Бумиёни Австралия

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Ҷаҳиш ба: новбари, Ҷустуҷӯи
Маҳалли аҳолинишин
Бумиёни Австралия
Образцы рукоделия аборигенов
Бумеранг ва дигар силоҳои аборигенҳо

Бумиёни Австралия, Австралиягиҳо-абориганҳо — аҳолии аслии муқимии Австралия. Асосан дар ноҳияҳои дурдасти Шимолӣ, Шимоли Ғарбӣ ва Марказии Австралия зиндагӣ доранд. Забонҳои аборигенҳо (тақрибан 250 лаҳҷа) мутобиқи таҳқиқи лингвистӣ аз 12 оилаи як ирқ иборат буда, қисмати бештарини лаҳҷаҳо аз оилаи забони пама – нюнга мебошанд. Ҳафриёти археологӣ, ҳамчунин таҳқиқоти антропологӣ, этнографӣ ва лингвистӣ нишон додаанд, ки ҳамаи қабилаҳои австралиягиҳо – абориганҳо аз як нажоданд. Шумораи умумии аборигенҳо дар ибтидои асри 21 тақрибан 410000 нафар буда, аксари онро қабилаҳои аррернте, пинтупи, валпири, кариера, нйол – нйол, йолнгу, какаду валмункан, йир – йоронт, курнай, арабана, вакка ташкил медиҳанд. Аввалҳо асоси динашон тотемизм ва шаклҳои гуногуни афсунгарӣ буд, вале тадриҷан эътиқодманди дини насронӣ (протестантҳо ва католикҳо) гардиданд.

Таърихи пайдоиш[вироиш]

Андешаҳо доир ба пайдо шудани насли одам дар ин қитъа гуногунанд, вале аксарияти олимон бар ин ақидаанд, ки аҷдоди австралиягиҳо – абориганҳо дар охири давраи палеолит аз қитъаи Осиё ба Австралия кӯчида муқимӣ шудаанд. Аз давраи ба мустамликаи европоиён табдил ёфтани Австралиягиҳо – Абориганҳо қисми аҳолии муқимӣ нобуд ва қисми дигараш ба минтақаҳои барои зиндагӣ номусоиди қитъа ронда шуданд, ки дар натиҷа шумораи аҳолӣ то 60 ҳазор нафар (1921) коҳиш ёфт. Аз охири асри 19 нисбати австралиягиҳо – абориганҳо ҳукуматдорон сиёсати протексионизмро (таъсиси резерватсияҳо – маҳалҳои махсусе, ки аҳолии таҳҷойӣ маҷбуран муҳоҷир карда мешаванд ва ба онҳо мадади моддиву тиббӣ расонда мешавад) татбиқ намуданд ва то асри 21 (аз ҳисоби таваллуд) шумораи аҳолӣ зиёд шуд. Аз соли 1967 австралиягиҳо – абориганҳо соҳиби ҳуқуқҳои гражданӣ гардиданд. Таъминоти анъанавии рӯзгузаронӣ (шикор, моҳидорӣ, гиёҳу мевағундорӣ ва кишоварзии дастӣ) қариб тамоман аз байн рафтааст. Аксарияти аҳолии Австралия аз ҳисоби давлат ва ё ягон навъи эҳсонкорӣ умр ба сар мебаранд. Қисми ками аҳолӣ дар шаҳрҳо сукунат дорад.

Адабиёт[вироиш]

  • Роуз Ф., Аборигены Австралии, М., 1981.

Эзоҳ[вироиш]

Адабиёт[вироиш]

Энсиклопедияи Миллии Тоҷик Мақола дар асоси маводи Энсиклопедияи Миллии Тоҷик навишта шудааст.