Симин Беҳбаҳонӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Симин Беҳбаҳонӣ
Симини Халилӣ, баъд Симин Беҳбаҳони سیمین بهبهانی
سیمین بهبهانی - Simin Behbahani.jpg
Санаи таваллуд:

28 июн 1927(1927-06-28)

Зодгоҳ:

Теҳрон

Санаи марг:

19 август 2014(2014-08-19) (87 сол)

Маҳалли марг:

Теҳрон

Шаҳрвандӣ (табаият):
Навъи фаъолият:

шоир

Ҷоизаҳо:
Commons-logo.svg Парвандаҳо дар Викианбор

Симин Беҳбаҳонӣ (форсӣ: سیمین بهبهانی‎, 28 июни 1927 — 19 августи 2014, Теҳрон, Эрон) — шоир, яке аз номдортарин бонувони ғазалсарои Эрон.

Зиндагинома[вироиш]

Аз 14-солагӣ ба шеъргӯӣ пардохт. Нахустин ғазалаш соли 1941 дар рӯзномаи «Навбаҳор», ки бо мудирияти Маликушшуаро Баҳор интишор меёфт, чоп шуд. Нахустин маҷмӯаи ашъори Симин Беҳбаҳонӣ «Сетори шикаста» (1951) аксаран аз чаҳорпора иборат буд. Дар маҷмӯаҳои «Ҷойи пойи озодӣ» (1956), «Чилчароғ» (1957), «Мармар» (1963), «Растохез» (1973), «Хатте зи суръату оташ» (1982), «Дашти Аржанг» (1984), «Як даричаи озодӣ» (1996), «Яъне масалан, ин ки…» (2000) ва монанди онҳо таҳаввули тадриҷии маҳорати шоирии Симин Беҳбаҳонӣ ҳамчун як шоираи тавонои нимаи дувуми асри 20 ва даҳаи аввали асри 21-и Эрон ва ҳамаи форсизабонони ҷаҳон ҳувайдо мегардад. Шоира агарчи дар аксари анвои шеъри классикӣ, аз қабили қитъа, маснавӣ, дубайтӣ ва ғазал шеър мегӯяд, аммо ҳамчун шоири ғазалсаро муъруфияти бештар дорад.

Эҷодиёт[вироиш]

Дар эҷодиёти Симин Беҳбаҳонӣ нишебу фарозҳои шеъри нимаи дувуми асри 20 инъикос ёфтаанд. Тавре ки аз маҷмӯаҳои «Сетори шикаста», «Ҷойи пойи озодӣ» ва «Чилчароғ» ба назар мерасад, дар марҳалаи аввали эҷодиёти шоира мавзӯи беадолатиҳои иҷтимоӣ ва рӯзгори тираву тори мардуми заҳматкаши кишвараш дар шеъраш ҷойгоҳи намоён дорад. Аммо дар солҳои 60 асри 20 батадриҷ масоили фалсафию ирфонӣ, мақоми инсон дар Олами кабир, инсон ва Худо, ҷаҳони маънавию ботинии шахсӣ ва амсоли онҳо меҳвари асосии шеъри Симин Беҳбаҳонӣ қарор мегиранд ва ин ҳамаро ӯ дар ғазал баён мекунад. Шуҳрати беандозаи шоира низ маҳз дар эҷоди ғазалу ғазалвораҳояш аст. Бадарёин ҷиҳат ӯ дар байни ҳаводоронаш бо номҳои «Нимои ғазал» ва «Ғазалбону» маъруфу машҳур гаштааст. Аз ҷумлаи вижагиҳои ғазалиёти Симин Беҳбаҳонӣ дамидани рӯҳи замон дар пайкараи ғазал аст. Ӯ мекӯшад ба шеър тозагӣ диҳад ва онро аз кӯҳнагию шаклпарастӣ озод намояд. Ӯ тавонист ба ғазал вазнҳои тозае ворид намояд, ки минбаъд дигарон ба ин шева пайравӣ намоянд. Шеъри Симин Беҳбаҳонӣ дар ҳақиқат шеъри андешаву маънист ва аз назари сохтору бакоргирии орояҳои адабӣ низ қобили таваҷҷуҳ аст.

Симин Беҳбаҳонӣ илова бар ин ки ба назму насри куҳани форсӣ тасаллут дорад, бо адабиёти Ғарб, махсусан Фаронса, хуб ошност; аз ашъори шоирони ин сарзамин намунаҳое низ ба форсӣ тарҷума кардааст. Аз тарафи дигар, ашъори худи ӯ ба забонҳои англисӣ, фаронсавӣ, русӣ, ҳолландӣ, шведӣ ва ғ. тарҷума шудааст ва беш аз сад тан аз мунаққидону шоирону нависандагони Эрон дар бораи шеъри Симин Беҳбаҳонӣ нақду назарҳое навиштаанд. Намунае аз ашъори Симин Беҳбаҳонӣ:

Намунаи ашъор[вироиш]

Ситора дида фурӯ басту орамид, биё
Шароби нур ба рагҳои шаб давид, биё.
Зи бас ба домани шаб ашки интизорам рехт,
Гули сапеда шукуфту саҳар дамид, биё.
Шиҳоби ёди ту дар осмони хотири ман
Паёпай аз ҳама сӯ хатти зар кашид, биё.
Зи бас нишастаму бо шаб ҳадиси ғам гуфтам,
Зи ғусса ранги ману ранги шаб парид, биё.
Ба вақти маргам агар тоза мекунӣ дидор,
Баҳуш бош, ки ҳангоми он расид, биё.
Ба гомҳои касон мебарам гумон, ки туӣ,
Дилам зи сина бурун шуд, зи бас тапид, биё.
Наёмадӣ, ки фалак хӯша-хӯша Парвин дошт,
Кунун ки дасти саҳар дона-дона чид, биё.
Умеди хотири Симини дилшикаста туӣ,
Маро махоҳ аз ин беш ноумед, биё.

Осор[вироиш]

  • Сетори шикаста (1951)
  • Ҷои По (1954)
  • Чиҳил чароғ (1955)
  • Мармар (1961)
  • Растоxез (1971)
  • Хатте зи суръату оташ (1980)
  • Дашти Аржан (1983)
  • Коғазин ҷома (1992
  • Як даричаи озодӣ (1995)
  • Маҷмуъаи ашъор (2003)

Эзоҳ[вироиш]

Адабиёт[вироиш]

  • Наҷмонов Ф. Оҳангҳои иҷтимоӣ дар ашъори Симини Беҳбаҳонӣ// Маҷм. Восточная филология. Вып. 3. Д., 1974;
  • История персидской литературы XIX—XX веков. М., 1999;
  • Шеърдӯст А., Шеъри муосири Эрон. Д., 2012.

Эзоҳ[вироиш]

Сарчашма[вироиш]