Абдулазизи Мароғаӣ

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Абдулгадир Мараги
форсӣ: عبدالعزیز مراغی
Ном ба ҳангоми таваллуд: Абдулази́зи Мароғаӣ Нуриддин ибни Абдураҳмон
Маҳалли даргузашт: Исфаҳон
Навъи фаъолият: мусиқӣ
Забони осор: порсӣ, арабӣ

Абдулази́зи Мароғаӣ Нуриддин ибни Абдураҳмон (соли тавллуд ва вафот номаълум) — оҳангсоз, сароянда, навозанда ва мусиқишиноси форсу тоҷик (нимаи дуюми садаи XV – аввали садаи XVI).

Зиндагинома[вироиш]

Дар деҳаи Нойини вилояти Исфаҳон таваллуд шуда, дар Исфаҳон фавтидааст. Набераи устоди бузурги мусиқӣ Абдулқодири Гӯянда. Асосҳои илмию амалии мусиқиро аз падараш омӯхтааст. Аз ҷавонӣ дар сурудхонӣ, сознавозӣ (барбат, най, қонун ва ғайра) маҳорати хуб пайдо намуда, сабки бобояшро идома медиҳад. ӯ муддате дар Шероз, Мароға, Исфаҳон, Ҳирот зиста, таркиботи мусиқии назариявӣ ва амалиро омӯхтааст. Поёни умр ба Рум рафта дар боргоҳи сулолаи Оли Усмон аввал чун котибу китобдор, баъд чун созандаву сароянда хидмат кардааст.

Осор[вироиш]

Абдулазизи Мароғаӣ баробари такмили санъати мусиқии амалӣ, инчунин оид ба қоида, масъалаҳои муҳими иҷрокунандагӣ, тартиботи мақомҳо асари назариявие бо унвони «Нақавот-ул-адвор» иншо намуда, онро ба Султон Сулаймон (Оли Усмон) бахшидааст. Ӯ дар асараш нуқтаю андешаҳои таҳқиқии бобо ва падарашро идома дода, аз ҷумла дар таснифоти созҳо, фосилаю зарб, тартиби мақомҳо, инчунин баъзе гуфтаҳои носаҳеҳи Абулмӯъмини Сафиуддинро пурра кардааст. Масалан ӯ дар асоси асарҳои бобояш Абдулқодири Гӯянда «Мақосид-ул-алҳон», «Ҷомеъ-ул-алҳон», «Лаҳния», «Канз-ул-алҳон» ва рисолаи падараш «Мақосид-ул-адвор» сохт, тартиби пурраи 84 доираи Абулмӯъмини Сафиуддин ва 7 доираи афзудаи бобояшро тафсир дода, нӯҳ доираи дигар илова кард ва адади онро ба сад расонид. Абдулазизи Мароғаӣ дар сохти торию пардавии созҳои тории мизробӣ низ тағйироте дароварда, онро дар мисоли уд таҳқиқ намуд ва ба теъдоди торҳои он тори иловагиеро бо номи «мукаммал» афзуд. «Нақавот-ул-адвор»-и Абдулазизи Мароғаӣ дар китобхонаҳои Туркия ва Британияи Кабир маҳфуз аст.

Эзоҳ[вироиш]

Адабиёт[вироиш]

  • Раҷабов А., Афкори мусиқии тоҷик дар асрҳои XII – XV, Д., 1989;
  • Донишномаи Шашмақом, Д., 2009.

сарчашма[вироиш]

Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир А. Қурбонов. — Д. : СИЭМТ, 2011—2020.