Скандий

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Скандий, 21Sc
Scandium sublimed dendritic and 1cm3 cube.jpg
Скандий
Талаффуз/ˈskændiəm/ (SKAN-dee-əm)
Номи дигарscandium
Намуди зоҳирӣсафеди нуқрагун
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(Sc)44.955908(5)[1]
Скандий дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон


Sc

Y
калсийскандийтитан
Рақами атомӣ (Z)21
Гурӯҳгурӯҳи 3
Даврдаври 4
Блокd-блок
Категорияи элемент  Металли гузаранда
Конфигуратсияи электрон[Ar] 3d1 4s2
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд2, 8, 9, 2
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМсахт
Нуқтаи гудозиш1814 K ​(1541 °C, ​2806 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш3109 K ​(2836 °C, ​5136 °F)
Зичӣ (наздик ба ҳ.х.)2.985 гр/см3
ҳангоми моеъ будан (дар н.г.)2.80 гр/см3
Ҳарорати гудозиши хос14.1 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос332.7 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ25.52 Ҷ/(мол·К)
Буғи сершуда
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 1645 1804 (2006) (2266) (2613) (3101)
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ+1,[2] +2,[3] +3 (an amphoteric oxide)
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: 1.36
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 633.1 кҶ/мол
  • 2-юм: 1235.0 кҶ/мол
  • 3-юм: 2388.6 кҶ/мол
  • (бештар)
Радиуси атомэмпирикӣ: 162 пм
Радиуси ковалентӣ170±7 пм
Радиуси Ван дер Ваалс211 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Скандий
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣhexagonal close-packed (hcp)
Hexagonal close packed crystal structure for скандий
Васеъшавии ҳароратӣα, poly: 10.2 µm/(m·K) (at r.t.)
Гармигузаронандагӣ15.8 W/(m·K)
Муқобилияти нисбӣα, poly: 562 nΩ·m (at r.t., calculated)
Тартибории магнитӣпарамагнетик
Таъсирпазирии магнитӣ+315.0·10−6 см3/мол (292 K)[4]
Модули Юнг74.4 ГПа
Модули ғеҷонидан29.1 ГПа
Модули чандирии ҳаҷмдор56.6 ГПа
Коэффисиенти Пуассон0.279
Сахтӣ аз рӯи Бринелл736–1200 МПа
Рақами CAS7440-20-2
Таърих
Номгузорӣafter Scandinavia
ПешгӯикунандаДмитрий Менделеев (1871)
Кашф ва ҷудогузории аввалинLars Fredrik Nilson (1879)Хатои ибора: Аломати нуқтагузории шинохтанашуда "ё"
Изотопҳои асосии скандий
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
44m2Sc синт 58.61 h IT 44Sc
γ 44Sc
ε 44Ca
45Sc 100% собит
46Sc syn 83.79 d β 46Ti
γ
47Sc syn 80.38 d β 47Ti
γ
48Sc syn 43.67 h β 48Ti
γ
| пайвандҳо

Ска́ндий (лот. Scandium; бо аломати Sc ишора карда мешавад) — элементи зергурӯҳи иловагии гурӯҳи сеюм ва даври чорӯми системаи даврии элементҳои кимиёвӣ ба ҳисоб рафта рақами тартибиаш 21 аст. Моддаи соддаи скандий (рақами CAS: 7440-20-2) металли нуқрамонанди сафед буда, тобиши махсуси зард дорад. Дар ду навъи кристаллӣ вуҷуд дорад: α-Sc бо панҷараи гексагоналии шакли магний,β-Sc бо панҷараи ҳаҷман марказонидашудаи кубӣ, температураи гузариши α↔β 1336 °C. Скандий ба гурўҳи металлҳои нодир дохил мешавад. Аввалин бор дар нимҷазираи Скандинавия кашф шуда, номи он ҷойро гирифтааст. Компоненти асосии хулаҳои сабук буда, дорои 3,2 г/см3 зичӣ ва дар 15410С гудохта мешавад. Скандий истифодабарии васеъ дорад, барои хўлаҳои сабуке, ки дар варзиш барои тайёр кардани бейсбол, софтбол, қисмҳои эҳтиётии велосипедҳо, чангакҳои голфқапанда, арматураи хаймаҳо, дар соҳаи аслиҳасозӣ, таҳқиқотҳои металлургӣ, лампаҳои шиддатнокиашон баланд, электроника ва шуоъҳои лазерӣ кор фармуда мешавад. Ҳарчанд скандий элементи парешон набошад, ҳам бо силикатҳои оҳану магний (пироксенҳо, биотит ва амфиболҳо) омехтаи муқаррарӣ ва паҳншуда дорад, вале дар таркиби онҳо миқдори камро дар бар мегирад ва консентратсияи Sc2O3 аз 5 то 10 г/т-ро ташкил мекунад. Скандий дар Австралия, Хитой, Қазоқистон, Норвегия, Украина, Русия ва Мадагаскар захира дорад, ба шакли комплексӣ чун омехта истеҳсол мешавад. консентратсияи скандий дар оби баҳр 0,00004 мг/л мебошад. Скандий аз рӯи хосиятҳои кимиёвиаш ба алюминий шабоҳат дорад.

Адабиёт[вироиш]

Сбор и обработка вторичного сырья цветных металлов : Учебник для вузов по специальности "Металлургия металлов" / Г. А. Колобов, В. Н. Бредихин, В. М. Чернобаев . – М. : Металлургия, 1993 . – 288 с.

Инҷоро ҳам бингаред[вироиш]

Commons-logo.svg
Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи
Скандий дорад

 

  1. (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  2. Smith, R. E. (1973). «Diatomic Hydride and Deuteride Spectra of the Second Row Transition Metals». Proceedings of the Royal Society of London. Series A, Mathematical and Physical Sciences 332 (1588): 113–127. doi:10.1098/rspa.1973.0015. Bibcode1973RSPSA.332..113S.
  3. McGuire, Joseph C. (1960). «Preparation and Properties of Scandium Dihydride». Journal of Chemical Physics 33 (5): 1584–1585. doi:10.1063/1.1731452. Bibcode1960JChPh..33.1584M.
  4. Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4.