Абубакр Бағдодӣ (риёзидон)

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Jump to navigation Jump to search
Абубакр Бағдодӣ (риёзидон)

Бағдодӣ, Абубакр Муҳаммад ибни Абдулбоқӣ ал-Бағдодӣ (1050, Басра — 1140, Бағдод) — фақеҳ ва риёзидон. Дар манобеъ бо тахаллусҳои «Қозии бемористон», «Фаразӣ», «Баззоз», «Ансорӣ-ул-каъбӣ» низ ёд мешавад.

Осори риёзӣ[вироиш]

Шарҳу-л-мақолати-л-ашарати мин китоби-л-Уқлидус[вироиш]

«Шарҳу-л-мақолати-л-ашарати мин китоби-л-Уқлидус» («Шарҳ ба мақолаи даҳуми китоби Уқлидус»). Нусхаҳои хаттии зиёд аз ин рисола дар китобхонаҳои Париж, Кембриҷ ва Краков мавҷуданд. Олими итолиёӣ Герарди Кремонӣ (1114-87) ин китобро ба забони лотинӣ тарҷума кард, ки дар асри 19 ду бор дар Аврупо ба чоп расид. Дар ин китоб ададҳои ирратсионалии алгебравии кубии навъи 3√а+3√b, a±√b ва ғ. мавриди таҳқиқ қарор гирифтаанд. Б. истилоҳоти математикии «адади ратсионалӣ» ва «адади мавҳум»-ро ба илм дохил кардааст, ки аз онҳо мутаносибан реша гирифтан мумкин ҳаст ё нест (дар маҷмӯи ададҳои ҳақиқӣ). Қисми зиёди рисола ба исботи геометрии мақолаи даҳуми «Асосҳо»-и Уқлидус, ки доир ба ададҳои ирратсионалӣ аст, бахшида шудааст.

Ар-рисолату фӣ тақриби усули-л-ҳисоби фӣ-л-ҷабри ва-л-муқобала[вироиш]

«Ар-рисолату фӣ тақриби усули-л-ҳисоби фӣ-л-ҷабри ва-л-муқобала» («Рисолаи усулҳои тақрибии ҳисоб дар алҷабр ва муқобала») — нусхаҳои ин рисола дар китобхонаҳои Димишқ ва Истанбул мавҷуд буда, баъзан ба унвонҳои дигар низ ёд шудааст.

«Ҷадовилу-л-ҷайби-л-маҳлули дақиқатан-дақиқатан»[вироиш]

«Ҷадовилу-л-ҷайби-л-маҳлули дақиқатан-дақиқатан» («Ҷадвалҳои синусҳо дақиқа ба дақиқа»). Як нусха аз ин рисола дар китобхонаи Қоҳира мавҷуд аст.

«Ат-табақоту фӣ шарҳи-л-мисоҳат»[вироиш]

«Ат-табақоту фӣ шарҳи-л-мисоҳат» («Табақот доир ба шарҳи масоҳат»). Нусхаҳои хаттии ин рисола дар китобхонаҳои Санкт-Петербург ва Истанбул мавҷуд буда, унвони китоб «Рисолатун фӣ мисоҳати-л-ашкол» («Рисола доир ба масоҳати шаклҳои геометрӣ») аст.

«Ар-рисолату-л-Муҳаззабияту фӣ-л-ҳисоби-л-ҳивояти»[вироиш]

«Ар-рисолату-л-Муҳаззабияту фӣ-л-ҳисоби-л-ҳивояти» («Рисолаи Муҳаззабия дар бораи ҳисоб дар фикр»). Ин рисола дар бораи ҳисоби даҳонӣ, арифметика ва алгебра мебошад.

Эзоҳ[вироиш]

Адабиёт[вироиш]

  • Матвиевская Б. А., Розенфельд. Математики и астрономы мусульманского средневековья и их труды (8-17 вв). Кн. 2. М., «Наука», 1983.

Сарчашма[вироиш]