Уилям Гилберт

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Уилям Гилберт
англ. William Gilbert
William Gilbert 45626i.jpg
Таърихи таваллуд: 24 май 1544
Зодгоҳ:
Таърихи даргузашт: 30 ноябр (10 декабр) 1603[1][2] (59 сол)
Маҳалли даргузашт:
Кишвар:
Фазои илмӣ: физикдон ва пизишк
Алма-матер:
Commons-logo.svg Парвандаҳо дар Викианбор

Уилям Гилберт (англ. William Gilbert, 24 майи 1544, Кулчестер, Эссекс — 30 ноябри 1603, Лондон) — физикдон ва пизишки инглис, табиби дарбори малика Елизавета I ва Якови I.

Зиндагинома[вироиш]

Хатмкардаи коллеҷи Сейнт Ҷон ва Донишгоҳи Кембриҷ. Доктори илмҳои тиб (1569). Уилям Гилберт нахустин назарияи ҳодисаҳои магнитиро таҳия кардааст. Бори аввал ӯ тахмин кард, ки Замин магнити бузург аст. Ӯ дар таҷриба исбот кард, ки дар ҳолати магнитдор кардани кураи оҳанӣ он ба қутбнамо ҳамчун Замин таъсир карда, мавқеи ақрабаки онро дигар мекунад. Соли 1600 асари «Дар бораи магнит, ҷисмҳои магнитӣ ва магнити калон ‒ Замин»-ро нашр намуд, ки дар он таҷрибаи таҳқиқоти худ (600 таҷриба)-ро оид ба омӯзиши ҳодисаҳои магнитию электрӣ тафсир додааст. Уилям Гилберт исбот намудааст, ки магнит (оҳанрабо) дорои ду қутб ‒ шимолӣ ва ҷанубӣ буда, қутбҳои ҳамном аз ҳам тела мехӯранд, гуногунном бошад, ба ҳамдигар ҷазб мешаванд. Уилям Гилберт тахмин намудааст, ки қутбҳои магнитии Замин ба қутбҳои географии он мувофиқ меоянд. Ӯ муқаррар намудааст, ки бисёр ҷисмҳо, ба монанди каҳрабо баъди соиш додан ба худ ҷисмҳои сабукро мекашанд (ҷазб мекунанд). Уилям Гилберт ин хосияти ҷисмҳоро таҳқиқ карда, онҳоро хосиятҳои электрӣ номид (ба забони юнонӣ каҳрабо ‒ электрон аст) ва ба илм ин истилоҳро ворид кардааст. Уилям Гилберт дар Англия аввалин донишманде буд, ки таълимоти Арастуро танқид ва таълимоти Н. Коперникро пуштибонӣ кардааст. Соли 1964 Созмони байналмилалии мунаҷҷимон ба танӯраи тарафи намоёни Моҳ номи Уилям Гилбертро гузоштааст.

Осор[вироиш]

  • Гилберт У. О магните, магнитных телах и о большом магните ‒ Земле. М., 1956.

Эзоҳ[вироиш]

  1. SNAC (ингл.) — 2010.
  2. Find a Grave (ингл.) — 1995.
  3. Гильберт Уильям // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  4. LIBRIS — 2005.

Сарчашма[вироиш]