Ҳелий

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Ҳелий, 2He
Helium discharge tube.jpg
Ҳелий
Талаффуз/ˈhliəm/ (HEE-lee-əm)
Номи дигарhelium
Намуди зоҳирӣгази беранг, баъзан хокистарранг, партавафкании хира (ё норанҷии-сурхтоб)
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(He)4.002602(2)[1]
Ҳелий дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон


He

Ne
ҳидрогенҳелийлитий
Рақами атомӣ (Z)2
Гурӯҳгурӯҳи 18 (газҳои асил)
Даврдаври 1
Блокs-блок
Категорияи элемент  Гази аслӣ
Конфигуратсияи электрон1s2
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд2
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМгаз
Нуқтаи гудозиш0.95 K ​(−272.20 °C, ​−457.96 °F) (at 2.5 MPa)
Ҳарорати ҷӯшиш4.222 K ​(−268.928 °C, ​−452.070 °F)
Зичӣ (дар ҲФМ)0.1786 g/L
ҳангоми моеъ будан (дар н.г.)0.145 гр/см3
ҳангоми моеъ будан (дар н.ҷ.)0.125 гр/см3
Нуқтаи сечанда2.177 K, ​5.043 кПа
Нуқтаи бӯҳронӣ5.1953 K, 0.22746 МПа
Ҳарорати гудозиши хос0.0138 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос0.0829 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ20.78 Ҷ/(мол·К)[2]
Буғи сершуда (defined by ITS-90)
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K)     1.23 1.67 2.48 4.21
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ0
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: no data
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 2372.3 кҶ/мол
  • 2-юм: 5250.5 кҶ/мол
Радиуси ковалентӣ28 пм
Радиуси Ван дер Ваалс140 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Ҳелий
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣhexagonal close-packed (hcp)
Hexagonal close packed crystal structure for ҳелий
Суръати овоз972 м/с
Гармигузаронандагӣ0.1513 W/(m·K)
Тартибории магнитӣдиамагнетик[3]
Таъсирпазирии магнитӣ−1.88·10−6 см3/мол (298 K)[4]
Рақами CAS7440-59-7
Таърих
Номгузорӣafter Helios, Greek Titan of the Sun
КашфPierre Janssen, Norman Lockyer (1868)
Ҷудогузории аввалинВиллиам Рэмзи, Пер Теодор Клеве, Abraham Langlet (1895)
Изотопҳои асосии ҳелий
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
3He 0.0002% собит
4He 99.9998% собит
| пайвандҳо


Гелий (He)

Ин унсур дар адабиёти таълимӣ бо номи ҳелий маълум аст. Ҳелий аз калимаи юнонии «hеlios» гирифта шуда, маънояш «Офтоб» аст. Гази ҳелий ҳанўз дар соли 1868 дар спектри Офтоб кашф карда шуд дар байни ҳамаи газҳои ба илми муосир маълум ҳелий дорои ҳарорати ҷўшиши аз ҳама паст мебошад. Ҳелий барои бунёди муҳити коҳил зимни кафшеркунии автогении филизот, инчунин дар энергетикаи атом мавриди истифода қарор дорад. Ҳелий дар озмоишгоҳҳои физикӣ барои кор дар температураҳои паст, инчунин ба сифати маводи термометр дар ҳудудҳои 1-80К истифода мешавад. Гарчанде ҳелий нисбат ба ҳидроген ду маротиба вазнин аст, вале он ба монанди ҳидроген хавфнок нест, бинобар ин ҳелийро барои пур кардани аэростатҳо ва чатрҳои метерологӣ истифода мебаранд. Омехтае, ки аз 80% Не ва 20% О2 иборат аст ба сифати атмосфераи сунъӣ барои нафаскашии ғаввосон истифода бурда мешавад. Ин омехта нисбат ба омехтаи оксиген бо нитроген бартарӣ дорад, чунки ҳелий нисбат ба нитроген дар хун камтар ҳал мешавад ва ин имкон медиҳад, ки ҷараёни ҷўшиши хун, ки аз сабаби нитрогени дар он ҳалшуда ҳангоми босуръат аз ҷойҳои чуқуртарини баҳру уқёнусҳо ба боло баромадан ба вуҷуд меояд, пешгирӣ карда шавад.

Commons-logo.svg
Викианбор has media related to:

Сарчашма[вироиш]

Сафиев Ҳ.С. ва диг. Химия, дар қоидаҳо, таомулҳо, аксҳо ва нақшаҳо. Д. 2004

  1. (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  2. Shuen-Chen Hwang, Robert D. Lein, Daniel A. Morgan (2005). "Noble Gases". Kirk Othmer Encyclopedia of Chemical Technology. Wiley. pp. 343–383. doi:10.1002/0471238961.0701190508230114.a01.
  3. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.
  4. Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4.