ,чунки паси њар як мувафќият фидокорие нињонаст .Агар њар яки мо ќадањои худро барои бењбудии зиндаги худ гузорем дар кутоњтарин муъдат мувафаќ хоњем шуд.
      Тарбияи њар як инсон сараввал аз оила оѓоз ёфта ,бинбаъд ташакул меёобад.Чун,ки оила нахустин чоест,ки фарзанди инсон дар он бавоя расида бо роњу равиши он шиносои пайдо мекунад.Агар дар оила  тарбия дуруст бароњ монда нашуда бошад ин муносибат дар раванди њаёти оилави идома меёбад .Бењуда нагуфтаанд:

Хишти аввал гар нињад меъмор кач, То ба охир меравад девор кач…

     Агар дар оила падару модар тарбияи дуруст дошта бошанд фарзандон ин амалро дида ба волидони худ  пайрави менамоянд.Президенти  Љумњурии Тољикистон Эмомали Рањмон соли 2015ро соли оила эълон намуд,ки падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд ва  омода намудани онњо ба њаёти мустаќилона  инчунин  дар бунёди оила солим  сањмгузор бошанд.
      Таёр намдудани љавонон ба њаёти мустаќилона  яке ќисматњои муњими тарбияи  маънави буда  ба масъалаи њаматарафа   инкишоф ёфтани  шахс  ёрии амали мерасонад.Аз баски оилаву оиладори масъалаи хеле муњимаст ,пањулуњои гуногуни онро олимони педагог,тиб,руњшиносон,чомеашиносон  мавриди омузиш ќарр доданд.Мањфумњои шараф ,виљдон , инсоф,рањм шавќт ,ќарзи инсони дар тафакурур рафтори  њар як шахми боодобу  мадани зоњир мегардад.Ин мањфумњоро аз хурди боят тарбия кард.Чунки њар як инсон бо чунин  хислатњо метавонад оиладори хуб шуда фарзандони нек  тарбия намояд. Мухаббати тарафайн шарти асосии ташкили оила буда,барои он кушишхои зиёде лозим аст.Ин кори душвор вакти зиёд,санчишу интизориро такозо мекунад..
      Оре,вакте ки ду чавони дилдода ба висоли якдигар  мерасанд,онхо ба кадри хамдигар расида,эхтироми хешу акрабояшонро ба чо оварданашон зарураст.Вале баъзан навхонадорон ба чи тавр пеш бурдани зиндаги сарфањм намеравад.Бояд њаёти оиладори чигуна оѓоз гардад?

Зиндаги тазодњои нонавиштаи худро дорад . Фарзанди инсон танњо барои бењбудии ояндаи зиндагии худ кушиш мекунад вале намедонад дар охир уро чи рузњо интизораст.Гоње мешавад,к ибо як сухани ночи зиндаги хароб гардад .Оила амсоли дарахти мевадињандааст агар он дарахтро боѓбон яъне падару модар нигоњубин накунад бо гузашти ваќт навтањояш мешикананду поймол мегардад.Вале сад афсус,ки баъзанд љавонон ба ќадри оилањои худ намерсаду онро ба хок яксон мекунанд.Шояд дар вайрон гардидани оила сабабе бошад?

Садо:Сабаби вайроншави оилањо?

Мегуянд зиндагии фазандоне,ки бо идораи волидон хонадор шудаанд чандон ширин намегузарад .Духтареро,ки падару модар бо хости худ ба шавњар додаанд ба таќдир тан дода ба шавњари номатлуб зиндагиро оѓоз мекунад .Мењр бастан ба шавњаре,ки њатто дар хаёлаш набуд барои духтари љавон душвораст .Илова бар ин мањз чунин шањарро барбоддињандаи бахти худ медонад ва нисбат ба у аз рузи азал дар дил кинаву адоват мепарварад.Зиндагии илавии писар низ њамчунин мегузарад.љавонписар низ њасарашро сабаби бадбахтии худ медонад.Ва дар њар ноомади рузгор ба якдигар таъна шуданаш мумкин,ки ман туро дуст надошта оиладор шудам.Вале бештари љавондухтарон сабаби асоси вайрон гардидани оилањои худро ин дахолат кардани хусуру хушдоманњои худро медонанд.Дар инљо саволе ба миён меояд,ки кадом волидайн вайрони оилаи фарзандашро мехоњад?

Умуман бедилињо дар оила сабаби мољроњои зиёд мегардад.Ва натиљњояш низ номатлубанд.Чи тавре,ки Мирзо Абдулќодири Бедил гуфтааст.

Љањонсӯз аст барќи кина, хӯш дор! Мабодо домани кас гирад инбор!

Ваќте,ки дар оила зану мард ба якдигар бо мењру муњаббат назар намекунанд ин алакай аз мољроњу муноќиша хабар медињад .Бархе аз занон сабаби муноќишањои оилавии хешро шавњарони худро рабт медињанд ва бархе аз мардон бошад бар акси њол шарњ медињанд.

Таваллуди фарзанд барои зану шавњари љавон ва хешовандони онњо хурсандии калон буда ,шубњае нест,ки барои хушбахтию мустаќкамии оила тавалуди фарзанд бисёр муњимаст.Фарзанд риштаи мењру муњаббати зану шавњарро мустањкам намуда маъулияти онњоро барои тарбия афсун мегардонад.Дар њаќиќат фарзанд давомдињандаи ному кори волидон буда идомадињандаи љамъияти инсони мебошад.Ба ин мазмун Њофизи бузурвор фармудааст:

Њар ки намирад он,ки дилаш зинда шуд ба ишќ, Сабт аст дар љаридаи олам давоми мо…

Дар хонаводае,ки хоњ падар ва ё хоњ модар муноќиша мебардорад њатман таъсираш ба фарзанд мерасад .Кудакон дар ин њолатњо худро руњафтодаву нохинљор њис менамоянд… Агар ҳаёти оиладори аз иззату эҳтиром, ғамхорию дилсузӣ ва якдигарфаҳмӣ оғоз гардад ҳеч гоҳ навхонадорон дар рафти зиндаги ба муноқишаҳо ру ба ру нахоҳан шуд . Хишти аввалини оилаи навин бояд аз муҳаббат, созгорӣ, сулҳҷӯёна ва бо маслиҳати калонсолон гузошта шавад. Дар ин роҳ чиди биандешед ва қадамҳои хешро бо эҳтиёту эътимод гузоред. То ба монияњо дучор наоед… муаллиф Муњаммадљони Бозор