Ғунд

Ғунд
Ҷараёни об
Сарчашма   (Т) (B)
• Координатаҳо	37°37′51″ с. ш. 73°58′41″ в. д.
Резишгоҳ    (Т) (B)	Панҷ
• Координатаҳо	37°29′23″ с. ш. 71°31′11″ в. д.
Мавқеъ
Минтақа	Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон
Ноҳияҳо	Шуғнон
болооб резишгоҳ
Ғунд дар Викианбор

Ғунд - дарё дар ВМКБ, шохоби калонтарини тарафи рости дарёи Панҷ. Дарозиаш 296 км, масоҳати ҳавзааш 13700 км².

Тавсифи ҳавза

Аз рӯи шароити ташаккулёбӣ, хусусиятҳои иқлимӣ, тавсифи релеф ва шабакаи ҳидрографиаш мансуби ду ҳав­за мебошад: қисми болоӣ ва шарқиаш ба ҳавзаи дарёи Али­чур (2,8 км²) ва қисми поёниаш ба Помири Ғарбӣ (10,9 км²), дар шаҳри Хоруғ ба дарёи Панҷ мерезад.

Водии ҳав­заи дарёи Али­чур аз чор тараф ба қаторкӯҳҳои баландиашон зиёда аз 4500–6000 м аз сатҳи баҳр (қуллаҳои К. Маркс – 6726 м, Ф. Энгелс – 6507 м, Патхор – 6080 м) иҳота гардидааст. Манбааш бар­фу пиряхҳои қаторкӯҳҳои Аличур. Шохобҳои ка­лон­та­ри­наш – Шохдара (дарозиаш 148 км), инчунин дарёҳои Бах­ма­лҷилга ва Ривакдара.

Ғунд аз ҷараёни боло то ба Яшилкӯл рехтанаш дарёи Аличур ном дошта, аз дарёи Ғу­румдӣ ибтидо мегирад. Ғурумдӣ аз дарёҳои Шазуд, Ирису Камчинбар, Ор­таучкӯл ва Келучкари қисмати шимолии қаторкӯҳҳои Аличури Ҷанубӣ ташаккул меёбад. Баъди аз Яшилкӯл баромадан Ғунд ном мегирад.

Манбаи об

Ғунд ба гурӯҳи дар­ё­ҳои манбаашон пиряхӣ-барфӣ мансуб аст. Манбаи шо­хоб­ҳои чапи дарёи Ғунд (Вархездара, Дӯзахдара, Лангардара, Ан­дарездара, Сафедобдара, Шазуддара, Ту­қузбулоқдара, Патхурдара, Оқма­мад­дара, Вердара, Зувордара, Хитамдара, Рожакдара, Вибистдара, Тирмангдара, Тангдара, Шорв­дара, Барсемдара, Бо­ғевдара) пиряхҳо мебошанд. Дар мин­тақаҳои нисбатан баландкӯҳи қаторкӯҳ­ҳои Аличури Шимо­лӣ ва Аличури Ҷа­ну­бӣ, ки миқ­дори боришоти солона 600 мм ва бештар аст, яхбандӣ бисёр шуда, зичии шабакаи дарёҳо ва об­ни­гоҳ­дории онҳо зиёд мешаванд.

Неругоҳҳои барқӣ

Дар маҷрои дарёи Ғунд НБО (иқ­тидораш 28 ҳа­зор кВт) сохта шудааст. Ҳавзаи дарё зиёда аз 270 кӯл дорад, ки калонтарини онҳо Яшилкӯл ва Са­сиқ­кӯл мебошанд. Шӯрии оби дарёи Ғунд карбонатӣ – 150–200 мг/л аст. Дар наздикии андароби дарёҳои Ғунд ва Шохдара дар баландии 2100–3500 м Боғи ботаникии Помир воқеъ гаштааст.

Адабиёт

• Ғунд / К. Вазиров // Ғ — Дироя. — Д. : СИЭМТ, 2016. — С. 138. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 5). — ISBN 978-99947-33-67-5.

• Тоҳиров И. Ғ., Купайи Г. Д. Сарчашмаҳои оби Ҷумҳурии То­ҷи­кистон. Д., 1998.

Пайвандҳои беруна

• http://andesha.tj/node/554(пайванди дастнорас)